I OSK 411/25Umorzenie postępowania przejęcie nieruchomości po 30 latach 2

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lutego 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 15 czerwca 1950 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości. Umorzenie nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, który przewiduje umorzenie z mocy prawa postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli zostały wszczęte po upływie trzydziestu lat od jej ogłoszenia lub doręczenia i nie zostały zakończone przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej oraz przepisów Konstytucji RP (art. 2, 21, 64, 77) i art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC. Skarżąca argumentowała, że zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest sprzeczne z Konstytucją i Konwencją, narusza zasadę zaufania obywateli do państwa oraz pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wynikłe z niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że kwestia dopuszczalności umorzenia z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej była już wielokrotnie przedmiotem oceny NSA. W jednolicie ukształtowanej linii orzeczniczej przyjmuje się, że wprowadzone ograniczenie czasowe nie jest sprzeczne z Konstytucją RP i nie stanowi nadmiernego ograniczenia praw obywatela. Sąd stwierdził, że w takich przypadkach zasada pewności obrotu prawnego i trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej przeważa nad ochroną prawa własności i zasadami rekompensowania szkody. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, NSA wskazał, że Polska ratyfikowała ten protokół w 1994 r., a państwo ma swobodę co do restytucji lub odszkodowania za zdarzenia historyczne, które miały miejsce przed datą ratyfikacji, co miało miejsce w tej sprawie. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 ppsa.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający