I OSK 2446/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W.W. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków, lasek specjalistycznych i pasa stabilizującego. Skarżący, osoba niepełnosprawna z rentą w wysokości 1.530,69 zł miesięcznie, argumentował, że jego podstawowe potrzeby nie są zaspokajane, a organy nieprawidłowo odmówiły mu refundacji wydatków. Organy administracji obu instancji uznały, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego (art. 39 u.p.s.). Zbadały również możliwość przyznania świadczenia w ramach art. 41 u.p.s., który dopuszcza przyznanie specjalnego zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej w "szczególnie uzasadnionych przypadkach" osobom o dochodach przekraczających kryterium. Organy i WSA uznały jednak, że sytuacja skarżącego, mimo znacznego stopnia niepełnosprawności, nie była "szczególnie uzasadniona" w rozumieniu tego przepisu. Podkreślono, że skarżący otrzymuje stały dochód, a w okresie od listopada 2020 r. do marca 2022 r. otrzymał już ponad 6.100 zł w formie specjalnych zasiłków celowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd zgodził się z ustaleniami faktycznymi, że dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe, co wykluczało przyznanie standardowego zasiłku celowego. Odnosząc się do art. 41 u.p.s., NSA potwierdził, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaga sytuacji nadzwyczajnej i dotkliwej, a nie rutynowych trudności wynikających z niepełnosprawności i posiadania dochodu. Sąd podkreślił, że decyzje na podstawie art. 41 u.p.s. mają charakter uznaniowy tylko wtedy, gdy przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku jest spełniona; w przeciwnym razie decyzja jest związana. NSA uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego nie były uzasadnione, ponieważ skarżący nie wskazał konkretnych pominiętych dowodów. Sąd oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" w kontekście przyznawania świadczeń z pomocy społecznej osobom o dochodach przekraczających kryterium, a także zasady prowadzenia postępowania dowodowego w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby niepełnosprawnej z dochodem przekraczającym kryterium, a jego zastosowanie wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba niepełnosprawna, której dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, może otrzymać zasiłek celowy na pokrycie niezbędnych wydatków (leki, sprzęt medyczny) w "szczególnie uzasadnionym przypadku"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli jej sytuacja życiowa, mimo niepełnosprawności, jest stabilna finansowo i nie nosi znamion nadzwyczajności czy dotkliwości, a dochód znacząco przekracza kryterium.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 41 u.p.s. wymaga spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", która oznacza sytuację nadzwyczajną i dotkliwą. Sytuacja skarżącego, mimo niepełnosprawności, była stabilna finansowo z uwagi na stały dochód przekraczający kryterium, a otrzymywał on już znaczące wsparcie z pomocy społecznej. Brak było podstaw do uznania jego sytuacji za "szczególnie uzasadnioną" w rozumieniu ustawy.
Czy organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i wyjaśniły stan faktyczny w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli skarżący nie wskazał konkretnych pominiętych dowodów ani wadliwie ocenionych dowodów zebranych w sprawie.
Uzasadnienie
NSA uznał zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego (art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a.) za nieuzasadnione, ponieważ autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował, jakie konkretne dowody zostały pominięte lub wadliwie ocenione.
Przepisy (25)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § pkt. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § pkt. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § pkt. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7 § pkt. 2 i 15
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 34 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 259
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej art. 1 § pkt. 1 lit. a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego. • Sytuacja życiowa skarżącego, mimo niepełnosprawności, nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 u.p.s. • Brak wskazania przez skarżącego konkretnych pominiętych dowodów lub wadliwie ocenionych dowodów w ramach zarzutów naruszenia przepisów k.p.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 41 pkt 1 u.p.s. przez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji skarżącego. • Naruszenie art. 39 pkt 1 u.p.s. przez uznanie, że decyzja nie została wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez uznanie decyzji organów za prawidłowe, mimo naruszenia zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, że organy nie dokonały istotnych uchybień w postępowaniu, nie zapewniły należytej reprezentacji i nie zebrały całego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
szczególnie uzasadniony przypadek • sytuacja nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe • zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości • decyzja wydana na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego • tak długo jak osoba albo rodzina o dochodach przekraczających kryterium dochodowe nie znajduje się w szczególnie uzasadniony przypadku, w rozumieniu art. 41 u.p.s., rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie tegoż przepisu ma charakter decyzji związanej.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania świadczeń z pomocy społecznej osobom o dochodach przekraczających kryterium, a także zasady prowadzenia postępowania dowodowego w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby niepełnosprawnej z dochodem przekraczającym kryterium, a jego zastosowanie wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy interpretują przepisy dotyczące pomocy społecznej i kryteria dochodowe, nawet w przypadku osób niepełnosprawnych. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem socjalnym.
“Czy niepełnosprawność zawsze oznacza "szczególnie uzasadniony przypadek" do uzyskania pomocy? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.