I OSK 2431/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej H. B. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Powiatu z 2003 r. o ustanowieniu trwałego zarządu na rzecz Domu Pomocy Społecznej. Skarżąca twierdziła, że nieruchomość nie należała do Powiatu, a do prywatnych właścicieli, których jest następczynią prawną. Podnosiła, że toczy się postępowanie przed Wojewodą Małopolskim mające potwierdzić ten fakt. Organy administracji oraz WSA uznały, że skarżąca nie posiada aktualnego interesu prawnego, ponieważ nie wykazała posiadania uprawnień materialnoprawnych do nieruchomości, a postępowanie przed Wojewodą nie zostało zakończone. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Stwierdził, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż skarżąca nie wykazała swojego statusu strony w tym postępowaniu. Podkreślono, że interes prawny musi być aktualny i konkretny, a nie oparty na przyszłych, niepewnych zdarzeniach. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przypadku braku aktualnego interesu prawnego strony, zwłaszcza w kontekście postępowań dotyczących nieruchomości i prawa własności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku legitymacji procesowej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, gdy prawa strony są dopiero w trakcie ustalania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarżąca posiada interes prawny do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu nieruchomością, jeśli jej prawa do tej nieruchomości są przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie posiada aktualnego i realnego interesu prawnego, ponieważ nie wykazała posiadania uprawnień materialnoprawnych do nieruchomości, a postępowanie potwierdzające jej prawa nie zostało zakończone.
Uzasadnienie
Interes prawny musi być aktualny i konkretny, oparty na przepisach prawa materialnego. Samo twierdzenie o potencjalnych prawach do nieruchomości, które są przedmiotem toczącego się postępowania, nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania się za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy kwestia legitymacji strony wymaga postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jeśli stwierdzi brak przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie, nawet jeśli wymaga to ograniczonego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych przesłanek.
Uzasadnienie
Celem art. 61a § 1 k.p.a. jest odróżnienie etapu wstępnego od merytorycznego. Organ w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania nie ustala stanu faktycznego ani nie ocenia meritum, a jedynie stwierdza brak formalnych przesłanek do wszczęcia postępowania. W tym przypadku brak legitymacji strony był oczywisty.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 157 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 30 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
dekret art. 2 § ust. 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu art. § 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak aktualnego i konkretnego interesu prawnego skarżącej do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. • Postępowanie przed Wojewodą, mające potwierdzić prawa skarżącej, nie zostało zakończone, co czyni jej interes prawny ewentualnym, a nie aktualnym. • Organ administracji prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. odmawiając wszczęcia postępowania z powodu braku legitymacji strony.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ mógł zastosować ten przepis, podczas gdy kwestia legitymacji wymagała postępowania wyjaśniającego. • Zarzut błędnego przyjęcia braku interesu prawnego skarżącej, podczas gdy jest ona aktualnym współwłaścicielem nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny jest określany jako osobisty, konkretny i aktualny, prawnie chroniony, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu • interes prawny musi mieć charakter aktualny, a nie ewentualny - zależny od zdarzeń przyszłych i niepewnych • organ nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, lecz ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przypadku braku aktualnego interesu prawnego strony, zwłaszcza w kontekście postępowań dotyczących nieruchomości i prawa własności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku legitymacji procesowej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, gdy prawa strony są dopiero w trakcie ustalania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie posiadania aktualnego interesu prawnego w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa. Dotyczy kwestii własności nieruchomości i procedur administracyjnych.
“Czy możesz kwestionować decyzję, jeśli Twoje prawa do nieruchomości są wciąż niepewne? NSA wyjaśnia, czym jest interes prawny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.