I OSK 2015/24Umorzenie postępowania niedopuszczalnosc stwierdzenia nieważności decyzji po 30 latach 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzją tą utrzymano w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z 1954 r. o przejściu nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Powodem umorzenia było wejście w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego, której art. 2 ust. 2 stanowi, że postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, umarza się z mocy prawa. Wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął w 2019 r., a pierwotne orzeczenie z 1954 r. zostało doręczone lub ogłoszone najpóźniej 20 lipca 1968 r. Skarżący zarzucali naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym konstytucyjnych zasad ochrony własności i zaufania do państwa. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i organów administracji. Sąd uznał, że nowelizacja KPA, wprowadzająca 30-letni termin, jest zgodna z Konstytucją RP i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, a także z prawem międzynarodowym. Sąd podkreślił, że ustalenie daty doręczenia/ogłoszenia orzeczenia z 1954 r. nastąpiło w oparciu o dowody pośrednie i domniemanie faktyczne, co było uzasadnione znacznym upływem czasu. Stwierdzono, że postępowanie zostało prawidłowo umorzone z mocy prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej po upływie 30 lat od jej doręczenia/ogłoszenia, zgodność nowelizacji KPA z Konstytucją RP i EKPC, dopuszczalność stosowania domniemania faktycznego w ustalaniu daty doręczenia/ogłoszenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i historycznymi decyzjami o przejęciu mienia. Interpretacja domniemania faktycznego może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, z uwagi na upływ ponad 30 lat od doręczenia/ogłoszenia decyzji, jest zgodne z Konstytucją RP, w tym z zasadą ochrony zaufania do państwa i prawa oraz prawem do własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie postępowania jest zgodne z prawem.
Uzasadnienie
Nowelizacja KPA wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodna z Konstytucją RP i orzecznictwem TK, mając na celu stabilizację stanu prawnego. Skarżący mogli liczyć się z możliwością takiej zmiany przepisów.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (art. 7, 77, 80 KPA) w zakresie ustalenia daty doręczenia/ogłoszenia orzeczenia z 1954 r. uzasadnia uchylenie wyroku WSA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Ustalenie daty doręczenia/ogłoszenia orzeczenia z 1954 r. nastąpiło w oparciu o dowody pośrednie i domniemanie faktyczne, co było uzasadnione znacznym upływem czasu. Wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego (np. poprzez złożenie do akt księgi wieczystej) było wystarczające do uznania, że termin 30 lat upłynął.
Czy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodny z art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest zgodny.
Uzasadnienie
ETPC uznał podobne skargi za niedopuszczalne, wskazując, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie zawsze podlega art. 6 EKPC, a nowelizacja ma na celu stabilizację prawną.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
Dz.U. 2021 poz. 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 59, poz. 318
Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. Nr 37, poz. 271
Rozporządzenie Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
Dz. U. Nr 45, poz. 416
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA było zasadne z uwagi na upływ ponad 30 lat od doręczenia/ogłoszenia decyzji. • Nowelizacja KPA wprowadzająca 30-letni termin jest zgodna z Konstytucją RP i orzecznictwem TK. • Ustalenie daty doręczenia/ogłoszenia decyzji z 1954 r. w oparciu o dowody pośrednie i domniemanie faktyczne było dopuszczalne i wystarczające.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA oraz art. 2 i 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151, 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 7, 77, 80 KPA) poprzez brak uwzględnienia naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania. • Niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z art. 2 Konstytucji RP (zasada zaufania do państwa i prawa) oraz art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC.
Godne uwagi sformułowania
postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. • ustawa nowelizująca KPA, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13. • ustawodawca ma obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności, przy jednoczesnym ustanowieniu odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. • istotny i wystarczający jest bowiem sam fakt wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego. • ustalenia faktyczne zostały zatem poczynione z uwzględnieniem konstrukcji domniemania faktycznego.
Skład orzekający
Jolanta Górska
sprawozdawca
Karol Kiczka
członek
Mariola Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej po upływie 30 lat od jej doręczenia/ogłoszenia, zgodność nowelizacji KPA z Konstytucją RP i EKPC, dopuszczalność stosowania domniemania faktycznego w ustalaniu daty doręczenia/ogłoszenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i historycznymi decyzjami o przejęciu mienia. Interpretacja domniemania faktycznego może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i ochrony praw nabytych w kontekście historycznych decyzji o przejęciu mienia. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne wpływają na możliwość dochodzenia praw po wielu latach.
“Czy po 70 latach można jeszcze odzyskać ziemię przejętą przez państwo? NSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.