I OSK 1728/22Zwrot wywłaszczaonej nieruchomości oddalenie skargi kasacyjnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H.L. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego, w szczególności błędnej wykładni art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) w związku z przepisami Konstytucji RP. Główny zarzut dotyczył uznania, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, argumentując, że przedsiębiorstwo państwowe nie jest 'osobą trzecią' w stosunku do Skarbu Państwa. Sąd kasacyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Stwierdzono, że przedsiębiorstwo państwowe, jako odrębny podmiot prawny, jest 'osobą trzecią' w rozumieniu art. 229 u.g.n. Podkreślono, że przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie pozwalają na pozbawienie osoby trzeciej nabytego prawa użytkowania wieczystego. W związku z tym, brak władania nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego uniemożliwia pozytywne załatwienie sprawy o zwrot. Sąd uznał również, że nie ma znaczenia tryb ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, a zarzuty naruszenia Konstytucji RP i prawa własności są niezasadne, gdyż w postępowaniu o zwrot wnioskodawca nie posiada już prawa własności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'osoba trzecia' w kontekście art. 229 u.g.n. w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych oraz zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego na nieruchomości wywłaszczonej przed 1 stycznia 1998 r. i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na wywłaszczonej nieruchomości na rzecz przedsiębiorstwa państwowego wyklucza możliwość zwrotu tej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, które jest odrębnym podmiotem prawnym (osobą trzecią w rozumieniu art. 229 u.g.n.), wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi.
Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo państwowe jest traktowane jako osoba trzecia w rozumieniu art. 229 u.g.n. Ustanowienie na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego, ujawnione w księdze wieczystej, spełnia przesłanki do odmowy zwrotu nieruchomości, ponieważ przepisy nie pozwalają na pozbawienie osoby trzeciej nabytego prawa.
Czy przedsiębiorstwo państwowe może być uznane za 'osobę trzecią' w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sytuacji gdy Skarb Państwa jest jego jedynym właścicielem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedsiębiorstwo państwowe jest odrębnym podmiotem prawnym i należy je traktować jako osobę trzecią w rozumieniu art. 229 u.g.n.
Uzasadnienie
Po zmianach w Kodeksie cywilnym, przedsiębiorstwo państwowe jest odrębnym podmiotem prawnym od Skarbu Państwa, co uzasadnia traktowanie go jako osoby trzeciej w kontekście przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.
Czy odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, narusza prawo własności poprzedniego właściciela gwarantowane przez Konstytucję RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa zwrotu w takiej sytuacji nie narusza prawa własności poprzedniego właściciela.
Uzasadnienie
W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnioskodawca nie posiada już prawa własności. Naruszenie prawa własności mogło nastąpić co najwyżej w postępowaniu wywłaszczeniowym, a nie w postępowaniu o zwrot.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, ujawnione w księdze wieczystej, wyklucza roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 21 § 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 31 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 64 § 1, 2, 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Konstytucja RP art. 21 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1, 2, 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasady postępowania (bezstronność, proporcjonalność, równe traktowanie) nie dotyczą wykładni prawa materialnego.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Historyczne brzmienie dotyczące własności państwowej, wskazujące na odrębność podmiotową przedsiębiorstw państwowych od Skarbu Państwa po zmianach.
Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 1
Przedsiębiorstwo państwowe posiada osobowość prawną i jest samodzielnym podmiotem.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
u.g.n. art. 137 § 1 pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedsiębiorstwo państwowe jest odrębnym podmiotem prawnym i należy je traktować jako osobę trzecią w rozumieniu art. 229 u.g.n. • Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, ujawnione w księdze wieczystej, wyklucza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. • Przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie pozwalają na pozbawienie osoby trzeciej nabytego prawa użytkowania wieczystego. • Brak władania nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego uniemożliwia pozytywne załatwienie sprawy o zwrot.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 8 § 1 k.p.a.) poprzez ograniczenie się do wykładni językowej przepisów u.g.n. • Błędna wykładnia art. 229 u.g.n. w związku z przepisami Konstytucji RP (art. 21, 31, 64) poprzez uznanie, że przedsiębiorstwo państwowe jest osobą trzecią. • Naruszenie art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. • Naruszenie Konstytucji RP (art. 21, 31, 64) poprzez odmowę zwrotu nieruchomości i naruszenie istoty prawa własności.
Godne uwagi sformułowania
Przedsiębiorstwo państwowe, jako podmiot odrębny od Skarbu Państwa, jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 u.g.n. • W postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie może dojść do naruszenia prawa własności wnioskodawcy, albowiem w tym postępowaniu wnioskodawca nie posiada już prawa własności nieruchomości. • Konstrukcja przyjęta w skardze kasacyjnej jest zatem w sposób oczywisty wadliwa i nie stwarza możliwości rozpoznania tak postawionego zarzutu.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
sędzia
Joanna Skiba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'osoba trzecia' w kontekście art. 229 u.g.n. w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych oraz zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego na nieruchomości wywłaszczonej przed 1 stycznia 1998 r. i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – zwrotu wywłaszczonych gruntów, a interpretacja pojęcia 'osoba trzecia' w kontekście przedsiębiorstw państwowych jest kluczowa dla praktyki.
“Przedsiębiorstwo państwowe blokuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości? NSA wyjaśnia, kto jest 'osobą trzecią'.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.