I NSZ 23/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia P. Spółki Akcyjnej na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Spółka P. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (Prezesa UTK) z 2009 r. zatwierdzającej stawki opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Prezes UTK odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ spółka P. nie była stroną postępowania zakończonego tą decyzją, a jedynie L. Spółka Akcyjna (zarządca infrastruktury). Prezes UTK uznał, że spółka P. nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Sądy Okręgowy i Apelacyjny podzieliły to stanowisko, wskazując, że decyzja dotyczy praw i obowiązków zarządcy infrastruktury, a spółka P. jako przewoźnik kolejowy ma jedynie interes faktyczny (ekonomiczny), kształtowany umową cywilnoprawną. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną spółki, uznając, że zaskarżone postanowienie nie jest objęte katalogiem orzeczeń, od których przysługuje skarga kasacyjna. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie spółki, stwierdzając, że zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych są bezzasadne. Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym badanie legitymacji procesowej strony, ma charakter formalny, a nie merytoryczny. Rozstrzygnięcia w takich sprawach powinny przyjmować formę postanowień, a nie wyroków. Sąd Najwyższy odwołał się do przepisów k.p.a. (art. 61a) i k.p.c. (art. 354, 398^1), wyjaśniając, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku interesu prawnego jest rozstrzygnięciem formalnym, a nie merytorycznym, co uzasadnia wydanie postanowienia i brak dopuszczalności skargi kasacyjnej od takiego orzeczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska co do formalnego charakteru postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i dopuszczalności skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem transportowym i postępowaniem administracyjnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy badanie interesu prawnego strony we wszczęciu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter merytoryczny, czy formalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Badanie interesu prawnego strony we wszczęciu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter formalny, a nie merytoryczny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z art. 61a k.p.a. organ administracji ma obowiązek ocenić interes prawny strony już na etapie poprzedzającym wszczęcie postępowania. Jest to ocena formalnoprawna, a nie merytoryczna, która dotyczy istoty sprawy. Odmowa wszczęcia postępowania z powodu braku interesu prawnego jest rozstrzygnięciem formalnym.
Jaka forma orzeczenia jest właściwa dla rozstrzygnięcia sądu w sprawie zażalenia na postanowienie organu administracji o odmowie wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwą formą orzeczenia sądu w sprawie zażalenia na postanowienie organu administracji o odmowie wszczęcia postępowania jest postanowienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na art. 354 k.p.c. i utrwaloną praktykę, stwierdził, że jeśli przepisy nie przewidują wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie. Rozstrzyganie kwestii proceduralnych, takich jak odmowa wszczęcia postępowania, powinno odbywać się w formie postanowienia.
Od jakich orzeczeń sądu drugiej instancji przysługuje skarga kasacyjna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skarga kasacyjna przysługuje od prawomocnego wyroku lub postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania, które kończą postępowanie w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił ścisłą wykładnię art. 398^1 § 1 k.p.c., wskazując, że postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o oddaleniu zażalenia na postanowienie organu administracji nie mieści się w katalogu orzeczeń, od których przysługuje skarga kasacyjna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Spółka Akcyjna | spółka | skarżący |
| Prezes Urzędu Transportu Kolejowego | organ_państwowy | pozwanego |
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten zezwala organowi administracji publicznej na dokonanie oceny istnienia interesu prawnego do udziału w danym postępowaniu administracyjnym już na etapie poprzedzającym jego wszczęcie. Rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie tego przepisu ma charakter formalny.
u.t.k. art. 14 § ust. 4
Ustawa o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 33 § ust. 8
Ustawa o transporcie kolejowym
Dotyczy postępowania związanego z zatwierdzeniem stawek jednostkowych opłaty podstawowej i odnosi się bezpośrednio do praw oraz obowiązków, których adresatem jest wyłącznie zarządca infrastruktury kolejowej.
k.p.c. art. 354
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli kodeks nie przewiduje wydania wyroku lub nakazu zapłaty, sąd wydaje postanowienie. Jest to zasada, że właściwą postacią orzeczenia sądu w postępowaniu procesowym jest postanowienie.
k.p.c. art. 398^1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa dopuszczalność skargi kasacyjnej od wyroków lub postanowień sądu drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie (w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania).
Pomocnicze
k.p.a. art. 123
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 479^68
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 479^78 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie strony postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 61
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania sprawy co do istoty w wyroku.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym badanie legitymacji procesowej, ma charakter formalny. • Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku interesu prawnego jest rozstrzygnięciem formalnym, a nie merytorycznym. • Właściwą formą orzeczenia sądu w sprawie zażalenia na postanowienie organu administracji o odmowie wszczęcia postępowania jest postanowienie. • Postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o oddaleniu zażalenia na postanowienie organu administracji nie jest objęte katalogiem orzeczeń, od których przysługuje skarga kasacyjna.
Odrzucone argumenty
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma charakter merytoryczny. • Rozstrzygnięcie o braku interesu prawnego strony we wszczęciu postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy. • Sąd powinien był wydać wyrok, a nie postanowienie, w sprawie zażalenia na postanowienie Prezesa UTK. • Skarga kasacyjna od postanowienia Sądu Apelacyjnego była dopuszczalna.
Godne uwagi sformułowania
badanie istnienia interesu prawnego we wszczęciu postępowania administracyjnego ma charakter formalnoprawny • nie można utożsamiać orzeczenia odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn natury procesowej z rozstrzygnięciem sprawy co do istoty • skarga kasacyjna przysługuje jedynie od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu (w tym przypadku: odwołania) albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący, sprawozdawca
Marcin Łochowski
członek
Grzegorz Żmij
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska co do formalnego charakteru postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i dopuszczalności skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem transportowym i postępowaniem administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym i cywilnym - rozróżnienia między charakterem formalnym a merytorycznym postępowania oraz dopuszczalności środków zaskarżenia. Jest to istotne dla praktyków prawa.
“Formalność czy merytoryka? Sąd Najwyższy rozstrzyga o charakterze postępowania administracyjnego.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.