I NSNc 7/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga nadzwyczajna Prokuratora Generalnego dotyczyła wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 22 lutego 2017 r., który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w B. i zasądził na rzecz powoda P. Z. kwotę 11.734,23 zł tytułem wynagrodzenia za dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od ubezpieczyciela. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w tym art. 58 k.c., przez błędną wykładnię umów zawartych między powodem a pozwanymi J. i M. J. Twierdził, że umowy te, przewidujące wynagrodzenie w wysokości 30% plus VAT od uzyskanych świadczeń oraz zobowiązujące powoda do zastępowania przed sądem, są sprzeczne z przepisami prawa (m.in. art. 87 k.p.c., ustawy Prawo o adwokaturze i o radcach prawnych) oraz zasadami współżycia społecznego (art. 353¹ k.c.). Podniósł również zarzut wyzysku (art. 388 k.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że konstrukcja wynagrodzenia uzależnionego od wyniku sprawy (success fee) jest dopuszczalna w polskim prawie, nie narusza zasad współżycia społecznego ani przepisów o zastępstwie procesowym, a także nie stanowi wyzysku. Sąd podkreślił, że umowy te nie zobowiązywały powoda do świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu ustawy, a jedynie do czynności faktycznych i współdziałania z profesjonalnym pełnomocnikiem. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie jest organem ustawodawczym i nie może zakazywać umownego dochodzenia roszczeń przez podmioty niebędące zawodowymi prawnikami, zwłaszcza gdy takie umowy są powszechnie stosowane i służą zwiększeniu dostępności pomocy prawnej dla osób niezamożnych. Sąd zniósł wzajemnie koszty postępowania skargowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność i interpretacja umów o dochodzenie roszczeń z wynagrodzeniem typu 'success fee', a także kwestie związane ze skargą nadzwyczajną i zakresem jej stosowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umownej i nie wyklucza indywidualnej oceny umów pod kątem wyzysku lub naruszenia przepisów o zastępstwie procesowym w konkretnych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych, przewidujące wynagrodzenie uzależnione od wysokości uzyskanej kwoty (success fee), są zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie umowy są dopuszczalne i nie naruszają prawa ani zasad współżycia społecznego, o ile nie noszą znamion wyzysku lub nie naruszają przepisów dotyczących zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że konstrukcja 'success fee' jest zgodna z zasadą swobody umów (art. 353¹ k.c.) i nie jest sprzeczna z naturą stosunku zlecenia. Podkreślono, że takie wynagrodzenie motywuje do starannego działania, ułatwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości osobom niezamożnym i nie stanowi wyzysku, jeśli strony są świadome warunków umowy.
Czy umowy o dochodzenie roszczeń, w których zleceniobiorca zobowiązuje się do pomocy w uzyskaniu świadczeń i współdziałania z profesjonalnym pełnomocnikiem, stanowią świadczenie pomocy prawnej przez osobę nieposiadającą uprawnień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowy te nie przewidują bezpośredniego zastępowania klienta przed sądem przez osobę nieposiadającą uprawnień, a jedynie czynności faktyczne i pomoc w przygotowaniu pism procesowych we współpracy z profesjonalnym pełnomocnikiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił czynności faktyczne i pomoc w przygotowaniu pism od świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu ustawy. Stwierdził, że umowy nie naruszały przepisów o zastępstwie procesowym, gdyż strony przewidziały ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego), a powód miał jedynie współdziałać.
Czy umowy o dochodzenie roszczeń z wynagrodzeniem 30% plus VAT od uzyskanej kwoty stanowią wyzysk w rozumieniu art. 388 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie ma dowodów na rażącą nieekwiwalentność świadczeń i wykorzystanie przez powoda trudnej sytuacji pozwanych lub ich niewiedzy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że nie było podstaw do przyjęcia wyzysku, a Sąd Najwyższy nie zakwestionował tej oceny. Podkreślono, że umowy były klarowne, a pozwani mieli możliwość negocjacji lub odrzucenia oferty. Ponadto, uzyskane odszkodowanie było realne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| J. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| A. C. | osoba_fizyczna | pełnomocnik pozwanych z urzędu |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Sąd analizował umowy pod kątem ich zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego, stosując art. 58 k.c. jako sankcję dla naruszenia art. 353¹ k.c.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że zasada swobody umów pozwala na zawieranie umów z wynagrodzeniem uzależnionym od sukcesu (success fee).
u.s.n. art. 89 § § 1 pkt 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa skargi nadzwyczajnej dotycząca rażącego naruszenia prawa przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
u.s.n. art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie skargi nadzwyczajnej.
Pomocnicze
k.c. art. 388 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd analizował, czy umowy nie nosiły znamion wyzysku, uznając, że w tym przypadku nie doszło do rażącej nieekwiwalentności świadczeń i wykorzystania sytuacji pozwanych.
k.p.c. art. 87
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd analizował, czy powód, nie będąc profesjonalnym pełnomocnikiem, nie naruszył przepisów dotyczących zastępstwa procesowego.
Ustawa Prawo o adwokaturze art. 4 § ust. 1
Analizowany w kontekście uprawnień do świadczenia pomocy prawnej.
Ustawa o radcach prawnych art. 6 § ust. 1
Analizowany w kontekście uprawnień do świadczenia pomocy prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konstrukcja wynagrodzenia 'success fee' jest dopuszczalna w polskim prawie. • Umowy o dochodzenie roszczeń nie naruszają przepisów o zastępstwie procesowym, jeśli przewidują współpracę z profesjonalnym pełnomocnikiem. • Brak dowodów na wyzysk w rozumieniu art. 388 k.c. • Dostępność pomocy prawnej dla osób niezamożnych jest ważnym argumentem za dopuszczalnością umów 'success fee'.
Odrzucone argumenty
Umowy o dochodzenie roszczeń są sprzeczne z prawem (art. 87 k.p.c., ustawy Prawo o adwokaturze i o radcach prawnych) i zasadami współżycia społecznego (art. 353¹ k.c.). • Umowy stanowią wyzysk w rozumieniu art. 388 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest demokratycznie legitymowanym ustawodawcą i nie może zakazywać umownego dochodzenia roszczeń przez podmioty, które nie należą do korporacji zawodowych. • Konstrukcja premiowania dobrych wyników pracy jest szeroko rozpowszechniona w wielu sektorach gospodarki i zawodach i w żaden sposób nie prowadzi to do patologii. • Dla ogółu poszkodowanych, w tym w szczególności dla osób ubogich, których nie stać na kredytowanie postępowania, korzystny jest stan, w którym zapewniona jest szeroka dostępność usług prawnych.
Skład orzekający
Paweł Księżak
przewodniczący
Leszek Bosek
sprawozdawca
Mariusz Konrad Kolankowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność i interpretacja umów o dochodzenie roszczeń z wynagrodzeniem typu 'success fee', a także kwestie związane ze skargą nadzwyczajną i zakresem jej stosowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umownej i nie wyklucza indywidualnej oceny umów pod kątem wyzysku lub naruszenia przepisów o zastępstwie procesowym w konkretnych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnie stosowanej konstrukcji wynagrodzenia prawników ('success fee') i rozstrzyga wątpliwości prawne związane z jej dopuszczalnością, co jest istotne dla branży prawniczej i potencjalnych klientów.
“Success fee: Sąd Najwyższy rozstrzyga, czy prawnicy mogą zarabiać procent od wygranej.”
Dane finansowe
WPS: 11 734,23 PLN
wynagrodzenie za dochodzenie roszczeń: 11 734,23 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.