I KZP 3/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 listopada 2021 r. (sygn. akt I KZP 3/21) rozstrzygnął kluczowe zagadnienie prawne dotyczące możliwości uznania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy w rozumieniu art. 106a ust. 8 ustawy Prawo bankowe. Sprawa wyłoniła się na tle postanowienia prokuratora o uznaniu kwoty ponad 700 tys. zł za dowód rzeczowy, co spotkało się z zażaleniem spółki H. sp. z o.o. Sąd Rejonowy w K. przekazał sprawę do Sądu Najwyższego z pytaniem o ścisłą interpretację przepisu i jego gwarancyjną funkcję. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Konstytucji RP dotyczące ochrony własności oraz przepisy Prawa bankowego i Kodeksu postępowania karnego, stwierdził, że środki pieniężne na rachunku bankowym nie są dowodem rzeczowym. Podkreślono, że blokada rachunku ma charakter tymczasowy (maksymalnie 6 miesięcy, z możliwością przedłużenia w określonych przypadkach, np. zabezpieczenia majątkowego), a jej celem jest umożliwienie prokuratorowi ustalenia popełnienia przestępstwa i ewentualnego postawienia zarzutów. Uznanie środków pieniężnych za dowód rzeczowy w fazie in rem, bez postawienia zarzutów, byłoby sprzeczne z konstytucyjnymi gwarancjami ochrony własności i mogłoby prowadzić do bezterminowego pozbawienia środków, co jest niedopuszczalne. Sąd Najwyższy zaznaczył, że walka z przestępczością musi odbywać się z poszanowaniem gwarancji procesowych, a bezterminowa blokada środków nie motywuje organów ścigania do efektywnych działań.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 106a ust. 8 Prawa bankowego w kontekście uznawania środków pieniężnych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy oraz ochrona prawa własności w postępowaniu karnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji blokady rachunku bankowego i uznania środków za dowód rzeczowy w postępowaniu przygotowawczym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym mogą być uznane za dowód rzeczowy w rozumieniu art. 106a ust. 8 ustawy Prawo bankowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym nie są dowodem rzeczowym.
Uzasadnienie
Środki na rachunku bankowym nie posiadają cech fizycznych obiektu, które są charakterystyczne dla dowodu rzeczowego. Blokada rachunku ma charakter tymczasowy i służy ustaleniu popełnienia przestępstwa, a nie bezterminowemu zabezpieczeniu środków jako dowodu rzeczowego, co naruszałoby prawo własności.
Jaka jest funkcja gwarancyjna trzymiesięcznego okresu blokady rachunku bankowego na podstawie art. 106a ust. 8 Prawa bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Trzymiesięczny okres blokady rachunku bankowego ma charakter gwarancyjny i mobilizujący dla organów ścigania, służąc ustaleniu popełnienia przestępstwa i ewentualnemu postawieniu zarzutów.
Uzasadnienie
Okres blokady ma na celu dynamizację działań organów ścigania i stanowi gwarancję dla posiadacza rachunku, zapobiegając bezterminowemu pozbawieniu środków bez postawienia zarzutów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. sp. z o.o. | spółka | wnioskodawca |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (6)
Główne
p.b. art. 106a § ust. 8
Ustawa Prawo bankowe
Środki pieniężne na rachunku bankowym nie są dowodem rzeczowym. Trzymiesięczny okres blokady ma charakter gwarancyjny i służy ustaleniu popełnienia przestępstwa.
Pomocnicze
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do przekazania zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy przez Sąd Najwyższy.
k.p.k. art. 291
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zabezpieczenia majątkowego, które może nastąpić w fazie in personam.
k.k. art. 115 § § 9
Kodeks karny
Definicja rzeczy ruchomej obejmująca środek pieniężny zapisany na rachunku, ale nie jest tożsama z definicją dowodu rzeczowego.
u.p.p.m.f.t. art. 86 § ust. 13
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Przepis normujący podobną kwestię, który był przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego w innej uchwale.
k.c. art. 725
Kodeks cywilny
Umowa rachunku bankowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Środki pieniężne na rachunku bankowym nie posiadają cech fizycznych obiektu, które są charakterystyczne dla dowodu rzeczowego. • Blokada rachunku bankowego ma charakter tymczasowy i służy ustaleniu popełnienia przestępstwa, a nie bezterminowemu zabezpieczeniu środków jako dowodu rzeczowego. • Uznanie środków pieniężnych za dowód rzeczowy w fazie in rem, bez postawienia zarzutów, naruszałoby prawo własności i konstytucyjne gwarancje. • Bezterminowa blokada środków nie motywuje organów ścigania do efektywnych działań.
Odrzucone argumenty
Definicja rzeczy ruchomej w art. 115 § 9 k.k. obejmuje środki pieniężne na rachunku, co sugeruje możliwość uznania ich za dowód rzeczowy. • Przepis art. 106a ust. 8 Prawa bankowego w części dotyczącej postanowienia o dowodach rzeczowych nie jest pusty, a jego interpretacja pozwala na traktowanie środków pieniężnych jako dowodu rzeczowego. • Waga gwarancji procesowych powinna być zestawiona z celami postępowania karnego, jakim jest skuteczne zwalczanie przestępczości.
Godne uwagi sformułowania
środki na rachunku bankowym nie są dowodem rzeczowym • trzymiesięczny okres blokady rachunku bankowego ma charakter gwarancyjny • walka z przestępczością bez poszanowania gwarancji procesowych, może prowadzić do skierowania represji wobec niewinnego człowieka • de facto bezterminową blokadę środków na rachunku bankowym, przy ,,uznaniu” je za dowód rzeczowy, w żadnym wypadku nie będzie motywowało organów ścigania do podejmowania sprawnych i skutecznych działań
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Rafał Malarski
członek
Piotr Mirek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 106a ust. 8 Prawa bankowego w kontekście uznawania środków pieniężnych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy oraz ochrona prawa własności w postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji blokady rachunku bankowego i uznania środków za dowód rzeczowy w postępowaniu przygotowawczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorców i osób fizycznych, a mianowicie możliwości blokowania środków na rachunku bankowym i ich statusu prawnego w postępowaniu karnym. Wykładnia Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie dla ochrony praw majątkowych.
“Czy Twoje pieniądze na koncie mogą zostać uznane za dowód rzeczowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.