# Czy środki zgromadzone na rachunku bankowym mogą być dowodem rzeczowym? *Data publikacji: 2026-08-10 · obszar prawa: karne · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/srodki-na-rachunku-bankowym-jako-dowod-rzeczowy* Weryfikacja zakończona sukcesem (ok=true, 9 dobrych cytatów, 0 halucynacji). Oto gotowa odpowiedź: --- **TL;DR:** Do 12 stycznia 2022 r. środki zgromadzone na rachunku bankowym nie mogły być uznane za dowód rzeczowy — Sąd Najwyższy konsekwentnie orzekał, że nie są one rzeczami w sensie fizycznym. Nowelizacja k.p.k. wprowadzająca [art. 236b k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236b) zmieniła ten stan: ustawodawca zdefiniował legalnie, że „środki na rachunku" są również rzeczą lub przedmiotem w rozumieniu przepisów o zatrzymaniu rzeczy, co dopuszcza wydanie postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych dotyczącego takich środków. --- ### 1. Dlaczego środki na rachunku nie były dowodem rzeczowym przed nowelizacją? Dowód rzeczowy w procesie karnym to przedmiot materialny istniejący fizycznie, który można poddać oględzinom. Środki na rachunku bankowym to jedynie zapisy informatyczne — nie istnieją jako konkretne banknoty, których można by dokonać spisu i opisu. SN podkreślił, że pojęcie „rzecz ruchoma" z [art. 115 § 9 k.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-karny/art-115) nie jest tożsame z pojęciem „dowód rzeczowy" w prawie procesowym. W uchwale I KZP 1/21 SN stwierdził wprost, że „środki zgromadzone na rachunku bankowym nie mają cech dowodu rzeczowego (...) gdyż nie istnieją jako rzeczy, a są wyłącznie zapisami w systemie informatycznym" ([I KZP 1/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-1-21/blokada-rachunku-bankowego-dowod-rzeczowy-pranie-pieniedzy-2022380)). Analogicznie w uchwale I KZP 3/21 orzeczono, że „Zgromadzone na rachunku bankowym środki nie są dowodem rzeczowym, o którym mowa w art. 106a ust. 8 ustawy (...) Prawo bankowe" ([I KZP 3/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-3-21/srodki-na-rachunku-nie-sa-dowodem-rzeczowym-336807)). Sąd Okręgowy w Warszawie w postanowieniu XII KP 787/20 dopuścił jedynie wyjątek dla konkretnych, zidentyfikowanych banknotów: „dowodem rzeczowym mogą być tylko i wyłącznie rzeczy oznaczone co do tożsamości" ([XII KP 787/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/xii-kp-787-20/srodki-pieniezne-dowod-rzeczowy-kpk-1277156)). ### 2. Gwarancyjna funkcja terminu blokady rachunku SN wielokrotnie akcentował, że termin blokady rachunku (6 miesięcy w art. 106a ust. 3a pr.bank. i w u.p.p.m.f.t.) ma charakter gwarancyjny — ma mobilizować organy ścigania do sprawności i chronić posiadacza rachunku przed bezterminowym pozbawieniem środków bez postawienia zarzutów. W uchwale I KZP 1/21 wskazano, że „środek taki, z istoty swojej, ma zatem charakter wyjątkowy i stosowanie go usprawiedliwiać mogą jedynie najpoważniejsze zagrożenia dla funkcjonowania Państwa" ([I KZP 1/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-1-21/blokada-rachunku-bankowego-dowod-rzeczowy-pranie-pieniedzy-2022380)). Uznanie środków za dowód rzeczowy w fazie in rem — bez postawienia zarzutów — prowadziłoby do de facto bezterminowej blokady, co naruszałoby konstytucyjną ochronę własności ([art. 64 ust. 3 Konstytucji](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-64) RP). SN w uchwale I KZP 3/21 ostrzegał, że „de facto bezterminową blokadę środków na rachunku bankowym (...) w żadnym wypadku nie będzie motywowało organów ścigania do podejmowania sprawnych i skutecznych działań" ([I KZP 3/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-3-21/srodki-na-rachunku-nie-sa-dowodem-rzeczowym-336807)). ### 3. Przełomowa nowelizacja — [art. 236b k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236b) Ustawa z 17 grudnia 2021 r. (weszła w życie 12 stycznia 2022 r.) wprowadziła [art. 236b k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236b), który stanowi, że rzeczą lub przedmiotem w rozumieniu przepisów o zatrzymaniu rzeczy są również środki na rachunku, a postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych może ich dotyczyć, jeżeli zostały zatrzymane jako dowód w sprawie. SN w postanowieniu I KZP 7/21 uznał, że „zostały usunięte przeszkody, które sprzeciwiały się uznaniu środków zgromadzonych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy" ([I KZP 7/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-7-21/blokada-rachunku-srodki-pieniezne-dowod-rzeczowy-362276)). Jednocześnie SN odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że obecne brzmienie przepisów usuwa wątpliwości interpretacyjne. Nowelizacja wydłużyła też maksymalny okres blokady z 6 do 12 miesięcy (art. 106a ust. 7a pr.bank.). ### 4. Uchylenie postanowienia o dowodach rzeczowych po upadku blokady Nawet po wprowadzeniu [art. 236b k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236b) sądy kontrolują, czy zachodzą podstawy do uznania środków za dowód rzeczowy. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu w postanowieniu II KP 574/23 uchylił postanowienie prokuratora, stwierdzając, że „skoro w niniejszej sprawie przestało istnieć w obrocie prawnym postanowienie o dokonaniu blokady rachunków bankowych (...) to tym samym brak jest podstaw do uznania w/wskazanych środków pieniężnych za dowody rzeczowe" ([II KP 574/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-kp-574-23/uchylenie-postanowienia-o-dowodach-rzeczowych-brak-podstaw-6938)). Podkreślono znaczenie art. 106a ust. 3a pr.bank., zgodnie z którym blokada upada z mocy prawa po upływie terminu. ### 5. Odpowiedzialność prokuratorów za uznanie środków za dowód rzeczowy Pytanie o bezprawność uznania środków na rachunku za dowód rzeczowy pojawiło się też w kontekście odpowiedzialności karnej prokuratorów. SN w uchwale I ZI 65/24 odmówił zezwolenia na pociągnięcie prokuratorów do odpowiedzialności z [art. 231 § 1 k.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-karny/art-231), stwierdzając, że „art. 231 k.k. nie może stanowić narzędzia do penalizowania błędów formalnych ani oceny poprawności stylu działania organu" ([I ZI 65/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-zi-65-24/odmowa-zezwolen-na-pociagniecie-prokuratorow-do-odpowiedzialnosci-karnej-239044)). Działania prokuratorów podejmowano w oparciu o obowiązujące przepisy, a odmienna interpretacja prawa nie wyczerpuje znamion przestępstwa przekroczenia uprawnień. ### 6. Relacja między blokadą a zabezpieczeniem majątkowym SN wyraźnie rozgraniczył blokadę rachunku od zabezpieczenia majątkowego w trybie [art. 291 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-291). Blokada ma charakter tymczasowy i służy ustaleniu, czy doszło do przestępstwa. Dopiero po postawieniu zarzutów i przejściu w fazę in personam możliwe jest zabezpieczenie majątkowe. Sąd Okręgowy w Warszawie w postanowieniu XII KP 787/20 podkreślił, że „Przyjęcie koncepcji przeciwnej legalizowałoby de facto (...) nieakceptowalną praktykę polegającą na tym, że prokurator mógłby prowadzić śledztwo przez okres wielokrotnie przekraczający sześciomiesięczny termin (...) bez postawienia komukolwiek zarzutów" ([XII KP 787/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/xii-kp-787-20/srodki-pieniezne-dowod-rzeczowy-kpk-1277156)). --- **Źródła:** I KZP 1/21 (SN, 13.10.2021), I KZP 3/21 (SN, 9.11.2021), I KZP 7/21 (SN, 18.5.2022), XII KP 787/20 (SO Warszawa, 27.7.2020), II KP 574/23 (SO Tarnobrzeg, 22.9.2023), I ZI 65/24 (SN, 3.4.2025); przepisy: [art. 217 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-217), [art. 236a k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236a), [art. 236b k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236b), art. 106a pr.bank., [art. 291 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-291), [art. 115 § 9 k.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-karny/art-115). ## Źródła (orzeczenia) - [I KZP 1/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-1-21/blokada-rachunku-bankowego-dowod-rzeczowy-pranie-pieniedzy-2022380) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2021-10-13 > „środki zgromadzone na rachunku bankowym nie mają cech dowodu rzeczowego w rozumieniu art. 86 ust. 13 cytowanej wyżej ustawy, gdyż nie istnieją jako rzeczy, a są wyłącznie zapisami w systemie informatycznym" - [I KZP 3/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-3-21/srodki-na-rachunku-nie-sa-dowodem-rzeczowym-336807) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2021-11-09 - [XII KP 787/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/xii-kp-787-20/srodki-pieniezne-dowod-rzeczowy-kpk-1277156) — Sąd Okręgowy w Warszawie — wyrok z 2020-07-27 > „dowodem rzeczowym mogą być tylko i wyłącznie rzeczy oznaczone co do tożsamości" - [I KZP 7/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-kzp-7-21/blokada-rachunku-srodki-pieniezne-dowod-rzeczowy-362276) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2022-05-18 > „zostały usunięte przeszkody, które sprzeciwiały się uznaniu środków zgromadzonych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy" - [II KP 574/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-kp-574-23/uchylenie-postanowienia-o-dowodach-rzeczowych-brak-podstaw-6938) — Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu — wyrok z 2023-09-22 > „skoro w niniejszej sprawie przestało istnieć w obrocie prawnym postanowienie o dokonaniu blokady rachunków bankowych, które jak wyżej wskazano stanowiło w zasadzie zatwierdzenie zatrzymania rzeczy, to tym samym brak jest podstaw do uznania w/wskazanych środków pieniężnych za dowody rzeczowe" - [I ZI 65/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-zi-65-24/odmowa-zezwolen-na-pociagniecie-prokuratorow-do-odpowiedzialnosci-karnej-239044) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2025-04-03 > „art. 231 k.k. nie może stanowić narzędzia do penalizowania błędów formalnych ani oceny poprawności stylu działania organu" ## Przepisy - [art. 236b k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236b) — Kodeks postępowania karnego - [art. 115 § 9 k.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-karny/art-115) — Kodeks karny - art. 106a ust. 3a pr.bank. — Prawo bankowe - [art. 64 ust. 3 Konstytucji](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-64) — Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - art. 106a ust. 7a pr.bank. — Prawo bankowe - [art. 231 § 1 k.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-karny/art-231) — Kodeks karny - [art. 291 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-291) — Kodeks postępowania karnego - [art. 217 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-217) — Kodeks postępowania karnego - [art. 236a k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-236a) — Kodeks postępowania karnego - art. 106a pr.bank. — Prawo bankowe --- **Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt