I KZP 1/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienia prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Świdnicy, dotyczące udziału Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 (zwanej dalej „Komisją”) w postępowaniu karnym. Sprawa dotyczyła możliwości działania Komisji na prawach oskarżyciela posiłkowego, w tym jej statusu jako samodzielnej strony, możliwości przystąpienia do postępowania po wniesieniu subsydiarnego aktu oskarżenia, a także kwestii intertemporalnych i proceduralnych związanych z wyrażeniem zgody pokrzywdzonego. Sąd Najwyższy, po analizie przesłanek określonych w art. 441 § 1 k.p.k., odmówił podjęcia uchwały. Stwierdził, że choć zagadnienie pojawiło się przy rozpoznawaniu środka odwoławczego, to nie stanowiło ono zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a jedynie potrzebę uzyskania porady w interpretacji nowych przepisów. Sąd Najwyższy wskazał jednak, że zgodnie z art. 25 pkt 2 ustawy o Komisji, Komisja może występować w postępowaniu karnym na prawach oskarżyciela posiłkowego, co oznacza, że jej pozycję procesową określają przepisy dotyczące oskarżyciela posiłkowego. Podkreślono, że Komisja nie jest stroną postępowania, ale działa na prawach strony. Zaznaczono, że Komisja może przystąpić do postępowania do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego, a kwestie związane z wejściem w życie ustawy o Komisji należy rozpatrywać na gruncie zasady stosowania prawa nowego. Odnośnie zgody pokrzywdzonego, wskazano, że powinna być ona zakomunikowana sądowi, a ewentualne braki formalne powinny być uzupełniane na podstawie przepisów k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących udziału Państwowej Komisji w postępowaniu karnym oraz przesłanek przekazania zagadnienia prawnego do Sądu Najwyższego.
Orzeczenie nie rozstrzyga meritum zagadnień prawnych z powodu braku podstaw do podjęcia uchwały.
Zagadnienia prawne (5)
Czy uprawnienie Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 (Komisji) do uczestniczenia w postępowaniu sądowym na prawach oskarżyciela posiłkowego za zgodą osoby poszkodowanej lub jej opiekuna prawnego oznacza uprawnienie działania jako samodzielnej strony postępowania karnego w postaci oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego w rozumieniu art. 55 § 1 k.p.k.?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały, ale w uzasadnieniu wskazał, że Komisja działa na prawach oskarżyciela posiłkowego, co oznacza, że jej pozycję procesową określają przepisy dotyczące oskarżyciela posiłkowego, a nie oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii z powodu braku przesłanek do podjęcia uchwały, jednak w uzasadnieniu podkreślono, że Komisja działa na prawach strony, a nie jako samodzielny oskarżyciel posiłkowy subsydiarny.
Czy Komisja może przystąpić do postępowania sądowego przed sądem karnym w następstwie zgłoszenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o Komisji, dokonanego już po wniesieniu subsydiarnego aktu oskarżenia?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały, ale w uzasadnieniu wskazał, że Komisja jest ograniczona przepisami dotyczącymi praw oskarżyciela posiłkowego, co oznacza, że może przystąpić do postępowania do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale w uzasadnieniu wskazano, że termin na przystąpienie do postępowania przez Komisję jest taki sam jak dla oskarżyciela posiłkowego, czyli do rozpoczęcia przewodu sądowego.
Czy wobec braku w ustawie o Komisji przepisów dostosowujących (wprowadzających) w zakresie możliwości jej wstąpienia do procesów sądowych już wszczętych, także przed wejściem w życie ustawy o Komisji, dopuszczalne jest wstąpienie Komisji do procesu sądowego na dowolnym etapie postępowania sądowego, po rozpoczęciu przewodu sądowego i także do procesu wszczętego przed datą 26 września 2019 r.?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały, ale w uzasadnieniu wskazał, że do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy o Komisji, należy stosować zasadę prawa nowego, a Komisja może przystąpić do postępowania do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale w uzasadnieniu wskazano, że do postępowań toczących się w chwili wejścia w życie ustawy o Komisji stosuje się zasadę prawa nowego, a Komisja może przystąpić do postępowania do rozpoczęcia przewodu sądowego.
Czy zgoda pokrzywdzonego na udział Komisji w postępowaniu powinna zostać złożona wyłącznie Komisji czy też przed sądem I instancji?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały, ale w uzasadnieniu wskazał, że zgoda powinna być zakomunikowana organowi procesowemu prowadzącemu postępowanie, czyli sądowi, i może być złożona pisemnie lub ustnie do protokołu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale w uzasadnieniu wskazano, że zgoda pokrzywdzonego powinna być złożona sądowi, a ewentualne braki formalne powinny być uzupełniane.
Czy zgoda pokrzywdzonego stanowi warunek dopuszczalności wniesienia przez Komisję apelacji od wyroku sądu I instancji?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały, ale w uzasadnieniu wskazał, że zgoda dotyczy uczestnictwa Komisji w postępowaniu, a nie konkretnych czynności procesowych, co sugeruje, że jest warunkiem dopuszczalności jej działania, w tym wniesienia apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale w uzasadnieniu wskazano, że zgoda pokrzywdzonego jest warunkiem dopuszczalności udziału Komisji w postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. U. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. T. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| G. T. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy pokrzywdzonego |
| P. T. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy pokrzywdzonego |
| D. T. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy subsydiarny |
| Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 | instytucja | uczestnik postępowania (na prawach oskarżyciela posiłkowego) |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (14)
Główne
ustawa o Komisji art. 25 § pkt 2
Ustawa o Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15
Komisji przysługuje prawo uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu na prawach oskarżyciela posiłkowego za zgodą osoby poszkodowanej lub jej opiekuna prawnego.
k.p.k. art. 441 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia przekazanie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
Pomocnicze
ustawa o Komisji art. 21 § 1
Ustawa o Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15
k.p.k. art. 55 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 54 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 425 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 429 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 116
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 120
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 200 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 197 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 207 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nie zostały spełnione przesłanki do podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w trybie art. 441 § 1 k.p.k., w szczególności brak zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy.
Odrzucone argumenty
Przekazanie zagadnienia prawnego przez Sąd Okręgowy było uzasadnione nowością przepisów i brakiem orzecznictwa.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy • na prawach oskarżyciela posiłkowego • zasada stosowania prawa nowego (zasada „chwytania w locie”) • racjonalność ustawodawcy
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący, sprawozdawca
Dariusz Kala
członek
Rafał Malarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących udziału Państwowej Komisji w postępowaniu karnym oraz przesłanek przekazania zagadnienia prawnego do Sądu Najwyższego."
Ograniczenia: Orzeczenie nie rozstrzyga meritum zagadnień prawnych z powodu braku podstaw do podjęcia uchwały.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy nowej instytucji prawnej (Państwowej Komisji) i jej roli w postępowaniu karnym, co jest istotne dla praktyków prawa karnego. Odmowa podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy również stanowi ciekawy aspekt proceduralny.
“Czy nowa Państwowa Komisja może być oskarżycielem posiłkowym w polskim procesie karnym? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.