I GSK 869/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który uchylił decyzję organu odmawiającą zwrotu należności celnych spółce U. [...] Sp. z o.o. Organ zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię i zastosowanie art. 121 ust. 1 lit. a i ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 (UKC) zamiast art. 236 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 (WKC), argumentując, że UKC nie powinien mieć zastosowania do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie (1 maja 2016 r.). Podniesiono również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP ze względu na zakaz działania prawa wstecz. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisów ustawy COVID-19. Podkreślono, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Sąd uznał, że stanowisko WSA było prawidłowe, a zastosowanie art. 121 ust. 3 UKC nie narusza zakazu retroakcji, gdyż dotyczy trwających stosunków prawnych. Wskazano na wykształcone reguły prawa intertemporalnego, zgodnie z którymi w braku przepisów przejściowych stosuje się zasadę bezpośredniego skutku ustawy nowej, również do zdarzeń wcześniejszych, które trwają po wejściu w życie nowej ustawy. Sąd powołał się na orzecznictwo TK i NSA potwierdzające dopuszczalność stosowania nowego prawa do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji, które nie wywołują skutków dla stosunków prawnych w zakresie, w jakim istniały one przed jej wejściem w życie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych w prawie celnym, dopuszczalność stosowania nowych przepisów UE do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie w przypadku braku przepisów przejściowych, oraz dopuszczalność rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych w okresie pandemii.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejściem z WKC na UKC i brakiem przepisów przejściowych. Interpretacja dotycząca posiedzeń niejawnych jest związana z okresem pandemii.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Unijnego Kodeksu Celnego (UKC) mogą być stosowane do wniosków o zwrot należności celnych, jeśli zdarzenie będące podstawą wniosku miało miejsce przed wejściem w życie UKC, a w UKC brak jest przepisów przejściowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy UKC mogą być stosowane do wniosków o zwrot należności celnych, nawet jeśli zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie UKC, o ile termin do złożenia wniosku nie upłynął przed wejściem w życie UKC i stosunek prawny trwa nadal.
Uzasadnienie
Brak przepisów przejściowych w UKC nie wyklucza jego zastosowania do trwających stosunków prawnych. Zgodnie z zasadami prawa intertemporalnego, w braku odmiennych regulacji, stosuje się zasadę bezpośredniego skutku ustawy nowej, która obejmuje również zdarzenia wcześniejsze, ale trwające po wejściu w życie nowej ustawy. Nie jest to naruszenie zakazu retroakcji.
Czy stosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych, które powstały pod rządami poprzednich przepisów, narusza konstytucyjną zasadę zakazu wstecznego działania prawa (lex retro non agit)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych (retrospektywność) nie jest objęte zakazem wstecznego działania prawa (retroakcja właściwa), o ile nowe przepisy stosuje się do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji i nie wywołują skutków dla stosunków prawnych w zakresie, w jakim istniały one przed ich wejściem w życie.
Uzasadnienie
Zakaz wstecznego działania prawa dotyczy stanowienia norm nakazujących stosowanie nowych norm do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych norm i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych. Retrospektywność, czyli stosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych, jest dopuszczalna i nie narusza art. 2 Konstytucji RP.
Czy rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, pomimo wniosku strony o rozpoznanie na rozprawie, jest dopuszczalne w świetle przepisów o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19?
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Uzasadnienie
Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, w tym ze względu na ochronę zdrowia, co uzasadnia stosowanie przepisów ustawy COVID-19 w praktyce sądowej.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
UKC art. 121 § ust. 1 lit. a
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające Unijny Kodeks Celny
Termin trzech lat na złożenie wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych w przypadku zawyżenia kwoty, błędu lub zastosowania zasady słuszności.
UKC art. 121 § ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające Unijny Kodeks Celny
Zawieszenie biegu terminu na wystąpienie o zwrot należności celnych na czas trwania postępowania odwoławczego od powiadomienia o długu celnym.
WKC art. 236 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny
Termin trzech lat na złożenie wniosku o zwrot należności celnych, licząc od dnia powiadomienia dłużnika.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku wyroku oddalającego skargę kasacyjną, uzasadnienie zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, co wyłącza stosowanie wymogów dotyczących elementów uzasadnienia przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Analiza akt sprawy nie wykazała żadnych przesłanek wskazujących na nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zakazu działania prawa wstecz. Sąd uznał, że stosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych nie narusza tej zasady.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa do publicznej rozprawy, w celu ochrony zdrowia.
UKC art. 44
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające Unijny Kodeks Celny
Przepis dotyczący odwołania od powiadomienia o długu celnym, do którego odsyła art. 121 ust. 3 UKC.
WKC art. 236 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny
Okoliczności uzasadniające zwrot należności celnych (nie były prawnie należne, zaksięgowane niezgodnie z art. 220 ust. 2).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 121 ust. 3 UKC do wniosku o zwrot należności celnych, mimo że zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie UKC, jest dopuszczalne ze względu na brak przepisów przejściowych i trwałość stosunku prawnego. • Stosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych (retrospektywność) nie narusza konstytucyjnego zakazu wstecznego działania prawa (retroakcja).
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia i zastosowanie art. 121 ust. 1 lit. a i ust. 3 UKC zamiast art. 236 ust. 2 WKC, z uwagi na wejście w życie UKC po zaistnieniu zdarzenia. • Naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez zastosowanie przepisów nieobowiązujących w dniu zaistnienia zdarzenia, co stanowi naruszenie zakazu działania prawa wstecz.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu • Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa • Regulacja intertemporalna (zwana retrospektywnością) [...] nie jest objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji RP zakazem wstecznego działania prawa
Skład orzekający
Joanna Wegner
przewodniczący sprawozdawca
Michał Kowalski
sędzia
Izabella Janson
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie celnym, dopuszczalność stosowania nowych przepisów UE do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie w przypadku braku przepisów przejściowych, oraz dopuszczalność rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych w okresie pandemii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejściem z WKC na UKC i brakiem przepisów przejściowych. Interpretacja dotycząca posiedzeń niejawnych jest związana z okresem pandemii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa unijnego w kontekście zmian legislacyjnych i ich stosowania do zdarzeń przeszłych, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Dodatkowo, porusza kwestię procedury sądowej w kontekście pandemii.
“Nowe prawo UE a stare sprawy: NSA wyjaśnia, kiedy można stosować przepisy po terminie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.