Orzeczenie · 2026-01-21

I GSK 435/23Uchylenie wyroku i oddalenie skargi w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-01-21
NSAAdministracyjneWysokansa
postępowanie egzekucyjneumorzenie postępowaniaprzedawnieniesądy administracyjneNSAWSAprawo administracyjnenależności pieniężneskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił postanowienie DIAS odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. WSA uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że organ egzekucyjny nie wykonał wytycznych sądu dotyczących analizy długości i skuteczności postępowania egzekucyjnego, co stanowiło naruszenie art. 153 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne. Sąd podkreślił, że WSA błędnie zinterpretował swoje wcześniejsze wytyczne, które nie nakładały na organ obowiązku badania przesłanki umorzenia postępowania z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Organ miał obowiązek rozpatrzyć wniosek o umorzenie wyłącznie w oparciu o przesłankę wskazaną przez stronę, czyli art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. NSA stwierdził, że sprawa była dostatecznie wyjaśniona i na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok WSA, oddalając jednocześnie skargę strony. Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając, że wyłączną przyczyną jego wniesienia było wadliwe orzeczenie sądu pierwszej instancji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja obowiązków organów w postępowaniu egzekucyjnym w kontekście wniosków o umorzenie oraz stosowania przepisów przejściowych w prawie administracyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego opartego na konkretnej przesłance oraz stosowania przepisów przejściowych po nowelizacji ustawy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organ egzekucyjny ma obowiązek badać przesłankę fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 2 u.p.e.a.), jeśli wniosek strony opiera się wyłącznie na innej przesłance (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania przesłanki fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 2 u.p.e.a., jeśli wniosek strony opiera się wyłącznie na przesłance z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wniosek strony wyznacza ramy postępowania. Jeśli strona powołuje się tylko na konkretną przesłankę umorzenia, organy nie mają obowiązku badać innych, fakultatywnych przesłanek.

Czy stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA dotyczące braku odniesienia do przebiegu czynności egzekucyjnych i długości postępowania stanowią wiążącą ocenę prawną i wskazanie co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, takie stwierdzenia nie stanowią wiążącej oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że fragmenty uzasadnienia WSA dotyczące długości postępowania i braku analizy czynności egzekucyjnych nie nakładały na organ obowiązku dokonania ustaleń w zakresie bezskuteczności postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Które brzmienie przepisów art. 59 § 2 i art. 61 u.p.e.a. należy stosować w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem 20 lutego 2021 r.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Należy stosować przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że WSA błędnie zastosował przepisy w brzmieniu obowiązującym po 20 lutego 2021 r., ignorując przepis przejściowy (art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej), który nakazuje stosowanie dotychczasowego brzmienia przepisów do postępowań wszczętych i niezakończonych przed tą datą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżony wyrok WSA i oddalono skargę kasacyjną organu.

Przepisy (18)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 61

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa zmieniająca u.p.e.a. art. 6 § ust. 1

Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a,b,c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa zmieniająca u.p.e.a. art. 6 § ust. 2-4

Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

ustawa zmieniająca u.p.e.a. art. 7-11

Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 15

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.s.u.s.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie zinterpretował swoje wytyczne jako wiążące wskazania co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. • Organ nie miał obowiązku badać przesłanki umorzenia z art. 59 § 2 u.p.e.a., gdyż wniosek strony opierał się wyłącznie na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. • WSA błędnie zastosował przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym po 20 lutego 2021 r., ignorując przepis przejściowy.

Godne uwagi sformułowania

próżno szukać w uzasadnieniu postanowień obu instancji odniesienia do przebiegu poszczególnych czynności egzekucyjnych czy choćby odniesienia do niezakończenia trwającego niemal 20 lat postępowania. • ocena skutecznego prowadzenia postępowania rodzić może przecież po stronie organu wprawdzie jedynie fakultatywną, ale jednak możliwość umorzenia postępowania. • w ponownym postępowaniu obowiązkiem organu będzie przedstawienie analizy w odniesieniu do każdej z zaległości składkowych ze wskazaniem mających zastosowanie względem niej przepisów oraz dokonanych czynności egzekucyjnych. • organ nie wykonał wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawartych w wyroku z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 969/21, co do długości i skuteczności postępowania egzekucyjnego z punku widzenia przesłanek umorzenia postępowania, czym naruszył art. 153 ustawy ... p.p.s.a.

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący sprawozdawca

Bogdan Fischer

sędzia

Piotr Kraczowski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków organów w postępowaniu egzekucyjnym w kontekście wniosków o umorzenie oraz stosowania przepisów przejściowych w prawie administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego opartego na konkretnej przesłance oraz stosowania przepisów przejściowych po nowelizacji ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie wniosków przez strony i jak sądy interpretują swoje własne wytyczne. Dotyczy długotrwałych postępowań egzekucyjnych, co jest problemem wielu podatników.

“Długie postępowanie egzekucyjne – czy zawsze można je umorzyć? NSA wyjaśnia.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst