I GSK 392/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez U.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 1, 3 i 145 § 1 p.p.s.a., argumentując, że organ administracji dokonał dowolnej i arbitralnej oceny jej sytuacji majątkowej i zdrowotnej, co doprowadziło do błędnego uznania, że odmowa umorzenia nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślała swoją trudną sytuację jako 76-letniej, niepełnosprawnej seniorki wymagającej całodobowej opieki, utrzymującej się z emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że nie jest uprawniony do korygowania wadliwie postawionych zarzutów i jest związany ich zakresem. Stwierdził, że przepisy art. 1 i 3 p.p.s.a. nie mogły zostać naruszone w sposób wskazany przez skarżącą, a art. 69 Konstytucji RP nie jest kryterium oceny indywidualnej sprawy. NSA uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, a ZUS dokonał pełnej analizy sytuacji skarżącej, uwzględniając jej stan zdrowia i majątkowy. Stwierdzono, że mimo trudnej sytuacji, skarżąca ma stałe źródło dochodu, co umożliwia jej uiszczenie zaległości, choć może to wymagać wyrzeczeń. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował pojęcie interesu publicznego i uznał, że nie zaszły przesłanki do umorzenia należności zgodnie z przepisami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących umarzania składek ZUS w kontekście trudnej sytuacji życiowej, a także zasady związane z zakresem kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących umarzania należności ZUS. Wskazuje na ograniczenia w kwestionowaniu oceny materiału dowodowego przez organ administracji w skardze kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo nadzwyczajnie trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej zobowiązanej, narusza przepisy postępowania i konstytucyjne zasady ochrony osób niepełnosprawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa umorzenia nie narusza przepisów, jeśli mimo trudnej sytuacji, zobowiązana posiada stałe źródło dochodu umożliwiające uiszczenie zaległości, nawet jeśli wymaga to wyrzeczeń.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dopatrzył się naruszeń prawa. Mimo trudnej sytuacji skarżącej, stwierdzono, że posiada ona stałe źródło dochodu, co nie pozwala na uznanie, że zaszły przesłanki do umorzenia należności zgodnie z przepisami.
Czy sąd administracyjny jest związany zakresem zarzutów skargi kasacyjnej, w tym precyzyjnym wskazaniem naruszonych przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, NSA jest związany podstawami określonymi w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi, co oznacza, że nie może domyślać się intencji strony ani korygować wadliwie postawionych zarzutów.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że autor skargi kasacyjnej sam wyznacza zakres kontroli instancyjnej, a NSA nie jest uprawniony do uzupełniania lub korygowania zarzutów, w tym poprzez posługiwanie się zwrotem "w szczególności".
Czy art. 69 Konstytucji RP stanowi kryterium oceny poziomu spełnienia obowiązków państwa wobec osób niepełnosprawnych w indywidualnej sprawie dotyczącej umorzenia należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 69 Konstytucji RP odnosi się do obowiązków władzy publicznej w tworzeniu mechanizmów legislacyjnych, a nie jest kryterium oceny spełnienia tych warunków w indywidualnej sprawie.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i własne, wskazując, że przepis ten ma charakter ustrojowy i nie może być podstawą do kwestionowania indywidualnej decyzji administracyjnej w kontekście jej zastosowania.
Przepisy (15)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3 pkt 3, 5 i 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o sus art. 28 § ust. 1 i ust. 3 i 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
p.p.s.a. art. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie art. 3 § § 3
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § ust. 1 pkt 1 i 2
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 1, 3, 7, 8, 77 k.p.a. przez organ administracji w zakresie oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej. • Naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. przez WSA poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przepisów przez organ. • Przedłożenie interesu fiskalnego państwa nad konstytucyjną zasadę pomocy osobom niepełnosprawnym.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. • Sąd kasacyjny nie może domyślać się intencji strony, w tym we wskazaniu konkretnego przepisu prawa, którą ostatecznie takie niestaranności obciążają. • Konstruowanie zarzutów skargi kasacyjnej poprzez posłużenie się zwrotem "w szczególności" jest całkowicie chybione, gdyż ignoruje regułę związania Sądu Naczelnego podstawami kasacyjnymi. • Przepis art. 69 Konstytucji RP odnosi się do obowiązków władzy publicznej do wykreowania mechanizmów legislacyjnych umożliwiających realizację tego zadania. Zatem przepis ten nie jest kryterium oceny poziomu spełnienia tych warunków w indywidualnej sprawie.
Skład orzekający
Henryk Wach
przewodniczący
Joanna Salachna
członek
Marek Krawczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania składek ZUS w kontekście trudnej sytuacji życiowej, a także zasady związane z zakresem kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących umarzania należności ZUS. Wskazuje na ograniczenia w kwestionowaniu oceny materiału dowodowego przez organ administracji w skardze kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między potrzebami osoby w trudnej sytuacji życiowej a obowiązkami wobec państwa, a także podkreśla rygory proceduralne w postępowaniu kasacyjnym.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze usprawiedliwia umorzenie długu? NSA wyjaśnia granice pomocy państwa.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.