I GSK 367/08Uchylenie rozporządzenia pochodzenie towaru
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej spółki "J." S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty podatku VAT. Spółka importowała tkaninę bawełnianą, dołączając indyjskie świadectwo pochodzenia. Organ celny przekazał świadectwo do weryfikacji, a z powodu braku odpowiedzi z Indii w ciągu dziesięciu miesięcy, uznał zgłoszenie za nieprawidłowe i zastosował wyższą stawkę celną. WSA oddalił skargę, uznając przepis § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 1997 r. za zgodny z Konstytucją i Kodeksem celnym. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów celnych, stwierdzając, że § 20a ust. 2 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego (art. 19 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego) i jest sprzeczny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ skutek braku odpowiedzi organu państwa pochodzenia nie może prowadzić do uznania dokumentu za nieprawidłowy. Sąd uznał również, że przepis ten narusza art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego) oraz przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące postępowania dowodowego, gdyż milczenie organu nie może być traktowane jako dowód negatywny. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów celnych, zasądzając koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie przez NSA, że sądy mogą badać zgodność rozporządzeń z Konstytucją i ustawą oraz odmawiać ich stosowania, a także że przepisy wykonawcze nie mogą rozszerzać zakresu upoważnienia ustawowego i naruszać zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku odpowiedzi na wniosek o weryfikację pochodzenia towaru w postępowaniu celnym, ale zasady ogólne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 19 § 3 Kodeksu celnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Upoważnienie ustawowe dotyczyło określenia sposobu dokumentowania pochodzenia towarów, a nie nadawania skutków prawnych milczeniu organu państwa pochodzenia. Pozbawienie mocy dowodowej świadectwa pochodzenia z powodu braku odpowiedzi organu zagranicznego wykracza poza zakres pojęcia dokumentowania pochodzenia.
Czy przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest sprzeczny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, co narusza wymóg wydawania rozporządzeń na podstawie ustawy i w celu jej wykonania, z określeniem zakresu spraw i wytycznych.
Czy przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Przepis narusza zasadę praworządności i sprawiedliwości społecznej, ponieważ milczenie organu państwa pochodzenia towaru, które nie jest dowodem negatywnym, zostało zrównane z pozbawieniem mocy dowodowej dokumentu, co jest sprzeczne z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi postępowania dowodowego.
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do badania zgodności rozporządzenia z Konstytucją i ustawą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak.
Uzasadnienie
Sądy są uprawnione do samodzielnej oceny zgodności aktu normatywnego niższego rzędu z Konstytucją i ustawą oraz do odmowy stosowania niezgodnego przepisu w konkretnej sprawie, zgodnie z zasadą podporządkowania sędziów tylko Konstytucji i ustawom.
Czy dla zastosowania § 20a ust. 1 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. wystarczy samo wysłanie wniosku o weryfikację świadectwa pochodzenia?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że wystarczy samo wysłanie wniosku.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny wskazał, że brak dowodu doręczenia wniosku organowi zagranicznemu uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisu, a milczenie organu nie może być traktowane jako podstawa do uznania dokumentu za nieprawidłowy.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 19 § § 3
Kodeks celny
Upoważnienie do wydania rozporządzenia w zakresie określenia sposobu dokumentowania pochodzenia towarów.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia art. 20a § ust. 2
Przepis uznający dokument za nieprawidłowy w przypadku braku odpowiedzi organu weryfikującego w terminie 10 miesięcy od wysłania wniosku. Sąd uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją i ustawą w tym zakresie.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg wydawania rozporządzeń na podstawie ustawy i w celu jej wykonania, z określeniem organu, zakresu spraw i wytycznych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zakaz stanowienia aktów normatywnych sprzecznych z aktami wyższego rzędu.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia art. 20a § ust. 1
Przepis dotyczący możliwości skierowania świadectwa pochodzenia do weryfikacji.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia art. 13 § ust. 2
Świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione jest dowodem pochodzenia towaru.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podporządkowania sędziów tylko Konstytucji i ustawom.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia prawa materialnego lub istotnych naruszeń przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję, orzeczenie lub akt.
p.p.s.a. art. 188
Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 106 § § 3 i 4
Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące przeprowadzania dowodów uzupełniających przez sąd.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy materialnej - obowiązek organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek przeprowadzenia dowodu z dokumentu.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
Obowiązek uzasadnienia oceny dowodów.
O.p. art. 194 § § 3
Ordynacja podatkowa
Możliwość obalenia mocy dowodowej dokumentu.
O.p. art. 270 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dowód przeciwny.
k.c. art. 262
Kodeks celny
Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do postępowania celnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 19 § 3 Kodeksu celnego. • Przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia jest sprzeczny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. • Przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia narusza art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego) oraz przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące postępowania dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA, że § 20a rozporządzenia został wydany z zachowaniem delegacji ustawowej i nie narusza Konstytucji. • Argumenty WSA, że dla zastosowania § 20a ust. 1 rozporządzenia wystarczyło samo wysłanie wniosku o weryfikację, bez konieczności udokumentowania jego doręczenia.
Godne uwagi sformułowania
Sądy powszechne i administracyjne uprawnione są do samodzielnej oceny, czy akt normatywny niższego rzędu niż ustawa jest zgodny z Konstytucją lub ustawą i w razie stwierdzenia niezgodności – do odmowy stosowania w rozstrzyganej sprawie. • Milczenie ani nie potwierdzało, ani nie zaprzeczało autentyczności dokumentu względnie zgodności z prawdą zawartych w nim danych. • Wprowadzenie więc regulacji co do skutku takiego, jak określony w § 20a ust. 2 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. pozostaje bez związku z wymienionym w upoważnieniu ustawowym dokumentowaniem pochodzenia towarów.
Skład orzekający
Kazimierz Brzeziński
przewodniczący
Jan Bała
sprawozdawca
Joanna Kabat-Rembelska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie przez NSA, że sądy mogą badać zgodność rozporządzeń z Konstytucją i ustawą oraz odmawiać ich stosowania, a także że przepisy wykonawcze nie mogą rozszerzać zakresu upoważnienia ustawowego i naruszać zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku odpowiedzi na wniosek o weryfikację pochodzenia towaru w postępowaniu celnym, ale zasady ogólne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli legalności aktów wykonawczych przez sądy oraz interpretacji przepisów celnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i celnym.
“Sądy mogą kwestionować rozporządzenia? NSA stawia granice władzy wykonawczej w sprawach celnych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.