I GSK 1618/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję Prezesa ZUS odmawiającą E. S. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w związku z pandemią COVID-19. ZUS zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 31zo ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, twierdząc, że organ nie miał obowiązku informowania wnioskodawcy o warunkach uprawniających do zwolnienia, w tym o konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. ZUS podniósł również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a., poprzez bezzasadne uchylenie zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 9 KPA, organ administracji publicznej ma obowiązek czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody na skutek nieznajomości prawa. W tym przypadku, organ powinien był poinformować skarżącą o konieczności złożenia brakujących dokumentów rozliczeniowych przed wydaniem decyzji odmownej. Sąd uznał, że naruszenie art. 9 KPA miało istotny wpływ na wynik sprawy i było wystarczającą przesłanką do uchylenia decyzji. NSA zaakceptował również stanowisko WSA dotyczące możliwości przywrócenia terminów uchybionych przed wejściem w życie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, wskazując, że organ nie zakwestionował tej części wyroku sądu pierwszej instancji. W konsekwencji, NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku informacyjnego organów administracji publicznej wobec stron postępowania, zwłaszcza w kontekście przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ulgami w spłacie składek w okresie pandemii, ale zasada dotycząca obowiązku informacyjnego organów jest uniwersalna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek informowania strony o warunkach materialnoprawnych skorzystania z ulgi w spłacie składek na ubezpieczenie społeczne, w tym o konieczności złożenia określonych deklaracji w ustawowym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek informowania strony o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, zgodnie z art. 9 KPA.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że naruszenie obowiązku informacyjnego z art. 9 KPA, polegające na niepoinformowaniu strony o konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. jako warunku uzyskania zwolnienia z opłacania składek, miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.
Czy naruszenie obowiązku informacyjnego z art. 9 KPA przez organ administracji publicznej może stanowić samodzielną podstawę do uchylenia decyzji, nawet jeśli decyzja jest zgodna z prawem materialnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 9 KPA należy traktować jako wystarczającą (samodzielną) przesłankę do uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym oczekiwanie organu na wnioski stron i nieudzielenie informacji z powodu braku wniosku narusza art. 9 KPA, co jest wystarczającą przesłanką do uchylenia decyzji.
Przepisy (10)
Główne
ustawa COVID-19 art. 31zo § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis reguluje możliwość zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i inne fundusze, na wniosek płatnika, pod określonymi warunkami dotyczącymi okresu i liczby ubezpieczonych.
ustawa COVID-19 art. 31zq § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Określa warunek przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. jako przesłankę zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis nakłada na organ administracji publicznej obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa oraz udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis stanowi podstawę prawną do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, w tym uchylenie decyzji lub postanowienia, jeśli naruszają prawo materialne lub przepisy postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis stanowi, że sąd administracyjny rozstrzyga sprawę co do istoty w granicach danej sprawy, chyba że zachodzą przesłanki do jej umorzenia.
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ale bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
u.s.u.s. art. 46
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy obowiązku terminowego składania deklaracji rozliczeniowych przez płatników składek.
u.s.u.s. art. 47 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy obowiązku terminowego składania deklaracji rozliczeniowych przez płatników składek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ miał obowiązek poinformowania strony o warunkach materialnoprawnych skorzystania z ulgi w spłacie składek na ubezpieczenie społeczne, w tym o konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. (art. 9 KPA). • Naruszenie obowiązku informacyjnego z art. 9 KPA miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiło samodzielną podstawę do uchylenia decyzji.
Odrzucone argumenty
Organ nie miał obowiązku informowania strony o warunkach skorzystania z ulgi w spłacie składek, ponieważ były one powszechnie dostępne w przepisach prawa. • Uchylenie zaskarżonej decyzji przez WSA było bezzasadne, gdyż organ nie dopuścił się zarzucanych mu naruszeń przepisów.
Godne uwagi sformułowania
organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody • organ powinien był – w rozsądnym terminie – udzielić skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków • Niezrozumiałym jest pasywne zachowanie ZUS. • oczekiwanie organu na odnośne wnioski stron i nieudzielenie takich informacji, wyjaśnień i wskazówek z powodu braku wniosku, narusza przepis art. 9 kpa, co należy traktować jako wystarczającą (samodzielną) przesłankę do uchylenia decyzji
Skład orzekający
Bogdan Fischer
przewodniczący
Piotr Piszczek
sprawozdawca
Jacek Boratyn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku informacyjnego organów administracji publicznej wobec stron postępowania, zwłaszcza w kontekście przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ulgami w spłacie składek w okresie pandemii, ale zasada dotycząca obowiązku informacyjnego organów jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – obowiązku informacyjnego organów, co jest kluczowe dla zrozumienia praw i obowiązków obywateli, szczególnie w kontekście specustaw związanych z COVID-19.
“Czy ZUS mógł odmówić ulgi na składki, nie informując o warunkach? NSA wyjaśnia obowiązek organów.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.