I GSK 1197/21Oddalenie skargi kasacyjnej zwrot dofinansowania 11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania oraz ustalenia odpowiedzialności solidarnej z tytułu wykorzystania środków z budżetu Unii Europejskiej z naruszeniem procedur. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (m.in. art. 153 ppsa, art. 10, 75, 77, 78, 81, 81a kpa) oraz przepisów Ordynacji podatkowej (m.in. art. 118, 116, 210 op) i ustawy o finansach publicznych (art. 67 ufp). NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 153 ppsa są nieuzasadnione, ponieważ kluczowe kwestie stanu faktycznego i prawnego zostały już prawomocnie przesądzone w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych (WSA w Bydgoszczy i NSA). Sądy były związane wcześniejszymi ocenami prawnymi i nie mogły ponownie rozważać kwestii, które zostały już rozstrzygnięte, w tym przesłanek odpowiedzialności skarżącej, przedawnienia roszczenia czy prawidłowości ustaleń faktycznych. Sąd uznał również za chybione zarzuty dotyczące naruszenia przepisów kpa i op, wskazując, że kwestie te były już przedmiotem analizy w poprzednich postępowaniach, a ustalenia faktyczne zostały dokonane prawidłowo na podstawie dokumentów. NSA podkreślił, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z zachowaniem terminu przedawnienia, a późniejsze skorygowanie wysokości odsetek na korzyść strony nie naruszało art. 118 § 1 op. Sąd odrzucił również zarzut dotyczący niewłaściwej formy rozstrzygnięcia, wskazując na właściwość organów administracji publicznej i zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do spraw dotyczących zwrotu środków publicznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 153 ppsa w kontekście związania sądu i organów wcześniejszymi orzeczeniami, a także kwestie przedawnienia i odpowiedzialności osób trzecich w sprawach o zwrot środków publicznych z funduszy UE.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odpowiedzialnością członka zarządu za zwrot dofinansowania UE i stosowaniem przepisów kpa oraz op.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd administracyjny rozpoznający sprawę ponownie jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu sądu (art. 153 ppsa), nawet jeśli strona domaga się przeprowadzenia nowych dowodów lub ponownej weryfikacji ustaleń faktycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest bezwzględnie związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że nie można ponownie rozważać kwestii, które zostały już prawomocnie przesądzone.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący i jego celem jest zapewnienie spójności działania systemu władzy publicznej oraz zasady sądowej kontroli. Ocena prawna i wskazania sądu wiążą zarówno organ administracji, jak i sąd orzekający ponownie w tej samej sprawie, obejmując zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, stan faktyczny, wykładnię przepisów oraz sposób działania w toku ponownego rozpoznania sprawy.
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję nakładającą obowiązek zwrotu dofinansowania po upływie terminu przedawnienia, jeśli pierwotna decyzja została wydana z zachowaniem terminu, a późniejsze postępowanie dotyczyło jedynie korekty wysokości odsetek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli pierwotna decyzja organu pierwszej instancji została wydana z zachowaniem terminu przedawnienia, a późniejsze postępowanie dotyczyło jedynie skorygowania wysokości odsetek na korzyść strony, nie stanowi to naruszenia terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że dla ustalenia zachowania terminu przedawnienia istotna jest data doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej ma charakter konstytutywny. Korekta wysokości odsetek na korzyść strony w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy nie narusza terminu przedawnienia z art. 118 § 1 op. Dodatkowo, sąd uwzględnił przepisy prawa wspólnotowego dotyczące przedawnienia w sprawach nieprawidłowości w wykorzystaniu środków UE.
Czy w sprawie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zwrot dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, sąd administracyjny powinien ponownie badać przesłanki tej odpowiedzialności, jeśli zostały one już prawomocnie rozstrzygnięte?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie powinien ponownie badać przesłanek odpowiedzialności solidarnej, jeśli zostały one już prawomocnie rozstrzygnięte w poprzednich postępowaniach sądowych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że kwestie te były już przedmiotem rozważań WSA i NSA, które uznały, że zostały spełnione wszystkie przesłanki pozytywne odpowiedzialności i nie zaszła żadna przesłanka negatywna. Ponowne rozważanie tych zagadnień byłoby niedopuszczalne i niecelowe.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek uwzględniać wnioski dowodowe strony dotyczące kwestii, które zostały już prawomocnie przesądzone przez sądy administracyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie ma obowiązku uwzględniania wniosków dowodowych dotyczących kwestii już prawomocnie rozstrzygniętych.
Uzasadnienie
Skoro sądy obu instancji przesądziły, że stan faktyczny został ustalony prawidłowo (poza kwestią wysokości odsetek), powrót do zagadnienia przesłanek egzoneracyjnych czy okresu pełnienia funkcji członka zarządu był niedopuszczalny. Wnioski dowodowe w tym zakresie były niezasadne i miały na celu jedynie wydłużenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (35)
Główne
ppsa art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Dotyczy to zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, stanu faktycznego, wykładni przepisów oraz sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy.
ufp art. 67 § ust. 1
Ustawa o finansach publicznych
Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ufp, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy kpa i działu III op.
op art. 118 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Termin wydania decyzji w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
op art. 116 § § 1 i 2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zakres odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Pomocnicze
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed WSA.
ppsa art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
ppsa art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosowany odpowiednio w związku z art. 193 ppsa, modyfikuje normę pozwalając NSA ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
ppsa art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ uchyla decyzję pierwszoinstancyjną i orzeka co do istoty sprawy.
ppsa art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
ppsa art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
ppsa art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
kpa art. 10 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
kpa art. 75 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
kpa art. 77 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
kpa art. 78 § § 1 i 2
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udostępnienia stronie akt sprawy i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
kpa art. 81
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, jeśli nie da się ich usunąć.
kpa art. 81a
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, z wyłączeniami.
kpa art. 86
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Dowód z przesłuchania strony jako środek posiłkowy.
ufp art. 67 § ust. 1
Ustawa o finansach publicznych
W kontekście odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zobowiązania finansowe spółki.
ufp art. 207 § ust. 1
Ustawa o finansach publicznych
Środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.
ufp art. 60 § pkt 6
Ustawa o finansach publicznych
Środki publiczne przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
ufp art. 61 § ust. 1 pkt 2 lit. a)
Ustawa o finansach publicznych
Organem właściwym do wydawania decyzji w sprawie zwrotu środków jest instytucja zarządzająca.
ufp art. 61 § ust. 3 pkt 2
Ustawa o finansach publicznych
Organem odwoławczym jest instytucja zarządzająca, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zamiast odwołania.
op art. 116 § § 1 pkt 1 lit. a) i b)
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przesłanki odpowiedzialności solidarnej członka zarządu.
op art. 210 § § 1 pkt 5
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wady prawne decyzji.
op art. 107 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Elementy decyzji.
op art. 108 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wykonanie decyzji.
op art. 47 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Decyzja konstytutywna.
op art. 109 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Termin wykonania decyzji.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 art. 3 § ust. 1
Okres przedawnienia w sprawach dotyczących ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 art. 3 § ust. 2
Okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 art. 3 § ust. 3
Możliwość stosowania przez państwa członkowskie dłuższego okresu przedawnienia.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b)
Podstawa do ustalenia wysokości opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 153 ppsa poprzez nieuwzględnienie przez WSA możliwości weryfikacji ustaleń faktycznych i przeprowadzania nowych dowodów przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. • Naruszenie art. 118 § 1 op poprzez akceptację wydania decyzji po upływie terminu przedawnienia. • Naruszenie art. 10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 81, 81a kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp poprzez zignorowanie wniosków dowodowych strony. • Naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) op w zw. z art. 67 ust. 1 ufp poprzez akceptację wydania decyzji o odpowiedzialności solidarnej mimo braku podstaw do przyjęcia, że wniosek o upadłość był złożony we właściwym czasie. • Naruszenie art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 107 § 1, 108 § 1 i 116 § 1 i 2 op w zw. z art. 67 ust. 1 ufp poprzez wydanie decyzji, której sentencja nie orzeka o solidarnej odpowiedzialności, a zobowiązuje do zwrotu środków, których skarżący nie otrzymał.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy (...) oraz sądy • nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli • sądy obu instancji zbadały bowiem m.in. kwestie: wydania decyzji o odpowiedzialności solidarnej po upływie terminu w jakim decyzja ta mogła być wydana • skarżący wnosząc kolejne środki zaskarżenia i powołując się na te same kwestie, nie może pogodzić się z prawomocnymi wyrokami sądów • dla ustalenia, czy skutek decyzji nastąpił przed upływem terminu przedawnienia, istotna jest data doręczenia decyzji organu pierwszej instancji • decyzja w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej z tytułu zwrotu dofinansowania ma bowiem charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny
Skład orzekający
Dariusz Dudra
Przewodniczący Sędzia NSA
Hanna Kamińska
Sędzia NSA
Piotr Kraczowski
Sędzia del. WSA (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 153 ppsa w kontekście związania sądu i organów wcześniejszymi orzeczeniami, a także kwestie przedawnienia i odpowiedzialności osób trzecich w sprawach o zwrot środków publicznych z funduszy UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odpowiedzialnością członka zarządu za zwrot dofinansowania UE i stosowaniem przepisów kpa oraz op.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z zasadą związania sądu wcześniejszymi orzeczeniami oraz kwestii przedawnienia i odpowiedzialności w kontekście funduszy unijnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i finansowego.
“Czy można uniknąć zwrotu unijnych dotacji, powołując się na przedawnienie? NSA wyjaśnia zasady związania sądu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.