Orzeczenie · 2026-07-14

I GSK 1075/25Weryfikacja zgłoszenia celnego pochodzenie towaru czas

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-07-14

NSAInneWysokansa

prawo celnezgłoszenie celnepochodzenie towaruweryfikacjaterminyprzedawnieniepostępowanie administracyjneNSAWSAorgan celny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzję organu II instancji dotyczącą zmiany danych w zgłoszeniu celnym oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także umorzył postępowanie administracyjne. Skarżący organ zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia przepisów WKC i rozporządzenia nr 1306/2013) oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 191, 194 o.p. i art. 73 ust. 1 pkt 1 p.c., a także art. 141 § 4 p.p.s.a.). NSA uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Podkreślono, że sprawa dotyczy prawidłowości przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie weryfikacji deklaracji o pochodzeniu towarów, które nastąpiło po upływie 12 lat od zgłoszenia wywozowego. Sąd wskazał, że przepisy WKC i UKC nie przewidują ograniczenia czasowego dla zmiany zgłoszenia celnego, poza okresem przedawnienia zaksięgowania długu celnego. Jednakże, w ocenie NSA, organy celne nie wykazały wadliwości deklaracji o pochodzeniu towaru na podstawie dostępnych dowodów. Kluczowym dowodem był "rejestr bydła ubitego", któremu organ przypisał moc dokumentu urzędowego, jednakże NSA stwierdził brak podstawy prawnej jego sporządzenia oraz możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Z uwagi na upływ czasu i brak obowiązku przechowywania dokumentów przez stronę, organy nie mogły skutecznie zakwestionować deklaracji pochodzenia towaru. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że ocena dowodów przez organy celne naruszała art. 191 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 p.c. oraz przepisy WKC i RWKC. NSA podzielił stanowisko WSA, że z uwagi na upływ czasu i brak możliwości procesowej weryfikacji deklaracji, WSA zasadnie umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Podkreślono znaczenie instytucji przedawnienia dla pewności prawa i dyscyplinowania organów administracji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Weryfikacja zgłoszeń celnych po długim okresie od ich złożenia, znaczenie terminów przechowywania dokumentów, ocena dowodów w postępowaniu celnym, dopuszczalność i moc dowodowa rejestrów urzędowych.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów prawa celnego z okresu obowiązywania WKC, choć zasady dotyczące oceny dowodów i terminów są uniwersalne.

Zagadnienia prawne (3)

Czy upływ 3-letniego terminu przechowywania dokumentów wyklucza możliwość prowadzenia postępowania celnego dotyczącego zadeklarowanych danych i wypłaconych po tym terminie refundacji, zwalniając stronę z obowiązku przedstawienia dowodów potwierdzających pochodzenie towaru?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, upływ terminu przechowywania dokumentów nie wyklucza postępowania, ale organy nie mogą wyciągać negatywnych konsekwencji z braku dokumentów, jeśli strona nie miała obowiązku ich przechowywania przez tak długi czas, a inne organy również nie dysponują danymi.

Uzasadnienie

Przepisy WKC i UKC nie przewidują ograniczenia czasowego dla zmiany zgłoszenia celnego poza przedawnieniem długu celnego. Organy celne nie wykazały wadliwości deklaracji pochodzenia towaru na podstawie dostępnych dowodów, a kluczowy dowód (rejestr bydła ubitego) nie miał wystarczającej mocy dowodowej. Z uwagi na upływ czasu i brak obowiązku przechowywania dokumentów przez stronę, weryfikacja deklaracji jest niemożliwa.

Czy "rejestr bydła ubitego" sporządzony przez urzędowego lekarza weterynarii, bez wskazania podstawy prawnej i trybu, stanowi dokument urzędowy o niepodważalnej mocy dowodowej w postępowaniu celnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nawet dokumenty urzędowe nie mają bezwzględnej mocy dowodowej. Bezkrytyczne przyjmowanie ich treści bez gruntownego zbadania narusza zasadę swobodnej oceny dowodów. Strona może przedstawić dowody przeciwko dokumentom urzędowym.

Uzasadnienie

Organy nie wskazały podstawy prawnej sporządzenia rejestru. Choć dokumenty sporządzone zgodnie z instrukcjami mogą być uznane za urzędowe, nie mają one niepodważalnej mocy. Strona kwestionowała zapisy rejestru i wnioskowała o dowód z opinii biegłego, co powinno skłonić organ do wnikliwego zbadania okoliczności powstania rejestru i rzetelności danych.

Czy uzasadnienie wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną musi zawierać pełną analizę wszystkich zarzutów, czy może ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej?

Odpowiedź sądu

W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, uzasadnienie wyroku NSA może ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 193 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Przepis art. 193 p.p.s.a. stanowi przepis szczególny modyfikujący art. 141 § 4 p.p.s.a., pozwalając NSA ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w przypadku jej oddalenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku WSA w Poznaniu.

Przepisy (21)

Główne

WKC art. 16

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny

Nakłada na zgłaszających obowiązek przechowywania dokumentów związanych z obrotem towarowym przez okres 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Wykładnia celowościowa nie może rozszerzać tego obowiązku ponad przewidziany przepisami okres.

p.c. art. 73 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

Określa, że postępowanie w sprawach celnych, w zakresie nieuregulowanym przez UKC, określa Ordynacja podatkowa (z wyłączeniem rozdziału 1 działu IV).

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów, nakazując wszechstronną ocenę wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie.

UKC art. 48

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

Zawiera podstawę procesową weryfikacji zgłoszenia celnego dokonywanej po zwolnieniu towarów.

Pomocnicze

WKC art. 14

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny

Nakłada na każdą osobę uczestniczącą w operacjach wymiany towarowej obowiązek przedstawiania organom celnym, na ich żądanie, dokumentów, informacji oraz niezbędnej pomocy.

WKC art. 23 § ust. 2 lit. c

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny

Definiuje towary całkowicie uzyskane w danym kraju, w tym żywe zwierzęta tam urodzone i wyhodowane.

WKC art. 23 § ust. 2 lit. j

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny

Definiuje towary całkowicie uzyskane w danym kraju, w tym towary tam wytworzone wyłącznie z towarów tam wytworzonych.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej art. 54 § ust. 1

o.p. art. 194 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

o.p. art. 194 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym.

p.p.s.a. art. 141 § § 4