Orzeczenie · 2025-12-05

I FSK 97/23Uchylenie wyroku i decyzji VAT zwrot kosztow

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-12-05

NSAPodatkoweWysokansa

VATprawo do odliczenianadużycie prawapodmioty powiązanerefakturowaniekoszty mediówTSUEobejście prawa podatkowegosztuczne transakcje

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną spółki M. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS). Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za luty i marzec 2016 roku. Organy podatkowe zakwestionowały prawidłowość rozliczeń spółki z dwóch powodów: zaniżenia podatku należnego (brak refakturowania kosztów mediów dla podmiotu powiązanego) oraz zawyżenia podatku naliczonego (odliczenie VAT od zakupu maszyn i usług od podmiotów powiązanych). WSA podzielił stanowisko organów, uznając, że doszło do nadużycia prawa. NSA uchylił wyrok WSA i decyzję DIAS. Sąd uznał, że w zakresie refakturowania mediów spółka miała rację, gdyż koszt mediów był uwzględniony w cenie dzierżawy. W kwestii odliczenia podatku naliczonego, NSA stwierdził, że organy podatkowe i WSA błędnie zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT, odwołując się do art. 58 Kodeksu cywilnego. Podkreślono, że w 2016 roku nie obowiązywała jeszcze klauzula nadużycia prawa w obecnym kształcie, a samo odwołanie do art. 58 KC nie jest wystarczające. NSA wskazał, że organy nie wykazały w sposób należyty nadużycia prawa zgodnie z wytycznymi Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), które wymagają udowodnienia uzyskania korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów oraz sztucznego charakteru transakcji. Sąd zwrócił uwagę na brak jasności co do podstawy prawnej zakwestionowania odliczenia (oszustwo podatkowe czy nadużycie prawa) i podkreślił obowiązek organów podatkowych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, zasądzając od DIAS na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących nadużycia prawa w VAT, stosowanie wytycznych TSUE w polskim orzecznictwie, ocena transakcji z podmiotami powiązanymi.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 2016 roku i specyficznych okoliczności faktycznych. Kluczowe jest wykazanie nadużycia prawa zgodnie z kryteriami TSUE, a nie tylko stosowanie przepisów krajowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT, odwołującego się do art. 58 Kodeksu cywilnego, jest dopuszczalne w sytuacji, gdy transakcje miały miejsce przed wejściem w życie klauzuli nadużycia prawa w obecnym kształcie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zakwestionowanie prawa do odliczenia na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT, odwołującego się do art. 58 KC, nie jest dopuszczalne bez wykazania nadużycia prawa zgodnie z kryteriami TSUE, zwłaszcza gdy transakcje miały miejsce przed wejściem w życie przepisów o nadużyciu prawa w obecnym kształcie.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że w 2016 roku nie obowiązywała jeszcze klauzula nadużycia prawa w obecnym kształcie, a samo odwołanie do art. 58 KC nie jest wystarczające do zakwestionowania prawa do odliczenia. Organy podatkowe nie wykazały w sposób należyty nadużycia prawa zgodnie z wytycznymi TSUE, które wymagają udowodnienia uzyskania korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów oraz sztucznego charakteru transakcji.

Czy spółka miała obowiązek refakturowania kosztów mediów na rzecz dzierżawcy, a w przypadku braku refakturowania, czy organy podatkowe mogły obciążyć spółkę podatkiem należnym z tego tytułu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, spółka miała obowiązek refakturowania kosztów mediów na rzecz dzierżawcy zgodnie z umową, a w przypadku braku refakturowania, zasadne jest obciążenie spółki podatkiem należnym z tego tytułu, gdyż czynność dostawy mediów miała miejsce.

Uzasadnienie

NSA uznał, że podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę. Skoro strony umowy dzierżawy umówiły się na refakturowanie kosztów mediów, a spółka tego nie uczyniła, zasadne jest odwołanie się do art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ czynność dostawy mediów miała miejsce i spółce należna była zapłata.

Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego, opierając się na rzekomym nadużyciu prawa i obejściu przepisów, bez wykazania spełnienia kryteriów określonych przez TSUE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nie wykazały w sposób należyty nadużycia prawa zgodnie z kryteriami TSUE, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i decyzji.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku WSA i decyzji DIAS brak jest jasnej argumentacji, w oparciu o którą przyjęto, że spółka nadużyła prawa do odliczenia. Organy utożsamiają różne zjawiska, takie jak dążenie do redukcji obciążenia podatkowego, z nadużyciem prawa, nie wykazując przy tym spełnienia obiektywnych przesłanek nadużycia prawa określonych przez TSUE (uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów, sztuczny charakter transakcji).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA w całości oraz decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2021 r.