Orzeczenie · 2026-04-23

I FSK 914/25Uchylenie decyzji zabezpieczającej VAT 5

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-04-23
NSAPodatkoweWysokansa
VATzabezpieczeniedecyzja przedwymiarowapostępowanie odwoławczeumorzeniewygaśnięcie decyzjiskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. Sp. z o.o. Sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Dyrektor IAS umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego określającej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w VAT i zabezpieczającej ją na majątku podatnika. Umorzenie nastąpiło na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, z uwagi na wydanie w toku postępowania odwoławczego decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, co spowodowało wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej z mocy prawa (art. 33a § 1 pkt 2 O.p.). NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję Dyrektora IAS. Sąd uznał, że mimo wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej, istnieje potrzeba dokonania merytorycznej oceny jej zasadności, ze względu na skutki materialnoprawne, jakie mogła wywołać. Większość składu orzekającego odwołała się do uchwały NSA z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 1/11, która przesądzała o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w takich przypadkach. Sędzia Hieronim Sęk zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że sposób rozstrzygnięcia przez NSA jest wewnętrznie sprzeczny i wymagał przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów w trybie art. 269 § 1 P.p.s.a. w celu przełamania wiążącej uchwały.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia decyzji zabezpieczających i możliwości merytorycznej oceny takich decyzji po ich wygaśnięciu, a także kwestia związania sądów administracyjnych uchwałami NSA.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie może być trudne do zastosowania w praktyce ze względu na zdanie odrębne i potencjalną potrzebę przełamania wiążącej uchwały NSA.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33a § 1 pkt 2 O.p. powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego dotyczącego tej decyzji i konieczność jego umorzenia na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 O.p., nawet jeśli decyzja zabezpieczająca wywołała skutki materialnoprawne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego i konieczność jego umorzenia. Jednakże, mimo umorzenia, istnieje potrzeba merytorycznej oceny zasadności wydania decyzji zabezpieczającej ze względu na jej skutki materialnoprawne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej w związku z wydaniem decyzji wymiarowej skutkuje bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego i koniecznością jego umorzenia. Niemniej jednak, ze względu na skutki materialnoprawne decyzji zabezpieczającej, należy zapewnić możliwość jej merytorycznej oceny.

Czy w sytuacji związania uchwałą NSA o sygn. akt I FPS 1/11, możliwe jest dokonanie merytorycznej oceny przedwymiarowej decyzji zabezpieczającej po jej wygaśnięciu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Większość składu orzekającego uznała, że jest to możliwe i konieczne, choć sędzia Hieronim Sęk zgłosił zdanie odrębne, wskazując na sprzeczność takiego podejścia z wiążącym charakterem uchwały i potrzebę jej przełamania.

Uzasadnienie

Większość składu orzekającego dążyła do pogodzenia formalnego umorzenia postępowania z merytoryczną oceną decyzji zabezpieczającej, odwołując się do uzasadnienia uchwały I FPS 1/11. Sędzia Sęk uważał, że taka konstrukcja jest wewnętrznie sprzeczna i wymagałaby przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie.

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 233 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 33a § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 137 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 269 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 33a § § 2

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 6

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 207 § § 2

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potrzeba merytorycznej oceny decyzji zabezpieczającej mimo jej wygaśnięcia ze względu na skutki materialnoprawne. • Niespójność orzeczenia z wiążącą uchwałą NSA I FPS 1/11 w kontekście możliwości merytorycznej oceny.

Odrzucone argumenty

Stanowisko WSA uznające zasadność umorzenia postępowania odwoławczego przez Dyrektora IAS.

Godne uwagi sformułowania

wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33a § 1 pkt 2 O.p. powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego • istnieje prawna możliwość i potrzeba zarazem dokonania oceny co do meritum sprawy o zabezpieczenie z uwagi na skutki materialnoprawne przedwymiarowej decyzji o zabezpieczeniu • karkołomnej konstrukcji prawnej próbującej pogodzić wynikające z sentencji uchwały orzekanie formalne z orzekaniem co do meritum • wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu, nawet gdy następuje z mocy prawa w warunkach wskazanych w art. 33a § 1 Ordynacji podatkowej, nie powoduje, że strona nie ma możliwości poddania tej decyzji kontroli sądu administracyjnego

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

przewodniczący

Hieronim Sęk

zdanie odrębne

Włodzimierz Gurba

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia decyzji zabezpieczających i możliwości merytorycznej oceny takich decyzji po ich wygaśnięciu, a także kwestia związania sądów administracyjnych uchwałami NSA."

Ograniczenia: Orzeczenie może być trudne do zastosowania w praktyce ze względu na zdanie odrębne i potencjalną potrzebę przełamania wiążącej uchwały NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym, jakim jest ocena decyzji zabezpieczających po ich wygaśnięciu, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników. Obecność zdania odrębnego dodaje jej kontrowersyjności.

Wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej nie kończy sprawy? NSA uchyla decyzję, ale sędzia ma wątpliwości.

Zdanie odrębne

Hieronim Sęk

Sędzia Hieronim Sęk zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że sposób rozstrzygnięcia przez NSA jest wewnętrznie sprzeczny i wymagał przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów w trybie art. 269 § 1 P.p.s.a. w celu przełamania wiążącej uchwały I FPS 1/11, zamiast tworzenia "karkołomnej" konstrukcji prawnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst