I FSK 628/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki cywilnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 r. Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenia organów podatkowych, że spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez PHU J.Z. oraz N. sp. z o.o., ponieważ faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a spółka miała wiedzę o uczestnictwie w transakcjach oszukańczych. W skardze kasacyjnej spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, 180 § 1, 181 i 191 o.p.) poprzez błędne przyjęcie braku zaplecza osobowego i technicznego wskazanych podmiotów, nierzetelność faktur, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 88 ust. 1 i 3a pkt 4 lit. a) oraz art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT) przez odmowę prawa do odliczenia VAT. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne. Sąd podkreślił, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ podatkowy i zaakceptowana przez WSA była prawidłowa. W odniesieniu do PHU J.Z. wskazano na brak odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, brak dowodów ponoszenia wydatków związanych z działalnością, schemat operacji bankowych sugerujący stworzenie pozorów transakcji, a także przyznanie się J.Z. do wystawiania pustych faktur. W odniesieniu do N. sp. z o.o. wskazano na brak zatrudnienia pracowników do prac rozbiórkowych, brak posiadania maszyn budowlanych oraz brak wykazania w dzienniku budowy. Sąd uznał, że zeznania świadków nie mogły obalić tych ustaleń, zwłaszcza w kontekście zeznań samego J.Z. i przyznania się 17 z 19 odbiorców faktur do ich nierzetelności. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji pozornych i nierzetelnych faktur, a także oceny dowodów w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i dowodowego, w tym oceny zeznań świadków i analizy operacji bankowych. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT przysługuje w sytuacji, gdy faktury dokumentują czynności, które nie zostały faktycznie dokonane, a podatnik miał wiedzę o nierzetelności kontrahenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odliczenia VAT nie przysługuje, gdy faktury dokumentują czynności, które nie zostały dokonane, a podatnik miał wiedzę o udziale w transakcjach oszukańczych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, analiza operacji bankowych oraz przyznanie się kontrahenta do wystawiania pustych faktur, potwierdza fikcyjność transakcji i brak rzeczywistego wykonania usług, co wyklucza prawo do odliczenia VAT.
Jak ocenić dowody w postępowaniu podatkowym, w szczególności zeznania świadków, w kontekście innych dowodów potwierdzających nierzetelność faktur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zeznania świadków, podobnie jak inne dowody, podlegają ocenie w całokształcie materiału dowodowego zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej i nie korzystają z domniemania prawdziwości, zwłaszcza gdy nie znajdują potwierdzenia w innych dowodach materialnych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zeznania świadków, zwłaszcza po długim okresie czasu i w sprzeczności z innymi dowodami (np. przyznaniem się do winy, analizą finansową), nie mogą samodzielnie obalić ustaleń organów podatkowych o nierzetelności faktur.
Czy brak zaplecza technicznego i osobowego kontrahenta, potwierdzony przez organy podatkowe, jest wystarczającą podstawą do odmowy prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak udokumentowanego zaplecza technicznego i osobowego kontrahenta, w połączeniu z innymi dowodami wskazującymi na fikcyjność transakcji, jest podstawą do odmowy prawa do odliczenia VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak dowodów na posiadanie przez kontrahentów zaplecza technicznego i osobowego, w kontekście innych dowodów wskazujących na nierzetelność, potwierdza, że usługi nie zostały wykonane, co skutkuje brakiem prawa do odliczenia VAT.
Przepisy (18)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika.
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
lit. a) Podatek naliczony stanowi kwotę podatku związanego z nabyciem towarów i usług.
u.p.t.u. art. 88 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego nie powstaje m.in. w przypadkach gdy faktura stwierdza czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 88 § 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
lit. a) obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego nie przysługuje m.in. przy wystawieniu faktury przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur.
u.p.t.u. art. 88 § 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
lit. a) obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego nie przysługuje m.in. gdy faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
pkt 1 lit. a)
u.p.t.u. art. 88 § 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
lit. a)
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przedmiot dowodu.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. c) Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 Zasądzenie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury wystawione przez PHU J.Z. i N. sp. z o.o. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Spółka miała wiedzę o uczestnictwie w transakcjach oszukańczych. • PHU J.Z. nie posiadało zaplecza osobowego i technicznego do wykonania robót budowlanych i dostawy mebli. • N. sp. z o.o. nie posiadała zaplecza osobowego i technicznego do wykonania robót budowlanych. • Zeznania świadków nie mogły obalić ustaleń o nierzetelności faktur i fikcyjności transakcji. • Analiza operacji bankowych potwierdziła schemat tworzenia pozorów transakcji.
Odrzucone argumenty
PHU J.Z. posiadało zaplecze osobowe i techniczne do wykonania prac. • Zeznania świadków potwierdziły udział J.Z. w spornych pracach. • N. sp. z o.o. posiadała zaplecze osobowe i techniczne do wykonania prac. • Część kwot z faktury od N. została uregulowana przelewem bankowym. • Faktury dotyczące nabycia mebli od PHU J.Z. były udokumentowane. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisami o.p. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 151 p.p.s.a. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 88 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT.
Godne uwagi sformułowania
sporne faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • skarżąca nie tylko nie dochowała należytej staranności przy współpracy z ww. podmiotami, ale wręcz miała wiedzę, że uczestniczy w transakcjach oszukańczych • J.Z. przyznał się do wystawiania pustych faktur • schemat wpłat i wypłat na rachunkach J.Z. był identyczny • dokonywane operacje bankowe przez powiązane podmioty nie dokumentowały faktycznego regulowania należności i zobowiązań, a wyłącznie miały na celu stworzyć pozory tych czynności w celu uwiarygodniania transakcji • nie sposób uznać, że wystarczającym potwierdzeniem będą zeznania świadków, którzy po 6 lub 8 latach wskazują, że widzieli J.Z. wraz z pracownikami, którzy wykonywali prace
Skład orzekający
Izabela Najda-Ossowska
przewodniczący
Marek Kołaczek
członek
Arkadiusz Cudak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji pozornych i nierzetelnych faktur, a także oceny dowodów w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i dowodowego, w tym oceny zeznań świadków i analizy operacji bankowych. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nadużyć VAT i fikcyjnych transakcji, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak sąd ocenia dowody w takich sprawach.
“Fikcyjne faktury i VAT: Jak sąd rozlicza spółki z oszukańczych transakcji?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.