Orzeczenie · 2015-03-06

I FSK 2155/13Solidarna odpowiedzialność spadkobierców zaległości podatkowe wznowienie postępowania

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2015-03-06

NSAPodatkoweWysokansa

odpowiedzialność podatkowaspadekzaległości podatkowewznowienie postępowaniaOrdynacja podatkowaKodeks cywilnyodpowiedzialność solidarnapodatek od towarów i usługpodatek dochodowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który uchylił decyzje organu podatkowego w sprawie solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ podatkowy z naruszeniem art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej nie zbadał przesłanek do wznowienia postępowania, a kluczowe było postanowienie Sądu Rejonowego dotyczące uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku. Sąd I instancji powołał się na art. 1016 Kodeksu cywilnego, wskazując na fikcję prawną przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez wszystkich spadkobierców. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej naruszenia art. 141 § 4 PPSA i art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Sąd kasacyjny stwierdził, że Sąd I instancji błędnie ocenił przesłanki wznowienia postępowania, nie badając w pełni wniosku strony i zakresu postępowania wyznaczonego postanowieniem o wszczęciu. Podkreślono, że postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 9 marca 2012 r. miało wpływ na treść decyzji organu podatkowego, a fikcja prawna z art. 1016 KC powinna zostać uwzględniona. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność ponownej oceny zaskarżonych decyzji z uwzględnieniem przesłanki z art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 1016 Kodeksu cywilnego w kontekście odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe oraz przesłanek wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem i odpowiedzialnością podatkową, gdzie kluczowe jest postanowienie sądu cywilnego dotyczące przyjęcia spadku.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienie sądu cywilnego o zatwierdzeniu uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku przez część spadkobierców, w sytuacji gdy pozostałym spadkobiercom odmówiono takiego uchylenia, stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie to miało wpływ na treść decyzji organu podatkowego i stanowiło podstawę do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zmiana sposobu nabycia spadku przez niektórych spadkobierców, wynikająca z postanowienia sądu cywilnego, wywołała fikcję prawną przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez pozostałych spadkobierców (w tym skarżącą), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w decyzji podatkowej. Tym samym istniały podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.

Jakie są skutki prawne zastosowania art. 1016 Kodeksu cywilnego w sytuacji, gdy jeden ze spadkobierców nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a pozostałym spadkobiercom odmówiono uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zastosowanie art. 1016 Kodeksu cywilnego powoduje fikcję prawną przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez wszystkich spadkobierców, niezależnie od indywidualnych postanowień sądu dotyczących poszczególnych osób.

Uzasadnienie

NSA, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, podkreślił, że art. 1016 KC stanowi fikcję prawną, która działa mechanicznie i nie ogranicza się do sytuacji, gdy wszyscy spadkobiercy złożą oświadczenie w terminie lub gdy sąd wyraźnie zatwierdzi uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia dla wszystkich. Skutek ten następuje także, gdy przesłanka spełni się w toku postępowania o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Czy sąd administracyjny pierwszej instancji, rozpoznając sprawę dotyczącą wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, powinien badać wszystkie przesłanki wznowienia z art. 240 § 1, czy tylko tę wskazaną we wniosku i postanowieniu o wznowieniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd powinien badać tylko te przesłanki wznowienia, które zostały wskazane we wniosku strony i postanowieniu o wznowieniu postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał za błędne stanowisko WSA, który nakazał organowi podatkowemu rozpatrzenie sprawy na gruncie wszystkich przesłanek z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślono, że postępowanie w przedmiocie wznowienia zostało wszczęte na podstawie konkretnej przesłanki (art. 240 § 1 pkt 7), a sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zakresu wniosku strony i postanowienia o wszczęciu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Przepisy (18)

Główne

O.p. art. 240 § § 1 pkt 7

Ordynacja podatkowa

Wznowienie postępowania następuje, gdy decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

k.c. art. 1015 § § 1

Kodeks cywilny

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania.

k.c. art. 1016

Kodeks cywilny

Jeżeli między niektórymi spadkobiercami powołanymi do dziedziczenia w jednej linii, brak jest osób, które mogłyby dziedziczyć, lub jeżeli któregokolwiek z tych spadkobierców nie ma, stosuje się odpowiednio do pozostałych spadkobierców przepisy dotyczące dziedziczenia ustawowego przez dalszych zstępnych.

Pomocnicze

O.p. art. 241 § § 1

Ordynacja podatkowa

Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

O.p. art. 243 § § 2

Ordynacja podatkowa

Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

k.c. art. 1015 § § 2 zdanie drugie

Kodeks cywilny

W braku oświadczenia spadkobierca nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

k.c. art. 98 § § 1

Kodeks cywilny

Za długi spadkowe spadkobierca ponosi odpowiedzialność z całym swoim majątkiem.

PPSA art. 3 § § 1