Orzeczenie · 2025-11-18

I FSK 1973/22Oddalenie skargi kasacyjnej odmowa zapoznania się z dokumentami

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-11-18
NSAPodatkoweŚredniansa
VATkontrola celno-skarbowaprawo dostępu do aktanonimizacja dokumentówtajemnica skarbowainteres publicznypostępowanie podatkoweuzasadnienie postanowieniazasada zaufania

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Postanowienie to odmawiało spółce zapoznania się z dokumentami bez dokonanej anonimizacji, które stanowiły kluczowe dowody w kontroli celno-skarbowej dotyczącej podatku VAT za okres od marca do grudnia 2012 roku. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 179 § 1 i § 2 O.p., twierdząc, że organ nie wyjaśnił wystarczająco, jakimi przesłankami kierował się, odmawiając udostępnienia dokumentów bez anonimizacji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, uznał, że choć uzasadnienie postanowienia organu było lakoniczne i mogło naruszać zasadę zaufania (art. 121 § 1 O.p.), to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że uzasadnienie było szczegółowe. NSA stwierdził, że wyłączone dokumenty zawierały dane dotyczące nie tylko kontrahenta spółki, ale także innych podmiotów, których transakcje nie wiązały się bezpośrednio z postępowaniem dotyczącym skarżącej. W związku z tym, zakres anonimizacji był uzasadniony, a spółka będzie mogła podnosić zarzuty, jeśli organ powoła się na okoliczności niewynikające z udostępnionego materiału. Skarga kasacyjna została oddalona, a spółka obciążona kosztami postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do akt sprawy w postępowaniu podatkowym, wymogów uzasadnienia postanowień organów podatkowych oraz zasad anonimizacji dokumentów zawierających dane innych podmiotów.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z kontrolą celno-skarbową i dostępem do dokumentów kontrahenta. Ocena uzasadnienia postanowienia była krytyczna, ale nie doprowadziła do uchylenia orzeczenia z powodu braku istotnego wpływu na wynik sprawy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy postanowienie organu odmawiające zapoznania się z dokumentami bez anonimizacji jest prawidłowo uzasadnione, jeśli wyjaśnia jedynie ogólne zasady dostępu do akt i ich ograniczenia, a nie konkretne przesłanki wyłączenia?

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie było lakoniczne i nie wyjaśniało wystarczająco przesłanek wyłączenia, co naruszało zasadę zaufania. Jednakże, to uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uzasadnienie postanowienia było zbyt ogólne i nie wyjaśniało konkretnych powodów wyłączenia dokumentów, co stanowiło naruszenie art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 217 § 2 O.p. oraz zasady zaufania z art. 121 § 1 O.p. Niemniej jednak, sąd stwierdził, że zakres wyłączenia był uzasadniony, ponieważ dotyczył danych innych podmiotów niż skarżąca spółka.

Czy wyłączenie z akt sprawy dokumentów zawierających dane dotyczące innych podmiotów niż skarżąca spółka, które nie są bezpośrednio związane z przedmiotem postępowania dotyczącego skarżącej, jest uzasadnione?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wyłączenie takich dokumentów jest uzasadnione, ponieważ mogą one zawierać informacje objęte tajemnicą skarbową lub dotyczące innych podatników, których transakcje nie mieszczą się w kręgu zainteresowania postępowania w sprawie skarżącej.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że wyłączone strony decyzji zawierały analizę transakcji kontrahenta z innymi podmiotami, które nie miały związku z postępowaniem dotyczącym skarżącej spółki. Przedstawienie szczegółowych danych tych podmiotów mijałoby się z celem anonimizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną E. sp. z o.o.

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 179 § § 1 i § 2

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § § 2

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 219

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie postanowienia organu było lakoniczne i nie wyjaśniało wystarczająco przesłanek wyłączenia dokumentów, co naruszało zasadę zaufania. • Wyłączono wiele stron decyzji, co budziło wątpliwości co do zakresu anonimizacji.

Odrzucone argumenty

Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że postanowienie zawierało szczegółowe wyjaśnienie odmowy udostępnienia dokumentów. • Zakres wyłączenia dokumentów był uzasadniony, ponieważ dotyczył danych innych podmiotów niż skarżąca spółka.

Godne uwagi sformułowania

"Sąd pierwszej instancji niewłaściwie, z naruszeniem 179 § 1 i 2 O.p. w zw. 217§2 O.p. w zw. Z art. 210§4 O.p. w zw. art. 219 O.p. ocenił zaskarżone postanowienie uznając, iż w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo i wyczerpująco, a także zasadnie wskazano podstawę prawną oraz uzasadnienie faktyczne odmowy umożliwienia się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy." • "Postanowienia obu instancji w przeważającym zakresie zawierają bowiem rozważania o charakterze ogólnym wyjaśniającym zasady dostępu do akt i ich ograniczenia, natomiast w wąskim zakresie odpowiadają na wątpliwości Skarżącej, dlaczego tych wyłączonych dokumentów było tak dużo." • "Przedstawienie "dokładnie spersonalizowanych danych w postanowieniu mijałoby się z celem ich anonimizacji."

Skład orzekający

Izabela Najda-Ossowska

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Oleś

członek

Bartosz Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do akt sprawy w postępowaniu podatkowym, wymogów uzasadnienia postanowień organów podatkowych oraz zasad anonimizacji dokumentów zawierających dane innych podmiotów."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z kontrolą celno-skarbową i dostępem do dokumentów kontrahenta. Ocena uzasadnienia postanowienia była krytyczna, ale nie doprowadziła do uchylenia orzeczenia z powodu braku istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na kwestie dostępu do akt i uzasadnienia postanowień. Dla szerszej publiczności może być zbyt proceduralna.

“Czy organ podatkowy może odmówić dostępu do dokumentów, zasłaniając się ogólnikami? NSA wyjaśnia granice anonimizacji.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst