I FSK 1862/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 25 lutego 2025 r. uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2233/20. Sprawa dotyczyła skargi J. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym. NSA stwierdził z urzędu nieważność postępowania przed WSA z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw (art. 183 § 2 pkt 5 PPSA). WSA, powołując się na art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, zwrócił się do stron o zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym. Spółka nie wyraziła zgody. Mimo to, WSA zarządzeniem z 4 marca 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania w trybie niejawnym i wydał wyrok oddalający skargę, nie informując o tym stron ani nie dając im możliwości zajęcia stanowiska na piśmie. NSA uznał, że takie postępowanie WSA naruszyło zasadę jawności postępowania sądowego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i prawo do obrony. Podkreślono, że nawet w trybie niejawnym strony muszą mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska, a zawiadomienie o terminie powinno być odpowiednio wczesne. W związku z stwierdzoną nieważnością postępowania, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażność zasady jawności postępowania sądowego i prawa do obrony, zwłaszcza w kontekście stosowania przepisów szczególnych (np. pandemicznych) modyfikujących tryb postępowania.
Dotyczy głównie postępowań przed sądami administracyjnymi i specyfiki stosowania przepisów o posiedzeniach niejawnych w sytuacjach nadzwyczajnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym, mimo braku zgody strony i bez umożliwienia jej zajęcia stanowiska, stanowi pozbawienie strony możności obrony jej praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym bez zgody strony i bez umożliwienia jej zajęcia stanowiska stanowi pozbawienie strony możności obrony jej praw, co skutkuje nieważnością postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nieprawidłowo zastosował art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, rozpoznając sprawę w trybie niejawnym po odmowie strony i bez umożliwienia jej wypowiedzenia się. Naruszyło to konstytucyjną zasadę jawności postępowania i prawo do obrony, prowadząc do nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 PPSA.
Czy naruszenie zasady jawności postępowania sądowego i prawa do obrony przez sąd pierwszej instancji może stanowić podstawę do uchylenia wyroku przez NSA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie tych zasad stanowi przesłankę nieważności postępowania, którą NSA bierze pod uwagę z urzędu i która prowadzi do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
NSA stwierdził z urzędu nieważność postępowania przed WSA z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw, co jest jedną z przesłanek nieważności określonych w PPSA. Następnie, na tej podstawie, uchylił zaskarżony wyrok.
Przepisy (17)
Główne
PPSA art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pozbawienie strony możności obrony jej praw, w tym poprzez nierozpoznanie sprawy jawnie lub umożliwienie wypowiedzenia się w trybie niejawnym.
PPSA art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
PPSA art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 247 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 197 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 10
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada jawności postępowania, z możliwością odstępstw przewidzianych przepisami szczególnymi.
PPSA art. 90 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada jawności posiedzeń sądowych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
PPSA art. 91 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin zawiadomienia stron o rozprawie jawnej (co najmniej siedem dni).
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA prawa strony do obrony poprzez rozpoznanie sprawy w trybie niejawnym bez zgody strony i bez umożliwienia jej wypowiedzenia się.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie strony możności obrony swych praw • prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy • prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim poprzez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej.
Skład orzekający
Maja Chodacka
sprawozdawca
Mariusz Golecki
członek
Zbigniew Łoboda
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność zasady jawności postępowania sądowego i prawa do obrony, zwłaszcza w kontekście stosowania przepisów szczególnych (np. pandemicznych) modyfikujących tryb postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań przed sądami administracyjnymi i specyfiki stosowania przepisów o posiedzeniach niejawnych w sytuacjach nadzwyczajnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony i jawności postępowania, co jest istotne dla każdego obywatela. Pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne mogą być stosowane w sposób naruszający te prawa.
“Czy sąd może zamknąć rozprawę bez Twojej zgody? NSA odpowiada: Nie, jeśli narusza to Twoje prawo do obrony!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.