I FSK 1807/23Odliczenie VAT faktura fikcyjna data dostawy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki F. sp. z o.o. PRO sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu. Spór dotyczył podatku od towarów i usług za styczeń 2021 r. i prawa spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez E. sp. z o.o. z dnia 4 stycznia 2021 r., dokumentującej sprzedaż trzech turbin wiatrowych. Spółka zarzucała Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów o VAT i Dyrektywy 2006/112/WE, a także naruszenie zasady dwuinstancyjności i proporcjonalności. NSA, po rozpoznaniu sprawy, uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd stwierdził, że Sąd I instancji zasadnie przyznał rację organowi podatkowemu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że transakcja sprzedaży turbin wiatrowych miała miejsce w maju 2020 r. i została prawidłowo udokumentowana fakturami z 6 i 7 maja 2020 r. Faktura z 4 stycznia 2021 r. została uznana za fikcyjną, ponieważ próbowano nią zastąpić wcześniejsze, prawidłowo wystawione dokumenty. Dowody zebrane w postępowaniu, takie jak wniosek o koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej z dołączonymi fakturami z maja 2020 r. oraz faktury dotyczące dystrybucji energii elektrycznej od czerwca 2020 r., potwierdzały datę dostawy turbin w maju 2020 r. NSA odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a., uznając uzasadnienie Sądu I instancji za wystarczające. Sąd odniósł się również do zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności, wskazując na dopuszczalność niedewolutywnego trybu odwoławczego w określonych przypadkach. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności w kontekście sankcji VAT, NSA stwierdził, że w okolicznościach sprawy, gdzie spółka świadomie dokonała odliczenia podatku w niewłaściwym okresie rozliczeniowym, zastosowana sankcja była uzasadniona i proporcjonalna, mając na celu zapobieganie oszustwom podatkowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie faktycznej daty dostawy towaru dla celów VAT, kwalifikacja faktur jako fikcyjnych, stosowanie sankcji VAT w kontekście orzecznictwa TSUE i zasady proporcjonalności, dopuszczalność niedewolutywnego trybu odwoławczego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z próbą zmiany daty dostawy i odliczenia VAT. Interpretacja zasady proporcjonalności sankcji VAT może być rozwijana w kolejnych orzeczeniach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktura VAT wystawiona w późniejszym terminie, dokumentująca transakcję, która faktycznie miała miejsce w poprzednim okresie rozliczeniowym i została już udokumentowana prawidłowo wystawionymi fakturami, może stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego w okresie, w którym została wystawiona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka faktura nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego w okresie jej wystawienia, jeśli transakcja faktycznie miała miejsce wcześniej i została już prawidłowo udokumentowana.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie faktycznej daty dostawy towaru. Jeśli transakcja miała miejsce w maju 2020 r. i została udokumentowana fakturami z tego okresu, prawo do odliczenia VAT powstało wówczas. Faktura wystawiona później, dokumentująca tę samą transakcję, jest fikcyjna i nie może być podstawą do odliczenia w nowym okresie.
Czy stosowanie sankcji VAT w wysokości 30% zaniżenia zobowiązania podatkowego, bez możliwości indywidualnego dostosowania do okoliczności sprawy, narusza zasadę proporcjonalności wynikającą z prawa UE i Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W okolicznościach sprawy, gdzie podatnik świadomie działał na szkodę interesu finansowego państwa, stosowanie sankcji 30% było uzasadnione i proporcjonalne, nawet jeśli mechanizm jej ustalania może budzić wątpliwości w innych sytuacjach.
Uzasadnienie
NSA, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że choć mechanizm ustalania sankcji VAT może być problematyczny, w tym konkretnym przypadku świadome działanie spółki, mające na celu zaniżenie zobowiązania podatkowego i manipulację prawem do odliczenia, uzasadniało zastosowanie sankcji jako środka zapobiegania oszustwom podatkowym i zapewnienia prawidłowego poboru VAT.
Czy przepis art. 221a § 1 Ordynacji podatkowej, przewidujący rozpatrzenie odwołania przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji (tzw. niedewolutywny tryb odwoławczy), narusza konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki przepis nie narusza zasady dwuinstancyjności, gdyż Konstytucja RP dopuszcza wyjątki od dewolutywności, a tryb zaskarżania może być określony ustawowo.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo NSA, wskazując, że Konstytucja RP gwarantuje prawo do zaskarżenia orzeczeń, ale dopuszcza uregulowanie trybu zaskarżania przez ustawę. Wprowadzenie niedewolutywnego trybu odwoławczego w określonych przypadkach jest zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
ustawa o VAT art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika.
ustawa o VAT art. 19 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi.
ustawa o VAT art. 106b § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż.
ustawa o VAT art. 106i § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę.
ustawa o VAT art. 112b § ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
W przypadku stwierdzenia zaniżenia kwoty podatku lub nierozliczenia podatku, organ podatkowy orzeka o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym w wysokości 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uznania skargi kasacyjnej za bezzasadną, Naczelny Sąd Administracyjny ją oddala.
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do zebrania i rozpatrzenia dowodów.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność została udowodniona.
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać ocenę dowodów.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. ocenę prawną stanowiska stron.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub akt, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą być sprzeczne z istotą wolności i praw.
ustawa o KAS art. 83 § ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Określa rodzaje decyzji wydawanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego.
O.p. art. 221a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis regulujący niedewolutywny tryb odwoławczy w przypadku decyzji wydanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktura z 4 stycznia 2021 r. była fikcyjna, ponieważ transakcja sprzedaży turbin wiatrowych miała miejsce w maju 2020 r. i została udokumentowana wcześniejszymi, prawidłowo wystawionymi fakturami. • Prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu zakupu turbin powstało w maju 2020 r., a nie w styczniu 2021 r. • Świadome działanie spółki polegające na wykazaniu odliczenia podatku w niewłaściwym okresie rozliczeniowym uzasadnia zastosowanie sankcji VAT.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji (m.in. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez ogólnikowe odniesienie się do argumentacji, brak jednoznacznego stanowiska co do stanu faktycznego, lakoniczne odniesienie do zarzutów). • Naruszenie przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji (m.in. błędna wykładnia art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w związku z orzecznictwem TSUE, naruszenie zasady neutralności podatkowej, skuteczności i proporcjonalności). • Naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 78 Konstytucji RP) poprzez akceptację niedewolutywnego trybu odwoławczego. • Naruszenie zasady proporcjonalności w związku z art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT.
Godne uwagi sformułowania
Fikcyjny charakter daty dostawy turbin, uwidocznionej w fakturze z dnia 4 stycznia 2021 r. nr [...], potwierdza okoliczność skorygowania tej faktury do zera fakturą z 15 lipca 2022 r. • Skarżąca spółka dysponowała turbinami wiatrowymi od maja 2020 r. • W tym stanie rzeczy faktura z 4 stycznia 2021 r. nr [...] nie mogła być uznana za dowód dostawy w niej wykazanej. • Świadome działanie Spółki ukierunkowane na uszczuplenie zobowiązania w podatku VAT za styczeń 2021 r. jest działaniem, które w sposób ewidentny naruszyło prawidłowość poboru podatku VAT i ma cechy oszustwa podatkowego.
Skład orzekający
Sylwester Golec
przewodniczący sprawozdawca
Izabela Najda-Ossowska
członek
Dominik Mączyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie faktycznej daty dostawy towaru dla celów VAT, kwalifikacja faktur jako fikcyjnych, stosowanie sankcji VAT w kontekście orzecznictwa TSUE i zasady proporcjonalności, dopuszczalność niedewolutywnego trybu odwoławczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z próbą zmiany daty dostawy i odliczenia VAT. Interpretacja zasady proporcjonalności sankcji VAT może być rozwijana w kolejnych orzeczeniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT i manipulacji datami dostaw, a także ważnej kwestii proporcjonalności sankcji VAT w świetle prawa unijnego. Zawiera szczegółową analizę dowodów i orzecznictwa TSUE.
“Fikcyjna faktura VAT i 30% sankcja: NSA wyjaśnia, kiedy można odliczyć podatek naliczony.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.