Orzeczenie · 2026-05-07

I FSK 1614/23Odmowa przywrócenia VAT brak dowodu zamiaru wyłudzeń

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-07
NSAPodatkoweWysokansa
VATrejestr podatnikówwykreślenie z rejestruprzywrócenie rejestracjiwyłudzenia skarboweOrdynacja podatkowaustawa o VATciężar dowoduzamiar podatnika

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia podatnika do rejestru czynnych podatników VAT. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że spółka nie wykazała wystarczająco, iż jej działalność nie jest realizowana z zamiarem wykorzystania rachunków bankowych do wyłudzeń skarbowych, zgodnie z art. 119zg Ordynacji podatkowej. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 141 § 4 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego (art. 96 ust. 9 pkt 5 i art. 96 ust. 9j ustawy o VAT), kwestionując m.in. rozłożenie ciężaru dowodu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 96 ust. 9j ustawy o VAT, to na podatniku spoczywa obowiązek udowodnienia braku zamiaru wykorzystania działalności banków do wyłudzeń skarbowych. NSA stwierdził, że spółka nie sprostała temu obowiązkowi, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, który wskazywał na zasadność wykreślenia z rejestru VAT. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania od spółki na rzecz organu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wykreślenia i przywrócenia podatnika do rejestru VAT, w szczególności w kontekście ciężaru dowodu w sprawach dotyczących podejrzenia wyłudzeń skarbowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wykreślenia z rejestru VAT na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o VAT i procedury przywrócenia na podstawie art. 96 ust. 9j tej ustawy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę na decyzję o odmowie przywrócenia podatnika do rejestru czynnych podatników VAT, uznając, że podatnik nie wykazał braku zamiaru wykorzystania działalności banków do wyłudzeń skarbowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę, ponieważ podatnik nie udowodnił w sposób wystarczający, że prowadzone przez niego działania nie są realizowane z zamiarem wykorzystania działalności banków do wyłudzeń skarbowych.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że zgodnie z art. 96 ust. 9j ustawy o VAT, ciężar dowodu w zakresie braku zamiaru wykorzystania działalności banków do wyłudzeń skarbowych spoczywa na podatniku. Spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na brak takiego zamiaru, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (np. art. 141 § 4 p.p.s.a.) może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy i odnosi się do zarzutów skargi?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest chybiony, jeśli uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy i umożliwia ocenę rozstrzygnięcia, a sąd odniósł się do zarzutów skargi, nawet jeśli sposób ustosunkowania się do nich nie satysfakcjonuje skarżącego.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie elementy wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwiało ocenę zasadności rozstrzygnięcia. Sąd odniósł się do zarzutów skargi, a sposób ustosunkowania się do nich nie może być kwestionowany w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu.

Czy ciężar dowodu w postępowaniu o przywrócenie podatnika do rejestru czynnych podatników VAT, po jego wykreśleniu z powodu podejrzenia wykorzystywania działalności banków do wyłudzeń skarbowych, spoczywa na organie podatkowym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ciężar dowodu spoczywa na podatniku, który musi udowodnić, że prowadzone przez niego działania nie są realizowane z zamiarem wyłudzeń skarbowych.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 96 ust. 9j ustawy o VAT wprost stanowi, iż podatnik ma udowodnić brak zamiaru wykorzystania działalności banków do wyłudzeń skarbowych. Organ weryfikuje twierdzenia podatnika zgodnie z zasadą prawdy materialnej, ale inicjatywa dowodowa w tym zakresie należy do podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną R. sp. z o.o. od wyroku WSA w Poznaniu w sprawie odmowy przywrócenia podatnika do rejestru czynnych podatników VAT.

Przepisy (12)

Główne

ustawa o VAT art. 96 § ust. 9 pkt 5

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika, jeżeli posiadane informacje wskazują na prowadzenie przez podatnika działań z zamiarem wykorzystania działalności banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi.

ustawa o VAT art. 96 § ust. 9j

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Naczelnik urzędu skarbowego przywraca zarejestrowanie podatnika, jako podatnika VAT czynnego bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego, jeżeli podatnik udowodni, że prowadzone przez niego działania nie są realizowane z zamiarem wyłudzeń skarbowych, albo wyjdą na jaw inne okoliczności lub dowody, z których wynikał brak tego zamiaru.

Pomocnicze

o.p. art. 119zg § pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Definiuje cel mający związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu wykorzystania działalności banków.

o.p. art. 119zg § pkt 9

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Definiuje cel mający związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu wykorzystania spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ciężar dowodu w zakresie braku zamiaru wykorzystania działalności banków do wyłudzeń skarbowych spoczywa na podatniku. • Spółka nie udowodniła w sposób wystarczający braku zamiaru wykorzystania działalności banków do wyłudzeń skarbowych. • Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne i umożliwia kontrolę orzeczenia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez WSA przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) z powodu wadliwego uzasadnienia. • Naruszenie przez WSA przepisów postępowania (art. 151, art. 133 § 1 p.p.s.a.) poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o niekompletne akta. • Naruszenie przez WSA przepisów prawa materialnego (art. 96 ust. 9 pkt 5 i art. 96 ust. 9j ustawy o VAT) poprzez błędną wykładnię i brak dostrzeżenia, że przesłanki blokady rachunku i wykreślenia z rejestru nie są tożsame.

Godne uwagi sformułowania

podatnik ma udowodnić pewne okoliczności faktyczne. • to ustawodawca zadecydował, że podatnik ma udowodnić pewne okoliczności faktyczne. • wszystkie 15 okoliczności wskazane w uzasadnieniu wyroku doprowadzają do słusznego wniosku, że prowadzona przez skarżącą spółkę działalność gospodarcza miała na celu wykorzystywanie systemu bankowego do nadużyć podatkowych.

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

przewodniczący sprawozdawca

Marek Kołaczek

członek

Ryszard Pęk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wykreślenia i przywrócenia podatnika do rejestru VAT, w szczególności w kontekście ciężaru dowodu w sprawach dotyczących podejrzenia wyłudzeń skarbowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykreślenia z rejestru VAT na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o VAT i procedury przywrócenia na podstawie art. 96 ust. 9j tej ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa podatkowego - wykreślenia z rejestru VAT i ciężaru dowodu w kontekście walki z wyłudzeniami skarbowymi, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i ich doradców.

“Ciężar dowodu w VAT: Czy to Ty musisz udowodnić swoją niewinność przed urzędem?”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst