I FSK 1230/25Uchylenie umorzenia postępowania zabezpieczającego VAT
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. Sp. z o.o. Sp. k. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) o umorzeniu postępowania odwoławczego. Postępowanie to dotyczyło decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) określającej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w VAT za maj 2020 r. oraz zabezpieczającej ją na majątku podatnika. DIAS umorzył postępowanie odwoławcze, powołując się na wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej z mocy prawa na podstawie art. 33a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (O.p.), co miało nastąpić z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. WSA podzielił to stanowisko, uznając, że brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy odwoławczej po wygaśnięciu decyzji zabezpieczającej, powołując się na uchwałę NSA z 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję DIAS. NSA uznał, że mimo wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej, jej skutki prawne, w tym wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nadal istnieją. Dlatego też, w celu zapewnienia podatnikowi konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i uniknięcia instrumentalnego wykorzystywania instytucji zabezpieczenia, dopuszczalna jest kontrola sądowa legalności wygasłej decyzji zabezpieczającej. Kontrola ta powinna być przeprowadzona w pierwszej kolejności w postępowaniu odwoławczym, a organ odwoławczy, umarzając postępowanie, powinien merytorycznie odnieść się w uzasadnieniu do zarzutów dotyczących zasadności wydania decyzji zabezpieczającej. NSA stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez WSA, który oddalił skargę bez takiej merytorycznej kontroli. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczających przez organy odwoławcze i sądy, nawet po ich wygaśnięciu, ze względu na ich trwałe skutki materialnoprawne i prawo do sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej w toku postępowania odwoławczego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy po wygaśnięciu decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego, organ odwoławczy może umorzyć postępowanie odwoławcze bez merytorycznej kontroli legalności tej decyzji, zwłaszcza gdy jej skutki materialnoprawne nadal istnieją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy ma obowiązek dokonać merytorycznej kontroli legalności decyzji zabezpieczającej w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, nawet po jej wygaśnięciu, aby umożliwić podatnikowi obronę jego praw.
Uzasadnienie
Wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej nie powoduje ustania jej skutków materialnoprawnych, takich jak wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pozbawienie podatnika możliwości kontroli sądowej legalności tej decyzji naruszałoby prawo do sądu. Dlatego organ odwoławczy, umarzając postępowanie, musi ocenić zasadność wydania decyzji zabezpieczającej.
Czy uchwała NSA z 2011 r. (I FPS 1/11) nadal obowiązuje w kontekście zmian prawnych i orzecznictwa TSUE dotyczących prawa do skutecznego środka zaskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Choć uchwała z 2011 r. wskazywała na bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego po wygaśnięciu decyzji zabezpieczającej, obecny stan prawny i orzecznictwo TSUE (np. wyrok C-289/21) wymagają szerszej interpretacji, dopuszczającej merytoryczną kontrolę nawet po wygaśnięciu decyzji.
Uzasadnienie
Sąd I instancji oparł się na uchwale NSA z 2011 r., która zapadła w innym stanie prawnym. NSA w niniejszej sprawie podkreślił, że ewolucja regulacji prawnych i orzecznictwo TSUE dotyczące prawa do skutecznego środka zaskarżenia (art. 47 KPP UE) nakazują odmienną interpretację, która uwzględnia trwałe skutki wygasłej decyzji zabezpieczającej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (28)
Główne
O.p. art. 33a § § 1 pkt 3 i § 2
Ordynacja podatkowa
Decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, jednakże jej skutki prawne, w tym wpływ na bieg terminu przedawnienia, mogą nadal istnieć.
O.p. art. 233 § § 1 pkt 3
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy umarza postępowanie odwoławcze, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. W przypadku wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej, organ ma obowiązek merytorycznie ocenić jej zasadność w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu.
P.p.s.a. art. 145 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji, gdy naruszono przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty w granicach nadanych mu uprawnień.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji organu.
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok w całości i rozpoznaje skargę.
P.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów od strony przegrywającej.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Zwrot kosztów obejmuje wpis, koszty zastępstwa procesowego, itp.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Pomocnicze
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 133 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 208 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 220 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 19
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 269 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa procesowego przez WSA poprzez oddalenie skargi bez merytorycznej kontroli legalności decyzji zabezpieczającej, mimo jej trwałych skutków materialnoprawnych. • Naruszenie prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP) i prawa do skutecznego środka zaskarżenia (art. 47 KPP UE) poprzez pozbawienie podatnika możliwości weryfikacji legalności zabezpieczenia. • Niewłaściwe zastosowanie uchwały NSA z 2011 r. (I FPS 1/11) w nowym stanie prawnym, uwzględniającym orzecznictwo TSUE.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA, że wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego i brak możliwości merytorycznej kontroli tej decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Skutki prawne tej wygaśniętej decyzji nadal istnieją i przez wiele lat mogą w znaczący sposób wywierać wpływ na sytuację prawną adresata tego orzeczenia. • Nie sposób przyjąć stanowiska o braku kontroli sądowej decyzji zabezpieczającej po jej wygaśnięciu w kontekście istniejących istotnych skutków w zakresie prawa materialnego, a mianowicie znaczącego wydłużenia terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. • Doprowadziłoby to bowiem do pozbawienia podatnika konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). • Organ odwoławczy umarzając postępowanie odwoławcze w wyniku wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej, powinien dokonać merytorycznej kontroli podstaw prawnych zastosowania zabezpieczenia i wynik tej kontroli umieścić w uzasadnieniu swojej decyzji.
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Ryszard Pęk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczających przez organy odwoławcze i sądy, nawet po ich wygaśnięciu, ze względu na ich trwałe skutki materialnoprawne i prawo do sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej w toku postępowania odwoławczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym, które ma bezpośredni wpływ na prawa podatników i sposób działania organów administracji. Wyjaśnia, dlaczego nawet wygasłe decyzje mogą być przedmiotem kontroli sądowej.
“Czy wygasła decyzja zabezpieczająca nadal może być kwestionowana? NSA odpowiada: TAK!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.