I FSK 1179/23Oddalenie skargi kasacyjnej zwrot odsetek VAT 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Opolu, który uchylił decyzję organu o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu odsetek od nienależnie zapłaconego VAT. Spółka U. S.A. domagała się zwrotu odsetek od kwot VAT zapłaconych w okresie od sierpnia 2016 r. do października 2021 r. w związku z wewnątrzwspólnotowymi nabyciami towarów. Spółka powołała się na wyrok TSUE w sprawie C-855/19, który uznał przepisy polskiej ustawy o VAT (art. 103 ust. 5a) za niezgodne z prawem UE, ponieważ nakładały obowiązek zapłaty VAT przed terminem jego wymagalności. Organ podatkowy odmówił zwrotu odsetek, argumentując, że spółka nie złożyła wniosku o zwrot nadpłaty ani korekty deklaracji. WSA uznał stanowisko spółki za słuszne i uchylił decyzję organu. NSA, oddalając skargę kasacyjną organu, potwierdził, że w świetle wyroku TSUE, spółka nie była zobowiązana do zapłaty VAT przed terminem, a uiszczona kwota stanowiła nadpłatę. Sąd podkreślił, że prawo do oprocentowania nadpłaty wynika z art. 78 Ordynacji podatkowej i jest możliwe nawet bez formalnego wniosku o zwrot nadpłaty, jeśli nadpłata jest konsekwencją orzeczenia TSUE, co zapewnia rekompensatę za nienależne korzystanie ze środków podatnika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa podatnika do oprocentowania nienależnie zapłaconego VAT w sytuacji sprzeczności przepisów krajowych z prawem UE, nawet bez formalnego wniosku o zwrot nadpłaty.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wadliwy przepis krajowy (art. 103 ust. 5a u.p.t.u.) nakładał obowiązek zapłaty VAT przed terminem wymagalności, co zostało zakwestionowane przez TSUE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnikowi przysługuje prawo do oprocentowania nadpłaty podatku VAT, która powstała w wyniku zapłaty podatku przed terminem jego wymagalności, w sytuacji gdy przepisy krajowe nakładające taki obowiązek zostały uznane za sprzeczne z prawem UE przez TSUE, nawet jeśli podatnik nie złożył formalnego wniosku o zwrot nadpłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnikowi przysługuje prawo do oprocentowania nadpłaty w takiej sytuacji. NSA uznał, że wniosek o zwrot odsetek od nadpłaty, będącej konsekwencją wyroku TSUE, jest uzasadniony na podstawie art. 74 Ordynacji podatkowej, a terminowe złożenie wniosku o zwrot nadpłaty jest warunkiem wypłaty oprocentowania, jednakże w przypadku luki prawnej, należy stosować analogię.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wyrok TSUE w sprawie C-855/19 jednoznacznie zakwestionował art. 103 ust. 5a ustawy o VAT, uznając go za sprzeczny z prawem UE. W związku z tym, zapłata VAT przez spółkę przed terminem wymagalności była nienależna i stanowiła nadpłatę. Sąd podkreślił, że celem oprocentowania nadpłaty jest rekompensata za nienależne korzystanie ze środków podatnika, a państwo nie powinno czerpać korzyści z wadliwej regulacji prawnej. Nawet jeśli formalny wniosek o zwrot nadpłaty nie został złożony, wniosek o zwrot odsetek od nadpłaty, wynikającej z orzeczenia TSUE, otwiera drogę do dochodzenia oprocentowania.
Czy art. 103 ust. 5a ustawy o VAT, nakładający obowiązek zapłaty VAT od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw przed terminem jego wymagalności, jest zgodny z prawem UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 103 ust. 5a ustawy o VAT jest niezgodny z prawem UE, w szczególności z art. 69 Dyrektywy 2006/112/WE.
Uzasadnienie
TSUE w wyroku C-855/19 orzekł, że przepisy prawa krajowego ustanawiające obowiązek zapłaty VAT od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw przed terminem jego wymagalności (określonym w art. 69 Dyrektywy 112/2006/WE) są niezgodne z prawem UE. Obowiązek zapłaty na podstawie art. 103 ust. 5a ustawy o VAT powstawał niezależnie od wymagalności podatku wynikającej z przepisów unijnych.
Czy wniosek o zwrot odsetek od nadpłaty podatku VAT jest dopuszczalny, jeśli podatnik nie złożył formalnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty i nie dokonał korekty deklaracji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o zwrot odsetek od nadpłaty jest dopuszczalny, jeśli nadpłata wynika z orzeczenia TSUE, nawet bez formalnego wniosku o zwrot nadpłaty i korekty deklaracji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 74 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę do dochodzenia zwrotu odsetek od nadpłaty wynikającej z orzeczenia TSUE. W takich przypadkach, gdy nadpłata ujawnia się na skutek orzeczenia TSUE, a podatnik nie był zobowiązany do składania deklaracji, wysokość nadpłaty określa sam podatnik we wniosku o jej zwrot. Wniosek o zwrot odsetek od nadpłaty powinien być traktowany na równi z podaniem o zwrot nadpłaty, aby zapewnić podatnikowi należną rekompensatę.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
u.p.t.u. art. 103 § 5a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis uznany za niezgodny z prawem UE, nakładający obowiązek zapłaty VAT od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw przed terminem jego wymagalności.
u.p.t.u. art. 20 § 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa termin powstania obowiązku podatkowego w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów, zgodny z prawem UE.
o.p. art. 72 § 1
Ordynacja podatkowa
Definiuje nadpłatę podatku, w tym nienależnie zapłacony podatek.
o.p. art. 73 § 1
Ordynacja podatkowa
Określa moment powstania nadpłaty podatku.
o.p. art. 74 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia TK lub TSUE.
o.p. art. 74 § 3
Ordynacja podatkowa
Określa sposób określenia wysokości nadpłaty przez podatnika, gdy nie był zobowiązany do składania deklaracji.
o.p. art. 78 § 1
Ordynacja podatkowa
Stanowi, że nadpłaty podlegają oprocentowaniu.
o.p. art. 78 § 5
Ordynacja podatkowa
Określa warunki i okres oprocentowania nadpłaty, w tym w przypadku wniosku o zwrot nadpłaty.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 103 § 5aa
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek zapłaty VAT przed terminem, wynikający z art. 103 ust. 5a ustawy o VAT, był sprzeczny z prawem UE (wyrok TSUE C-855/19). • Zapłata VAT przez spółkę przed terminem wymagalności stanowiła nadpłatę. • Podatnikowi przysługuje prawo do oprocentowania nadpłaty, nawet jeśli nie złożył formalnego wniosku o zwrot nadpłaty lub korekty deklaracji, gdy nadpłata wynika z orzeczenia TSUE. • Celem oprocentowania jest rekompensata za nienależne korzystanie ze środków podatnika.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że brak wniosku o zwrot nadpłaty i korekty deklaracji uniemożliwia zwrot odsetek. • Organ twierdził, że nie można mówić o nadpłacie, dopóki istnieje skutecznie złożona deklaracja podatkowa.
Godne uwagi sformułowania
"państwo uzyskuje korzyść ekonomiczną z tytułu przedwczesnej, czyli nienależnej zapłaty podatku. Jednocześnie nie równoważy ono podatnikowi finansowego uszczerbku, jaki ten poniósł uiszczając daninę publiczną na podstawie unormowania krajowego, które okazało się sprzeczne z aktem prawa unijnego" • "wniosek spółki o zwrot nadpłaty w postaci odsetek jest następstwem wyroku TSUE C-855/19" • "nie sposób znaleźć uzasadnienie dla rozwiązania prawnego sprawiającego, że w określonej sytuacji (...) na skutek wadliwej regulacji prawnej bo sprzecznej z prawem unijnym (...) państwo uzyskuje korzyść ekonomiczną z tytułu przedwczesnej, czyli nienależnej zapłaty podatku." • "nie ma regulacji, bo brak jest stosownego przepisu, z którego mogłaby ona wynikać" (o luce prawnej)
Skład orzekający
Maja Chodacka
sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Zbigniew Łoboda
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa podatnika do oprocentowania nienależnie zapłaconego VAT w sytuacji sprzeczności przepisów krajowych z prawem UE, nawet bez formalnego wniosku o zwrot nadpłaty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wadliwy przepis krajowy (art. 103 ust. 5a u.p.t.u.) nakładał obowiązek zapłaty VAT przed terminem wymagalności, co zostało zakwestionowane przez TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem UE oraz prawa podatników do rekompensaty za nienależne płatności, co ma szerokie znaczenie praktyczne.
“Nawet bez wniosku o zwrot nadpłaty, możesz dostać odsetki od nienależnie zapłaconego VAT!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.