I FSK 1111/25Uchylenie umorzenia postępowania zabezpieczającego VAT 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. Sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) o umorzeniu postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze zostało umorzone przez DIAS z powodu wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej, na mocy art. 33a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (O.p.), co miało nastąpić z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. WSA uznał, że wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej czyni postępowanie odwoławcze bezprzedmiotowym i powołał się na uchwałę NSA z 2011 r. (sygn. akt I FPS 1/11). Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym prawa do skutecznego środka zaskarżenia (art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, art. 19 TUE, art. 45 Konstytucji RP), argumentując, że umorzenie postępowania bez merytorycznej oceny legalności decyzji zabezpieczającej pozbawia ją możliwości kontroli, mimo że skutki tej decyzji (np. zawieszenie biegu terminu przedawnienia) nadal istnieją. NSA przyznał rację spółce. Zważył, że choć decyzja zabezpieczająca wygasa, jej skutki prawne, w tym wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mogą nadal istnieć. Pozbawienie podatnika możliwości merytorycznej kontroli legalności decyzji zabezpieczającej po jej wygaśnięciu naruszałoby konstytucyjne prawo do sądu i mogłoby stanowić zachętę do instrumentalnego wykorzystywania instytucji zabezpieczenia. NSA uznał, że organ odwoławczy, umarzając postępowanie odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 O.p., ma obowiązek merytorycznie odnieść się w uzasadnieniu do zarzutów dotyczących zasadności wydania decyzji o zabezpieczeniu. Dopiero taka kontrola umożliwia sądową weryfikację legalności zabezpieczenia. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję DIAS, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczającej przez organ odwoławczy po jej wygaśnięciu, w celu ochrony prawa do sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej w toku postępowania odwoławczego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy po wygaśnięciu decyzji o zabezpieczeniu, organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznie ocenić jej legalność w postępowaniu umorzonym na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 O.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznie odnieść się w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego do zarzutów dotyczących zasadności wydania decyzji o zabezpieczeniu, aby umożliwić kontrolę sądową.
Uzasadnienie
Wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej nie pozbawia podatnika prawa do sądu i kontroli legalności tej decyzji, zwłaszcza gdy jej skutki (np. wpływ na przedawnienie) nadal istnieją. Brak takiej kontroli naruszałby konstytucyjne gwarancje.
Czy wyrok TSUE z 24 listopada 2022 r. w sprawie C-289/21 wpłynął na aktualność uchwały NSA z 24 października 2011 r. (sygn. akt I FPS 1/11) w kontekście umarzania postępowań odwoławczych od decyzji zabezpieczających?
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE nie wpłynął na aktualność uchwały NSA w tym zakresie, jednakże organ odwoławczy nadal ma obowiązek merytorycznej oceny decyzji zabezpieczającej.
Uzasadnienie
Nawet jeśli uchwała NSA z 2011 r. zapadła w innym stanie prawnym, to zasada merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczającej po jej wygaśnięciu jest nadal aktualna i wynika z konstytucyjnych gwarancji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (26)
Główne
O.p. art. 33a § § 1 pkt 3 i § 2
Ordynacja podatkowa
Decyzja o zabezpieczeniu wygasa m.in. z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
O.p. art. 233 § § 1 pkt 3
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego, m.in. w przypadku bezprzedmiotowości postępowania.
P.p.s.a. art. 145 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżone orzeczenie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosując przepisy ustawy, sąd stosuje także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli przepisy te nie są sprzeczne z przepisami niniejszej ustawy.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd kasacyjny uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, jeżeli zaskarżony wyrok naruszał prawo w sposób skutkujący nieważność postępowania lub naruszył przepisy prawa materialnego w sposób istotny wpływający na wynik sprawy.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Pomocnicze
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 133 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 208 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 220 § § 1
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa do sądu poprzez brak merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczającej po jej wygaśnięciu. • Skutki decyzji zabezpieczającej nadal istnieją pomimo jej wygaśnięcia, co uzasadnia potrzebę kontroli jej legalności. • Organ odwoławczy ma obowiązek ocenić legalność decyzji zabezpieczającej w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego po wygaśnięciu decyzji zabezpieczającej, oparte na uchwale NSA z 2011 r.
Godne uwagi sformułowania
brak merytorycznej kontroli legalności decyzji zabezpieczającej, pozbawia go możliwości weryfikacji legalności zabezpieczenia • skutki decyzji o zabezpieczeniu funkcjonują nadal pomimo wygaśnięcia decyzji • pozbawienie podatnika konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu • zachęta dla organów podatkowych do instrumentalnego wykorzystywania tej instytucji jedynie w celu wydłużenia terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych • organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznie odnieść się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do zarzutów dotyczących zasadności wydania decyzji o zabezpieczeniu
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Ryszard Pęk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczającej przez organ odwoławczy po jej wygaśnięciu, w celu ochrony prawa do sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej w toku postępowania odwoławczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa podatkowego - zabezpieczenia i prawa do sądu. Pokazuje, jak wygaśnięcie decyzji nie zawsze oznacza koniec możliwości jej kwestionowania, co jest istotne dla praktyków.
“Wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej nie zamyka drogi do sądu – NSA chroni prawo do kontroli.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.