Orzeczenie · 2025-04-14

I FSK 1078/24

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-04-14
NSApodatkoweWysokansa
VATprzedawnieniezawieszenie biegu terminupostępowanie karne skarboweinstrumentalne wszczęcie postępowaniaumorzenie postępowaniaskarga kasacyjnaNSA

Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r., w której skarżąca spółka V. S.A. kwestionowała przedawnienie zobowiązania podatkowego. Kluczowym zagadnieniem prawnym była wykładnia art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, dotyczącego wpływu wszczęcia postępowania karnego skarbowego na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Skarżąca argumentowała, że umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego powinno skutkować uznaniem zawieszenia biegu terminu przedawnienia za bezskuteczne, ze skutkiem ex tunc. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę kasacyjną, podkreślił, że umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu braku znamion czynu zabronionego może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jeśli było to instrumentalne wszczęcie postępowania przez organ. Ocena ta musi być dokonana w świetle całokształtu relewantnych okoliczności sprawy. Sąd wskazał, że choć samo umorzenie postępowania karnego skarbowego nie przesądza o instrumentalności, to jednak wymaga analizy całokształtu okoliczności, w tym dat wszczęcia kontroli, postępowania karnego skarbowego oraz wydania decyzji podatkowych. Sąd zauważył, że Sąd pierwszej instancji nie zbadał w pełni wpływu prawomocnego skazania R.K. oraz motywów umorzenia postępowania karnego skarbowego na ocenę skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Mimo błędnego uzasadnienia, wyrok Sądu pierwszej instancji uznano za odpowiadający prawu, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy w celu wyjaśnienia kwestii przedawnienia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście umorzenia postępowania karnego skarbowego i instrumentalnego wszczęcia postępowania.

Ograniczenia stosowania

Ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymaga analizy całokształtu okoliczności sprawy, a nie opiera się wyłącznie na fakcie umorzenia.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, o którym podatnik został zawiadomiony, wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli nie było to instrumentalne wszczęcie postępowania przez organ, co należy ocenić w świetle całokształtu okoliczności sprawy.

Uzasadnienie

Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu braku znamion czynu zabronionego może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeśli było to instrumentalne działanie organu, a nie rzeczywiste dążenie do wykrycia przestępstwa. Ocena instrumentalności wymaga analizy całokształtu okoliczności sprawy.

Czy uchylenie decyzji organu drugiej instancji, stanowiącej podstawę wydania zarządzenia zabezpieczenia, powoduje unicestwienie materialnoprawnego skutku postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia i w konsekwencji przerwanie biegu terminu przedawnienia?

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli uchylona została jedynie decyzja organu drugiej instancji, a nie pierwotna decyzja o zabezpieczeniu, a postępowanie zabezpieczające zostało przekształcone w egzekucyjne.

Uzasadnienie

Uchylenie decyzji organu drugiej instancji utrzymującej w mocy decyzję wymiarową nie powoduje unicestwienia skutku zastosowania środka egzekucyjnego, jeśli pierwotna decyzja o zabezpieczeniu nie została uchylona, a postępowanie zabezpieczające zostało przekształcone w egzekucyjne.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (58)

Główne

o.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jeśli było to instrumentalne wszczęcie postępowania.

Pomocnicze

o.p. art. 70 § § 7 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 187 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 70 § § 6 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.e.a.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

o.p. art. 70 § § 7 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 33a § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 33a § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 154 § § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 154 § § 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

o.p. art. 70 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 176 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 7

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Konstytucja art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 83

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 271 § § 1 i 3

Kodeks karny

k.k. art. 273

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.k.s. art. 62 § § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 56 § § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 7 § § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 6 § § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k. art. 296 § § 1 i 3

Kodeks karny

k.c. art. 353(1)

Kodeks cywilny

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.k. art. 213

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 214

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 303

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 313

Kodeks postępowania karnego

p.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 184

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Konstytucja art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego [...] jako konsekwencja instrumentalnego wszczęcia postępowania [...] o ile przesłanka ta oceniana jest w świetle całokształtu relewantnych w tym zakresie okoliczności danej sprawy. • Sąd administracyjny nie jest bowiem związany oceną prawną zawartą w postanowieniu o umorzeniu postępowania karnego skarbowego, albowiem na podstawie art. 11 p.p.s.a. sąd ten wiążą ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, nie zaś inne rozstrzygnięcia wydane w sprawie karnej skarbowej.

Skład orzekający

Jan Rudowski

przewodniczący

Stanisław Bogucki

członek

Bogusław Dauter

członek

Antoni Hanusz

członek

Maciej Jaśniewicz

członek

Roman Wiatrowski

sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście umorzenia postępowania karnego skarbowego i instrumentalnego wszczęcia postępowania."

Ograniczenia: Ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymaga analizy całokształtu okoliczności sprawy, a nie opiera się wyłącznie na fakcie umorzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych i jego związku z postępowaniami karnymi, co jest istotne dla wielu podatników i prawników. Rozbieżności w orzecznictwie i przedstawienie sprawy do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów podnoszą jej znaczenie.

Czy umorzone postępowanie karne skarbowe może uratować przed przedawnieniem zobowiązanie podatkowe? NSA rozstrzyga kluczową wątpliwość.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst