I CSK 730/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. C. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o zapłatę 77 000 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia alimentacyjnego. Podstawą rozstrzygnięć były ustalenia, że strony zawarły umowę alimentacyjną, a następnie Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r. obniżył alimenty na rzecz małoletniego S. C. do kwoty 3 000 zł miesięcznie poczynając od dnia 1 kwietnia 2013 r., uchylając jednocześnie z dniem 1 stycznia 2013 r. obowiązek alimentacyjny powoda wobec pozwanej. Roszczenie powoda obejmowało kwotę 60 000 zł stanowiącą sumę świadczeń nienależnie przekazywanych pozwanej na rzecz świadczeń alimentacyjnych dla niej oraz kwotę 17 000 zł nienależnie przekazaną na rzecz alimentów dla małoletniego S. C. Sąd Okręgowy uznał, że pozwana nie jest legitymowana biernie w zakresie żądania dotyczącego świadczeń dla małoletniego, ponieważ wzbogaconym jest małoletni. Ponadto stwierdził, że pozwana spożytkowała świadczenia na pokrycie codziennych wydatków rodziny i nie jest już wzbogacona. Sąd uznał również, że uwzględnieniu żądania sprzeciwiają się zasady współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.), wskazując na wysokie koszty utrzymania rodziny ponoszone przez pozwaną oraz wysokie dochody powoda. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia i wnioski Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzi przesłanka oczywistej zasadności, a także nie stwierdził innych przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu świadczeń alimentacyjnych, zasady współżycia społecznego jako podstawa oddalenia powództwa, przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i ewolucji orzecznictwa w zakresie zwrotu świadczeń zabezpieczających.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenia alimentacyjne uiszczone na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu, które następnie zostało zmienione z mocą wsteczną, podlegają zwrotowi jako świadczenie nienależne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia te nie podlegają zwrotowi, jeśli zostały spożytkowane na bieżące potrzeby rodziny, a uwzględnienie żądania zwrotu sprzeciwiałoby się zasadom współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sądy uznały, że pozwana spożytkowała świadczenia na bieżące wydatki rodziny i nie jest już wzbogacona. Ponadto, uwzględnienie żądania zwrotu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę wysokie dochody powoda i konieczność utrzymania rodziny przez pozwaną.
Czy w przypadku zmiany postanowienia o zabezpieczeniu alimentów z mocą wsteczną, świadczenia uiszczone przed zmianą podlegają zwrotowi na podstawie art. 409 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Sąd Najwyższy wskazał na zmianę linii orzeczniczej, która nie zawsze nakazuje zwrot świadczeń zabezpieczających, zwłaszcza gdy zostały one spożytkowane na potrzeby rodziny i uwzględnienie żądania zwrotu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 59/10, która stwierdza, że świadczenie uiszczone na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu nie podlega zwrotowi w razie oddalenia żądania alimentów. Choć stan faktyczny był odmienny, sąd uznał, że druga podstawa oddalenia powództwa (zasady współżycia społecznego) nie została skutecznie podważona przez skarżącego.
Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności czy jest oczywiście uzasadniona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek przyjęcia jej do rozpoznania, ponieważ nie wykazuje oczywistej zasadności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi wynika, że wskazane podstawy zasługują na uwzględnienie. W tej sprawie, nawet jeśli zarzut naruszenia art. 409 k.c. mógłby być uznany za zasadny, to druga podstawa oddalenia powództwa (art. 411 pkt 2 k.c.) nie została skutecznie podważona.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. C. | osoba_fizyczna | powód |
| B. C. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 411 § pkt 2
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że uwzględnienie powództwa sprzeciwiałoby się zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd stosował przepisy dotyczące przedsądu w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd stosował przepisy dotyczące przedsądu w postępowaniu kasacyjnym.
Pomocnicze
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Sąd rozważał, czy obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasł.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Sąd rozważał podstawy prawne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.r.o. art. 140
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Sąd rozważał przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego.
k.p.c. art. 753
Kodeks postępowania cywilnego
Przywołany w kontekście historycznej uchwały dotyczącej zabezpieczenia powództwa.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście uchwały III CZP 59/10 dotyczącej świadczeń nienależnych.
k.r.o. art. 60
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przywołany w kontekście uchwały III CZP 59/10 dotyczącej alimentów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 409 k.c. przez błędną wykładnię. • Niezastosowanie art. 405 k.c. • Niezastosowanie art. 140 k.r.o. • Nieprawidłowe zastosowanie art. 411 pkt 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi - bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań - w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie. • Świadczenie uiszczone na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia zobowiązującego do łożenia na rzecz małżonka kosztów utrzymania rodziny nie podlega zwrotowi jako świadczenie nienależne (art. 410 k.c.) w razie prawomocnego oddalenia w wyroku rozwodowym jego żądania zasądzenia alimentów na podstawie art. 60 k.r.o.
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu świadczeń alimentacyjnych, zasady współżycia społecznego jako podstawa oddalenia powództwa, przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i ewolucji orzecznictwa w zakresie zwrotu świadczeń zabezpieczających.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu świadczeń alimentacyjnych i zasad współżycia społecznego, a także procedury kasacyjnej. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie rodzinnym i cywilnym.
“Czy można odzyskać zapłacone alimenty, gdy sąd zmienił decyzje wstecz? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 77 000 PLN
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.