Orzeczenie · 2022-10-20

I CSK 4350/22

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2022-10-20

SNCywilneochrona konsumentówWysokanajwyższy

skarga kasacyjnaabuzywnośćklauzule niedozwoloneochrona konsumentaumowa kredytuwykonanie umowyinteres prawnySąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Pozwany Bank S.A. w W. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 marca 2022 r., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub zmiany poprzez oddalenie powództwa. Skarżący podniósł dwa istotne zagadnienia prawne: 1) czy dopuszczalna jest ocena możliwości dalszego wykonywania umowy po stwierdzeniu niedozwolonych postanowień w umowie kredytu, która została w całości wykonana i uznana za nieważną w następstwie wyeliminowania tych postanowień; 2) w jaki sposób należy ustalić rażące naruszenie interesu konsumenta, gdy kwestionowane postanowienie nie ma wpływu na przyszłe wykonywanie umowy. Powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi. Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu pierwszego zaskarżonego wyroku, wskazując na brak interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia, które uwzględniło apelację pozwanego. W pozostałej części Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Analizując pierwsze zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy stwierdził, że ocena abuzywności klauzul umownych jest dokonywana według stanu z chwili zawarcia umowy i wykonanie umowy nie ma na nią wpływu. Konsekwencją stwierdzenia niedozwolonego charakteru postanowienia jest jego bezskuteczność ex lege, a sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku powinno skutkować przywróceniem sytuacji prawnej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego warunku. Sąd Najwyższy uznał, że drugie zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych. Nie stwierdzono innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie braku interesu prawnego w zaskarżeniu części wyroku uwzględniającej apelację. Wyjaśnienie, że wykonanie umowy kredytu nie wyklucza oceny jej postanowień jako abuzywnych. Wskazanie na wymogi formalne przedstawiania zagadnień prawnych do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w zaskarżeniu oraz ogólnych zasad oceny abuzywności klauzul po wykonaniu umowy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy dopuszczalna jest ocena możliwości dalszego wykonywania umowy po stwierdzeniu w jej treści niedozwolonych postanowień umownych w przypadku umowy kredytu, która została w całości wykonana i w konsekwencji uznana za nieważną w następstwie wyeliminowania z niej postanowień niedozwolonych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalna. Wykonanie umowy nie wyklucza oceny jej postanowień jako niedozwolonych, a ocena ta jest dokonywana według stanu z chwili zawarcia umowy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ocena abuzywności klauzul umownych jest dokonywana według stanu z chwili zawarcia umowy i wykonanie umowy nie ma na nią wpływu. Konsekwencją stwierdzenia niedozwolonego charakteru postanowienia jest jego bezskuteczność ex lege, a sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku powinno skutkować przywróceniem sytuacji prawnej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego warunku.

W jaki sposób, przy ocenie rażącego naruszenia interesów konsumenta, jako jednej z przesłanek abuzywności postanowienia, które zostało już wykonane i nie ma wpływu na wykonywanie umowy w przyszłości, należy dokonać ustalenia, o ile korzystniej kształtowałby się sytuacja konsumenta, gdyby kwestionowane postanowienie nie zostało w umowie zastrzeżone?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie udzielił odpowiedzi na to pytanie, uznając, że zagadnienie nie spełnia wymogów formalnych dla przedstawienia go do rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że drugie zagadnienie prawne przedstawione przez skarżącego nie spełnia wymogów formalnych dla zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c., w szczególności nie jest przedstawione w sposób umożliwiający uniwersalną odpowiedź.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucenie skargi kasacyjnej w części i odmowa przyjęcia do rozpoznania w pozostałej części.

Strona wygrywająca

B. P.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
B. P.	osoba_fizyczna	powódka
Bank spółka akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Konsekwencją stwierdzenia niedozwolonego charakteru postanowienia jest jego bezskuteczność ex lege.

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Strony są związane umową w pozostałym zakresie po stwierdzeniu niedozwolonego postanowienia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398⁶ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Brak interesu prawnego w zaskarżeniu powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej.

k.p.c. art. 398⁹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady obciążania kosztami postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego pozwanego w zaskarżeniu części wyroku, która uwzględniła jego apelację. • Niespełnienie przez przedstawione zagadnienia prawne wymogów formalnych dla ich rozpoznania przez Sąd Najwyższy. • Wykonanie umowy nie wyklucza oceny jej postanowień jako niedozwolonych.

Godne uwagi sformułowania

gravamen • warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta.

Skład orzekający

Marcin Łochowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku interesu prawnego w zaskarżeniu części wyroku uwzględniającej apelację. Wyjaśnienie, że wykonanie umowy kredytu nie wyklucza oceny jej postanowień jako abuzywnych. Wskazanie na wymogi formalne przedstawiania zagadnień prawnych do rozpoznania przez Sąd Najwyższy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w zaskarżeniu oraz ogólnych zasad oceny abuzywności klauzul po wykonaniu umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie SN dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, które zostały już wykonane, jest bardzo istotne dla sektora bankowego i konsumentów. Wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i merytoryczne.

“Czy wykonana umowa kredytu chroni bank przed zarzutem abuzywności? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników