I CSK 3868/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2021 r., który oddalił apelację pozwanego w sprawie o zapłatę. Sąd Okręgowy w Warszawie pierwotnie zasądził od pozwanego kwotę 228 800 zł. W toku postępowania apelacyjnego pozwana spółka z o.o. została przejęta przez inną spółkę, która podniosła zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia kancelarii prawnej. Sąd Apelacyjny nie rozpoznał tego zarzutu, uznając go za spóźniony (art. 203(1) § 2 k.p.c.) oraz nieuprawdopodobniony dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego (art. 203(1) § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzut naruszenia art. 203(1) § 1 i 381 k.p.c. nie jest oczywiście uzasadniony. Podkreślił, że przepis art. 203(1) § 2 k.p.c. nie przewiduje wyjątku dla wierzytelności nabytych w toku procesu, a celem ustawodawcy było zapobieganie nadużywaniu instytucji potrącenia poprzez dokonywanie czynności prawnych z osobami trzecimi w celu niedopuszczenia do zamknięcia rozprawy. W związku z tym, że zarzut potrącenia został uznany za spóźniony, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził koszty postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 203(1) k.p.c. w kontekście zarzutu potrącenia wierzytelności nabytych w toku postępowania, w tym przez sukcesję uniwersalną.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wierzytelności w trakcie postępowania apelacyjnego i zgłoszenia zarzutu potrącenia po terminie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut potrącenia wierzytelności nabytej w toku postępowania apelacyjnego może zostać uwzględniony, jeśli został zgłoszony po upływie terminu określonego w art. 203(1) § 2 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut potrącenia nie może zostać uwzględniony, jeśli został zgłoszony po upływie terminu określonego w art. 203(1) § 2 k.p.c., nawet jeśli wierzytelność została nabyta w toku procesu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 203(1) § 2 k.p.c. nie przewiduje wyjątku dla wierzytelności nabytych w toku procesu. Celem przepisu jest zapobieganie nadużywaniu potrącenia poprzez dokonywanie czynności prawnych mających na celu niedopuszczenie do zamknięcia rozprawy. Brak jest podstaw do rozszerzającej interpretacji tego przepisu.
Czy wierzytelność nabyta przez sukcesję uniwersalną w toku postępowania apelacyjnego może być podstawą zarzutu potrącenia zgłoszonego po upływie terminu z art. 203(1) § 2 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podobnie jak w przypadku cesji, wierzytelność nabyta przez sukcesję uniwersalną nie może być podstawą zarzutu potrącenia zgłoszonego po upływie terminu z art. 203(1) § 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że celem ustawodawcy nie było uczynienie wyjątku dla wierzytelności nabytych przez sukcesję uniwersalną, tak samo jak nie było takiego wyjątku dla wierzytelności nabytych przez cesję.
Czy zarzut naruszenia art. 203(1) § 1 k.p.c. przez uznanie, że wierzytelność przedstawiona do potrącenia nie została uprawdopodobniona dokumentami pochodzącymi od osoby trzeciej, jest oczywiście uzasadniony, gdy zarzut potrącenia został uznany za spóźniony na podstawie art. 203(1) § 2 k.p.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten nie jest oczywiście uzasadniony, ponieważ sąd odwoławczy mógł pominąć ocenę tego zarzutu po uznaniu zarzutu potrącenia za spóźniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zakazy uwzględniania potrącenia ustanowione w art. 203(1) § 1-3 k.p.c. są od siebie niezależne. Wystarczy naruszenie jednego z nich, aby sąd nie mógł uwzględnić potrącenia. Skoro potrącenie nie mogło zostać uwzględnione na podstawie § 2, ocena zasadności zarzutu kasacyjnego w postaci naruszenia § 1 była zbędna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | wnioskodawca |
| C. spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 203 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut potrącenia nie może być uwzględniony, jeżeli nie został zgłoszony przy wdaniu się w spór albo w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wierzytelność pozwanego stała się wymagalna.
k.p.c. art. 203 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uznanie zarzutu potrącenia za spóźniony na podstawie tego przepisu, nawet jeśli wierzytelność została nabyta w toku procesu.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wyroku jest stan faktyczny istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 192 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz uwzględniania zbycia w toku sprawy rzeczy lub prawa objętych sporem.
k.p.c. art. 398 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy z urzędu uwzględnia nieważność postępowania także na etapie rozpoznawania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Utrata zdolności sądowej jako przyczyna zawieszenia postępowania.
k.p.c. art. 180 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podjęcie postępowania przeciwko następcy prawnemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut potrącenia był spóźniony zgodnie z art. 203(1) § 2 k.p.c., ponieważ wierzytelność stała się wymagalna przed procesem, a potrącenie zostało zgłoszone po upływie ustawowego terminu. • Nie istniał wyjątek od stosowania art. 203(1) § 2 k.p.c. dla wierzytelności nabytych w toku procesu, czy to przez cesję, czy przez sukcesję uniwersalną.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 203(1) § 1 k.p.c. przez uznanie, że wierzytelność przedstawiona do potrącenia nie została uprawdopodobniona dokumentami pochodzącymi od osoby trzeciej. • Zarzut naruszenia art. 203(1) § 2 i 381 k.p.c. przez uznanie zarzutu potrącenia za spóźniony.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy z urzędu uwzględnia nieważność postępowania także na etapie rozpoznawania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. • uchybienie to nie powoduje nieważności postępowania. • Przepis ten uzależnia rozpoznanie zarzutu potrącenia od jego zgłoszenia przy wdaniu się w spór albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy wierzytelność pozwanego stała się wymagalna. • Art. 203(1) § 2 k.p.c. nie ustanawia wyjątku dla wierzytelności nabytych w toku procesu, są one wyłączone spod możliwości uznania ich przez sąd jako skutecznej w danym procesie podstawy potrącenia po upływie terminu z tego przepisu. • Cel obydwu wyjątków [art. 203(1) k.p.c. i art. 192 pkt 3 k.p.c.] w dużej mierze jest ten sam: uniemożliwienie pozwanemu przeciwdziałania zamknięciu rozprawy przez dokonywanie z osobami trzecimi czynności prawnych, których głównym celem jest niedopuszczenie do zamknięcia rozprawy. • Zakazy uwzględniania potrącenia, ustanowione w art. 203(1) § 1-3 k.p.c., są od siebie niezależne, tj. wystarczy naruszenie jednego z tych zakazów, aby sąd nie mógł uwzględnić potrącenia.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 203(1) k.p.c. w kontekście zarzutu potrącenia wierzytelności nabytych w toku postępowania, w tym przez sukcesję uniwersalną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wierzytelności w trakcie postępowania apelacyjnego i zgłoszenia zarzutu potrącenia po terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z potrąceniem wierzytelności, które może mieć znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów gospodarczych.
“Czy można potrącić dług, jeśli wierzytelność nabyłeś już w trakcie procesu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 228 800 PLN
zwrot pożyczki: 228 800 PLN
wynagrodzenie za udzielenie pożyczki: 8800 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.