I CSK 360/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędzi Iwony Koper rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 27 stycznia 2016 r. w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy darowizny. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oparty był na przesłance oczywistej zasadności. Sąd Najwyższy przypomniał, że skarga kasacyjna jest środkiem kwalifikowanym, którego rozpoznanie musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego i leżącymi w interesie powszechnym, służąc ochronie porządku prawnego i jednolitości orzecznictwa. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy bez wątpliwości nastąpiły podnoszone uchybienia lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść orzeczenia. Skarżąca wiązała oczywistą zasadność z naruszeniem art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie, mimo że żądanie stwierdzenia nieważności umowy darowizny jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie to opiera się na błędnym założeniu, iż dochodzenie stwierdzenia nieważności czynności prawnej na podstawie art. 58 § 1 k.c. podlega ocenie na podstawie art. 5 k.c. Przeciwny pogląd, odzwierciedlający utrwalone stanowisko doktryny i orzecznictwa, stanowi, że zasady współżycia społecznego nie mogą podważać ani modyfikować wyraźnych dyspozycji przepisów prawnych przewidujących sankcję bezwzględnej nieważności czynności sprzecznych z prawem. Sąd Najwyższy uznał również, że nie zachodzi oczywiste naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. W związku z powyższym, na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c., odmówiono przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja relacji między art. 5 k.c. a art. 58 § 1 k.c. w kontekście stwierdzania nieważności czynności prawnych oraz kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową darowizny i zarzutem sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy żądanie stwierdzenia nieważności umowy darowizny na podstawie art. 58 § 1 k.c. podlega ocenie na podstawie art. 5 k.c. (zasad współżycia społecznego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie stwierdzenia nieważności umowy darowizny na podstawie art. 58 § 1 k.c. nie podlega ocenie na podstawie art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo i doktrynę stwierdził, że zasady współżycia społecznego nie mogą podważać ani modyfikować wyraźnych dyspozycji przepisów prawnych, które przewidują sankcję bezwzględnej nieważności czynności sprzecznych z prawem.
Czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Skarżąca nie wykazała oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, ponieważ jej argumentacja opierała się na błędnym założeniu dotyczącym stosowania art. 5 k.c. do oceny nieważności umowy darowizny na podstawie art. 58 § 1 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Żądanie stwierdzenia nieważności umowy darowizny na podstawie art. 58 § 1 k.c. nie podlega ocenie na podstawie art. 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie. • Żądanie stwierdzenia nieważności umowy darowizny jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. • Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny. • Z powołaniem się na zasady współżycia społecznego nie można podważać ani modyfikować wyraźnych dyspozycji przepisów prawnych, które kierując się względami bezpieczeństwa obrotu prawnego, przewidują sankcję bezwzględnej nieważności czynności sprzecznych z prawem, a nie przewidują żadnych od tego wyjątków samodzielnie i wyczerpująco przesądzają o prawach stron.
Skład orzekający
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między art. 5 k.c. a art. 58 § 1 k.c. w kontekście stwierdzania nieważności czynności prawnych oraz kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową darowizny i zarzutem sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące kluczowych kwestii interpretacyjnych w prawie cywilnym, w tym stosowania zasad współżycia społecznego i kryteriów dopuszczalności skargi kasacyjnej, jest cenne dla prawników praktyków.
“Kiedy zasady współżycia społecznego nie wystarczą do unieważnienia umowy? SN wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.