I CSK 3344/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW niniejszej sprawie Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, powołując się na dwa główne argumenty: nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy przez sąd w niewłaściwym składzie oraz oczywistą zasadność skargi w związku z naruszeniem przez sąd apelacyjny przepisów prawa materialnego, w tym dotyczących niedozwolonych postanowień umownych (art. 385¹ k.c.) i odsetek za opóźnienie (art. 481 k.c.). Sąd Najwyższy, analizując zarzut nieważności postępowania, odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów SN (III PZP 6/22), która stanowi, że taka nieważność może dotyczyć sytuacji mających miejsce po dacie podjęcia uchwały. Ponieważ zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą, zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony. W odniesieniu do oczywistej zasadności skargi, Sąd Najwyższy przypomniał, że wymaga ona wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, dostrzegalnego w sposób oczywisty dla każdego prawnika. Sąd Najwyższy, odwołując się do orzecznictwa TSUE (wyrok C-140/22) oraz uchwał SN (III CZP 29/17, III CZP 114/17, III CZP 25/22), podkreślił, że niedozwolone postanowienia umowne są bezskuteczne z mocy prawa (ex lege) i działają wstecz (ex tunc). Stwierdzenie ich abuzywności przez sąd ma charakter deklaratywny, a konsument nie musi spełniać szczególnych formalności, aby nie być związanym takim postanowieniem – wystarczające jest oświadczenie woli zgodne z art. 60 k.c. Sąd Najwyższy uznał, że argumenty banku nie wykazały, aby sąd apelacyjny naruszył prawo materialne w sposób kwalifikowany, a kwestia abuzywności klauzul jest już ugruntowana w orzecznictwie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja SN dotycząca przesłanek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, w tym zarzutów nieważności postępowania i oczywistej zasadności, a także utrwalona wykładnia przepisów o klauzulach abuzywnych i sposobie ich stosowania przez sądy.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przesłanek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej oraz odnosi się do ugruntowanej linii orzeczniczej w zakresie ochrony konsumentów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w niewłaściwym składzie może być uwzględniony, jeśli zdarzenia miały miejsce przed datą podjęcia uchwały Sądu Najwyższego w tej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w niewłaściwym składzie może dotyczyć jedynie sytuacji, które miały miejsce po dacie podjęcia uchwały Sądu Najwyższego w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów SN (III PZP 6/22), która precyzuje zakres czasowy stosowania zasady dotyczącej niewłaściwego składu sądu.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy zarzuty dotyczą naruszenia przepisów o niedozwolonych klauzulach umownych i odsetkach, a orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona, jeśli przedstawione argumenty nie wykazują kwalifikowanego naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, które byłoby oczywiste dla każdego prawnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił pojęcie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, podkreślając konieczność wykazania kwalifikowanego charakteru naruszenia przepisów prawa, dostrzegalnego prima vista. Odniósł się do utrwalonej wykładni przepisów o klauzulach abuzywnych i ich skutkach prawnych.
Jakie są wymogi formalne dla oświadczenia konsumenta o braku woli związania niedozwolonym postanowieniem umownym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oświadczenie konsumenta o braku woli związania niedozwolonym postanowieniem umownym nie wymaga szczególnej formy ani sformułowania, wystarczające jest spełnienie ogólnych warunków wyrażania oświadczeń woli zgodnie z art. 60 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę całej Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22), stwierdził, że nadmierny formalizm w tym zakresie działałby na niekorzyść konsumenta, co jest sprzeczne z założeniami dyrektywy 93/13. Wystarczające jest, aby oświadczenie jasno wyrażało wolę konsumenta.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. B. | osoba_fizyczna | powód |
| B. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. 2015 poz. 1804
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisów dotyczących niedozwolonych postanowień umownych (art. 385¹ k.c.) i odsetek za opóźnienie (art. 481 k.c.) w sposób kwalifikowany. • Nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z uwagi na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w niewłaściwym składzie.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji w niewłaściwym składzie, gdy zdarzenia miały miejsce przed datą podjęcia uchwały SN (III PZP 6/22). • Brak oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, gdyż argumenty dotyczące abuzywności klauzul umownych nie wykazały kwalifikowanego naruszenia prawa, a kwestia ta jest ugruntowana w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa. • Niedozwolone postanowienia umowne (art. 385¹ k.c.) to konstrukcja przeniesiona do polskiego systemu z dyrektywy 93/13. • Bezwarunkowa i działająca ex tunc bezskuteczność abuzywna niedozwolonej klauzuli w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 skutkuje tym, że ewentualne oświadczenie konsumenta może prowadzić jedynie do zrzeczenia się ochrony na jej podstawie. • Stwierdzenie przez sąd meriti w umowie niedozwolonych postanowień, także z urzędu, nie ma charakteru rozstrzygnięcia konstytutywnego, lecz deklaratywny. • Niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. jest ex lege pozbawione mocy wiążącej od samego początku i każdy organ orzekający w sprawie dotyczącej roszczenia z umowy z udziałem konsumenta jest obowiązany uwzględnić ten stan z urzędu, chyba że konsument temu się sprzeciwi, wyrażając następczo świadomą, wyraźną i wolną zgodę na związanie tym postanowieniem. • Oświadczenie konsumenta co do braku woli związania niedozwolonym postanowieniem, rygorystycznie ujęte w uchwale Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. […]
Skład orzekający
Mariusz Łodko
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja SN dotycząca przesłanek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, w tym zarzutów nieważności postępowania i oczywistej zasadności, a także utrwalona wykładnia przepisów o klauzulach abuzywnych i sposobie ich stosowania przez sądy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przesłanek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej oraz odnosi się do ugruntowanej linii orzeczniczej w zakresie ochrony konsumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące klauzul abuzywnych i procedury kasacyjnej jest cenne dla prawników specjalizujących się w prawie bankowym i ochrony konsumentów, wyjaśniając kluczowe kwestie proceduralne i materialne.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy bank nie wygra skargi kasacyjnej i dlaczego klauzule abuzywne są nadal gorącym tematem.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1350 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1350 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.