Orzeczenie · 2017-01-20

I CA 498/16

Sąd

Sąd Okręgowy w Koninie

Miejsce

Konin

Data

2017-01-20

SAOSCywilneprawo spadkoweŚredniaokręgowy

zachowekspadeknieruchomośćwartość spadkuart. 5 kc.zasady współżycia społecznegoodsetkiapelacjakoszty procesu

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa wywodzi się z pozwu powodów Z. B. i K. B. przeciwko pozwanej B. M. o zachowek po zmarłym ojcu E. B. Powodowie domagali się pierwotnie po 40 000 zł. Po połączeniu spraw i licznych postępowaniach proceduralnych, w tym zawieszeniach i wyłączeniach, Sąd Rejonowy w Turku wyrokiem z dnia 12 września 2016 r. zasądził na rzecz każdego z powodów kwotę 15 654,87 zł wraz z odsetkami, umarzając częściowo postępowanie. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie art. 991 kc. w zw. z art. 995 kc. i art. 5 kc. poprzez niezastosowanie klauzuli zasad współżycia społecznego i nieuwzględnienie dewastacji nieruchomości przez jednego ze spadkobierców (J. B.), co miało obniżyć wartość spadku. Zarzuciła również naruszenie art. 481 § 1 i 2 kc. w zw. z art. 991 kc. w zakresie biegu odsetek, twierdząc, że powinny być naliczane od dnia wyrokowania, a nie od doręczenia pozwu. Sąd Okręgowy w Koninie oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne i wywody prawne Sądu Rejonowego. Podkreślono, że zastosowanie art. 5 kc. w sprawach o zachowek jest wyjątkiem i wymaga rażących okoliczności, których w tej sprawie nie stwierdzono. Sąd uznał, że pozwana jako właścicielka miała obowiązek zabezpieczyć nieruchomość, a jej tolerancja dla zachowań brata nie może obciążać pozostałych powodów. W kwestii odsetek, Sąd Okręgowy przyjął, że pozwana pozostawała w opóźnieniu od dat ustalonych przez Sąd Rejonowy, biorąc pod uwagę długotrwałość postępowania i świadomość ciążącego obowiązku. Sąd oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c. i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na rzecz powodów.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja stosowania art. 5 k.c. w sprawach o zachowek oraz kwestia biegu odsetek od zachowku.

Ograniczenia stosowania

Każda sprawa o zachowek jest oceniana indywidualnie pod kątem zastosowania art. 5 k.c. Kwestia odsetek może być różnie interpretowana w zależności od specyfiki sprawy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy roszczenie o zachowek może zostać obniżone na podstawie art. 5 k.c. z uwagi na zachowanie powodów polegające na akceptacji dewastacji nieruchomości spadkowej przez jednego ze spadkobierców?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak podstaw do obniżenia roszczenia o zachowek na podstawie art. 5 k.c. w sytuacji, gdy powodowie nie przyczynili się do dewastacji nieruchomości, a pozwana jako właścicielka miała obowiązek jej zabezpieczenia.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zastosowanie art. 5 k.c. jest wyjątkiem i wymaga rażących okoliczności. Powodowie nie dopuścili się zachowań negatywnie ocenialnych, a pozwana ponosiła odpowiedzialność za utrzymanie majątku spadkowego. Tolerowanie zachowań brata nie może obciążać pozostałych powodów.

Od kiedy należą się odsetki od zasądzonej kwoty zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Odsetki ustawowe za opóźnienie należą się od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu, a nie od dnia wyrokowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pozwana od prawie 6 lat miała świadomość ciążącego na niej obowiązku zapłaty i powinna się do niego przygotować. Pomimo różnych stanowisk w orzecznictwie, w okolicznościach tej sprawy wezwanie do zapłaty pozwalało na uznanie pozwanej za pozostającą w opóźnieniu od dat ustalonych przez Sąd Rejonowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Z. B.	osoba_fizyczna	powód
K. B.	osoba_fizyczna	powód
B. M.	osoba_fizyczna	pozwana
J. B.	osoba_fizyczna	powód (zmarły)
E. B.	osoba_fizyczna	spadkodawca

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 991

Kodeks cywilny

k.c. art. 995

Kodeks cywilny

Pomocnicze

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Dopuszcza się obniżenie należności z tytułu zachowku w wyjątkowych wypadkach, uwzględniając klauzulę zasad współżycia społecznego, gdy żądanie zapłaty musiałoby być ocenione negatywnie w świetle powszechnie uznawanych wartości. Wymaga to jednak okoliczności rażących i nieakceptowanych.

k.c. art. 481 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

k.p.c. art. 387 § § 2 1

Kodeks postępowania cywilnego

Umożliwia odstąpienie od szczegółowego referowania ustaleń faktycznych i rozważań prawnych Sądu I instancji w przypadku braku potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego przez Sąd odwoławczy.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia apelacji jako bezzasadnej.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Określa, że świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, jeśli termin nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do zastosowania art. 5 k.c. w celu obniżenia zachowku, gdyż powodowie nie przyczynili się do dewastacji nieruchomości, a pozwana miała obowiązek jej zabezpieczenia. • Odsetki od zachowku należą się od daty doręczenia pozwu, a nie od daty wyrokowania, z uwagi na świadomość pozwanej o obowiązku i długotrwałość postępowania.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 991 kc. w zw. z art. 995 kc. w zw. z art. 5 kc. poprzez niezastosowanie klauzuli zasad współżycia społecznego i nieuwzględnienie dewastacji nieruchomości przez J. B. • Naruszenie art. 481§ 1 i 2 kc. w zw. z art. 991 kc. poprzez niewłaściwe zastosowanie i ustalenie biegu odsetek od dnia doręczenia pozwu, zamiast od dnia wyrokowania.

Godne uwagi sformułowania

Udzielenie ochrony prawnej na podstawie art. 5 k.c. ,z uwagi na jego wyjątkowy charakter ,musi być uzasadniona istnieniem okoliczności rażących i nieakceptowanych w świetle powszechnie uznawanych w społeczeństwie wartości. • Zastosowanie przepisu art. 5 k.c. nie może więc udaremniać celów przepisu o zachowku. • Pozwana uzyskała bowiem korzyść majątkową kosztem powodów , którą to (nieruchomość), w braku wolnych środków, może sprzedać , a część kwoty ze sprzedaży przeznaczyć na uregulowanie należności wobec powodów. • Pozwana zatem od prawie 6 lat miała świadomość ciążącego na niej obowiązku zapłaty i powinna strać się do niego przygotować.

Skład orzekający

Ewa Kozłowska

przewodniczący

Aleksandra Bolczyk

sprawozdawca

Iwona Przyłębska – Grzybowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 5 k.c. w sprawach o zachowek oraz kwestia biegu odsetek od zachowku."

Ograniczenia: Każda sprawa o zachowek jest oceniana indywidualnie pod kątem zastosowania art. 5 k.c. Kwestia odsetek może być różnie interpretowana w zależności od specyfiki sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zachowku i jego dochodzenia, a także zawiera ciekawe rozważania na temat stosowania art. 5 k.c. oraz biegu odsetek, co jest istotne dla praktyków.

“Czy dewastacja spadkowej nieruchomości może zmniejszyć należny zachowek? Sąd Okręgowy odpowiada.”

Dane finansowe

WPS: 40 000 PLN

zachowek: 15 654,87 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników