I Ca 440/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa M. K. przeciwko (...) Spółce z o.o. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Sąd Rejonowy w Sieradzu wyrokiem z dnia 5 września 2018 r. częściowo pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy - nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z 2002 r. - w części dotyczącej odsetek od kwoty 4 773,01 zł za okres od 20 lutego 2006 r. do 31 grudnia 2015 r. w zakresie przekraczającym czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP (odsetki maksymalne), a za okres od 1 stycznia 2016 r. w zakresie przekraczającym dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie. Powództwo w pozostałym zakresie umorzono. Pozwana spółka wniosła apelację, zarzucając naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. przez niezwiązanie sądu prawomocnym orzeczeniem w sprawie Nc 131/02 oraz naruszenie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. przez błędną interpretację, uznając, że zmiana stanu prawnego nie stanowi podstawy do pozbawienia wykonalności. Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił apelację. Sąd uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. i dokonał właściwej wykładni art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny. Sąd podkreślił, że choć powództwo opozycyjne nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, to zmiana stanu prawnego powodująca wygaśnięcie zobowiązania lub niemożność jego egzekwowania stanowi podstawę do pozbawienia wykonalności. Wejście w życie ustawy z 2005 r. wprowadzającej odsetki maksymalne od 20 lutego 2006 r. spowodowało, że od tego dnia należały się odsetki nie wyższe niż maksymalne, nawet jeśli pierwotny tytuł wykonawczy zasądzał wyższe. Sąd Okręgowy uznał to za zdarzenie uzasadniające powództwo opozycyjne w uwzględnionej części. W konsekwencji oddalono apelację i zasądzono od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności powództwa opozycyjnego w przypadku zmiany prawa dotyczącej odsetek maksymalnych, nawet po wydaniu tytułu wykonawczego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów o odsetkach maksymalnych i ich zastosowania do tytułów wykonawczych wydanych przed zmianą.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zmiana stanu prawnego polegająca na wprowadzeniu odsetek maksymalnych po wydaniu prawomocnego tytułu wykonawczego zasądzającego odsetki w wyższej wysokości, stanowi zdarzenie uzasadniające pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w części przekraczającej odsetki maksymalne na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wejście w życie ustawy z 2005 r. wprowadzającej odsetki maksymalne stanowi zdarzenie, o którym mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., uzasadniające częściowe pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, ponieważ zobowiązanie w części przekraczającej odsetki maksymalne wygasło.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem ustawy z 2005 r. była eliminacja nadmiernych odsetek. Zmiana stanu prawnego od 20 lutego 2006 r. spowodowała, że od tego dnia należały się odsetki nie wyższe niż maksymalne, nawet jeśli pierwotny tytuł wykonawczy zasądzał wyższe. Nie jest to stosowanie prawa wstecz, lecz oddziaływanie nowej regulacji na istniejące zobowiązanie.
Czy art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny stanowi wyczerpującą regulację intertemporalną, ograniczającą stosowanie odsetek maksymalnych tylko do czynności prawnych dokonanych po jej wejściu w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 5 ustawy z 2005 r. przesądza jedynie o tym, że czynności prawne dokonane po 20 lutego 2006 r. podlegają jej reżimowi. Kwestia reżimu prawnego stosunków prawnych wynikających z czynności dokonanych wcześniej, w tym odsetek, może być rozstrzygana pomocniczo na podstawie reguł intertemporalnych z przepisów wprowadzających Kodeks cywilny.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego, która odrzuciła interpretację, że art. 5 ustawy z 2005 r. ogranicza stosowanie odsetek maksymalnych tylko do czynności prawnych dokonanych po jej wejściu w życie. Przyjęto, że prawo właściwe dla odsetek za opóźnienie powinno być prawem obowiązującym w dniu, za który należą się odsetki.
Czy sąd drugiej instancji, oddalając apelację bez przeprowadzania postępowania dowodowego i bez zmiany ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, powinien przedstawić pełne uzasadnienie?
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji uzasadnienie może zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na art. 387 § 2 1 k.p.c., który stanowi, że w przypadku oddalenia apelacji bez przeprowadzania postępowania dowodowego i bez zmiany ustaleń faktycznych, uzasadnienie może być ograniczone do wyjaśnienia podstawy prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 840 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana stanu prawnego powodująca wygaśnięcie zobowiązania lub niemożność jego egzekwowania stanowi podstawę do częściowego pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego.
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 5
Przepis intertemporalny dotyczący stosowania zmian w prawie cywilnym, w tym odsetek maksymalnych.
k.c. art. 359 § § 2 1
Kodeks cywilny
Przepis wprowadzający odsetki maksymalne.
k.c. art. 359 § § 2 2
Kodeks cywilny
Przepis określający skutki prawne zastrzeżenia odsetek przekraczających maksymalne.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasądzenia kosztów postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący związania sądu prawomocnym orzeczeniem, podniesiony jako zarzut apelacji.
p.w. k.c. art. XLIX § § 3
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny
Reguła intertemporalna pomocniczo stosowana do określenia prawa właściwego dla odsetek.
k.p.c. art. 387 § § 2 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis regulujący zakres uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji w przypadku oddalenia apelacji bez postępowania dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wejście w życie ustawy z 2005 r. wprowadzającej odsetki maksymalne stanowi zdarzenie uzasadniające powództwo opozycyjne na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ zobowiązanie w części przekraczającej te odsetki wygasło. • Zmiana stanu prawnego od 20 lutego 2006 r. spowodowała, że od tego dnia należały się odsetki nie wyższe niż maksymalne, nawet jeśli pierwotny tytuł wykonawczy zasądzał wyższe. • Reguły intertemporalne wywodzone z przepisów wprowadzających Kodeks cywilny mogą być pomocniczo stosowane do określenia prawa właściwego dla odsetek w stosunkach prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy z 2005 r.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. przez niezwiązanie sądu prawomocnym orzeczeniem w sprawie Nc 131/02. • Obrazę art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. przez błędną interpretację, gdy zmiana stanu prawnego nie stanowi podstawy do pozbawienia wykonalności. • Art. 5 ustawy z 2005 r. stanowi wyczerpującą regulację intertemporalną, ograniczającą stosowanie odsetek maksymalnych tylko do czynności prawnych dokonanych po jej wejściu w życie.
Godne uwagi sformułowania
zmiana stanu prawnego spowodowała, że zobowiązanie stwierdzone tytułem wykonawczym w części lub w całości wygasło albo nie może być egzekwowane • nie chodzi wtedy o ponowną ocenę - według nowych regulacji - zagadnień rozstrzygniętych prawomocnym orzeczeniem, lecz o oddziaływanie takiej zmiany na istnienie albo możność egzekwowania zobowiązania • nie odpowiada zasadniczemu celowi ustawy z 2005 r., którym była eliminacja z obrotu nadmiernych, lichwiarskich odsetek, grożących „pętlą zadłużenia” • każdy kolejny dzień niewykonania zobowiązania pieniężnego za odrębne zdarzenia oznaczające poszczególne wypadki niewykonania zobowiązania
Skład orzekający
Elżbieta Zalewska-Statuch
przewodniczący
Joanna Składowska
sędzia
Katarzyna Powalska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności powództwa opozycyjnego w przypadku zmiany prawa dotyczącej odsetek maksymalnych, nawet po wydaniu tytułu wykonawczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów o odsetkach maksymalnych i ich zastosowania do tytułów wykonawczych wydanych przed zmianą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zmiany w prawie mogą wpływać na już istniejące tytuły wykonawcze, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i windykacji. Wyjaśnia złożone kwestie intertemporalności prawa.
“Czy zmiana prawa o odsetkach może unieważnić część nakazu zapłaty? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 4773,01 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.