I C 741/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód R. B. wniósł pozew o ustalenie nieważności umowy poręczenia udzielonej przez jego matkę, Z. B., na pożyczkę konsumencką nr (...) z dnia 13 października 2015 r., zawartą między J. B. (1) a pozwaną Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo – Kredytową im. F. S. z siedzibą w Gdyni. Powód argumentował, że w dacie udzielania poręczenia Z. B. znajdowała się w stanie agonalnym, z licznymi chorobami i uzależnieniami, co wyłączało możliwość świadomego i swobodnego powzięcia decyzji. Podkreślał, że matka była przykuta do łóżka, a kontakt z nią był utrudniony, mimo to pracownicy pozwanej udzielili pożyczki i przyjęli poręczenie. Pozwana SKOK wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc, że powód nie wykazał, aby Z. B. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji, a jej zachowanie podczas rozmów z pracownikami nie budziło wątpliwości. Sąd Rejonowy w Gdyni, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej, zeznań świadków i opinii biegłych, ustalił stan faktyczny. Kluczowe znaczenie miała opinia biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii, która jednoznacznie stwierdziła, że Z. B. z powodu encefalopatii wątrobowej i innych schorzeń nie była zdolna do świadomej i swobodnej oceny sytuacji oraz podjęcia decyzji o poręczeniu. Sąd uwzględnił również zapisy z dokumentacji medycznej, wskazujące na wielokrotne hospitalizacje Z. B. i pogarszający się stan zdrowia, a także zeznania świadków opisujące jej nielogiczne zachowania. Sąd uznał, że pracownicy pozwanej powinni byli zauważyć stan Z. B. i odmówić przyjęcia poręczenia. W konsekwencji, sąd na podstawie art. 189 kpc i art. 82 kc ustalił, że umowa poręczenia jest nieważna. Zasądzono od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów procesu w kwocie 7.117 zł oraz nakazano ściągnięcie od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwoty 1.811,22 zł tytułem wydatków poniesionych w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie nieważności czynności prawnej z powodu stanu zdrowia osoby składającej oświadczenie woli, zwłaszcza w kontekście umów poręczenia i kredytów konsumenckich. Wartość interesu prawnego w sprawach o ustalenie.
Każda sprawa o nieważność czynności prawnej z powodu stanu zdrowia wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i dowodowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa poręczenia udzielona przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa poręczenia udzielona przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest nieważna na mocy art. 82 k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłych, dokumentacji medycznej i zeznaniach świadków, które wykazały, że poręczycielka Z. B. cierpiała na encefalopatię wątrobową i inne schorzenia, uniemożliwiające jej świadome podjęcie decyzji o poręczeniu pożyczki. Jej stan zdrowia w dniu poręczenia wykluczał możliwość świadomej i swobodnej oceny sytuacji.
Czy powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy poręczenia, gdy wierzyciel nie wytoczył jeszcze powództwa o zapłatę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy poręczenia, gdy istnieje realna obawa dochodzenia roszczeń przez wierzyciela i nie ma możliwości innego sposobu ochrony jego praw.
Uzasadnienie
Powód jako spadkobierca poręczycielki jest potencjalnie zobowiązany do spłaty długu. Pozwana wezwała go do zapłaty, a odmówiła zwolnienia z długu. Wobec braku wytoczenia przez wierzyciela powództwa o zapłatę, jedynym sposobem na definitywne zakończenie sporu i ochronę praw powoda jest ustalenie nieważności poręczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F. S. | instytucja | pozwana |
| Prokurator Prokuratury Rejonowej w Gdyni | organ_państwowy | uczestnik |
| Z. B. | osoba_fizyczna | poręczyciel (poprzednik prawny powoda) |
| J. B. (1) | osoba_fizyczna | pożyczkobiorca |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 876 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.
k.c. art. 881
Kodeks cywilny
W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel odpowiada za dług dłużnika tak jak współdłużnik solidarny.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Dług wynikający z udzielonego poręczenia – jako obowiązek zmarłego o charakterze majątkowym – z chwilą otwarcia spadku przechodzi na spadkobiercę poręczyciela.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd nakazuje ściągnąć od strony, która poniosła koszty, ale jej prawa zostały naruszone, lub od Skarbu Państwa, jeśli nie można było obciążyć strony kosztami, wydatki poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan zdrowia Z. B. w dacie poręczenia wyłączał świadome i swobodne powzięcie decyzji. • Z. B. znajdowała się w stanie agonalnym, z zaburzeniami świadomości (encefalopatia wątrobowa). • Dokumentacja medyczna i zeznania świadków potwierdzają krytyczny stan zdrowia Z. B. • Pracownicy pozwanej powinni byli zauważyć stan Z. B. i odmówić przyjęcia poręczenia. • Powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności poręczenia, aby uniknąć odpowiedzialności za dług.
Odrzucone argumenty
Pozwana twierdziła, że stan zdrowia Z. B. nie wyłączał świadomego powzięcia decyzji. • Pozwana wskazywała, że zachowanie Z. B. podczas rozmów z pracownikami nie budziło wątpliwości.
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • encefalopatia wątrobowa, stanowiąca zespół neurologiczny polegający na zaburzeniu funkcjonowania centralnego układu nerwowego na skutek działania toksyn pojawiających się z uszkodzeniem wątroby • zaburzenia świadomości, bez logicznego kontaktu, splątana i nielogiczna • nie sposób dać wiary twierdzeniom pozwanego (...) że pracownice (...) nie dostrzegły, że dokonują czynności prawnej z osobą, która ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie zrozumieć i pojąć jakiej czynności dokonuje.
Skład orzekający
Małgorzata Nowicka – Midziak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie nieważności czynności prawnej z powodu stanu zdrowia osoby składającej oświadczenie woli, zwłaszcza w kontekście umów poręczenia i kredytów konsumenckich. Wartość interesu prawnego w sprawach o ustalenie."
Ograniczenia: Każda sprawa o nieważność czynności prawnej z powodu stanu zdrowia wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest ochrona osób w trudnej sytuacji zdrowotnej przed niekorzystnymi umowami. Pokazuje też, jak sąd analizuje dowody medyczne i zeznania świadków, aby ustalić stan psychiczny osoby w momencie podejmowania decyzji.
“Czy można unieważnić umowę poręczenia, gdy osoba ją podpisywała była w stanie agonalnym?”
Dane finansowe
WPS: 54 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 7117 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.