I C 591/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarb Państwa – Nadleśnictwo D. wytoczył powództwo przeciwko T. O., R. O. i M. O. o wydanie nieruchomości i zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Powód domagał się nakazania usunięcia płotu i części budynków posadowionych na jego gruncie oraz opuszczenia i wydania nieruchomości, a także zasądzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Pozwani wnosili o oddalenie powództwa, podnosząc m.in. zarzut dobrej wiary, zastosowanie art. 151 k.c. oraz przedawnienia. Sąd Rejonowy w Piszu, po analizie materiału dowodowego, w tym opinii biegłych, ustalił, że ogrodzenie i część budynków zostały posadowione na nieruchomościach Skarbu Państwa w okresie, gdy obie nieruchomości należały do Skarbu Państwa, a granice nie były kwestionowane. Sąd uznał, że przekroczenie granicy nastąpiło bez winy umyślnej, co uzasadnia zastosowanie art. 151 k.c. w odniesieniu do żądania wydania nieruchomości. W konsekwencji, powództwo o wydanie zostało oddalone. Sąd zasądził jednak wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, ustalając jego wysokość na podstawie opinii biegłego i uwzględniając okresy korzystania przez poszczególnych pozwanych. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania i opłatach sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i zastosowanie art. 151 k.c. w przypadkach przekroczenia granicy nieruchomości, zwłaszcza gdy obie nieruchomości należały do Skarbu Państwa. Uzasadnienie stosowania art. 5 k.c. w sprawach windykacyjnych.
Specyficzne okoliczności faktyczne dotyczące wspólnego pochodzenia nieruchomości od Skarbu Państwa i braku jasnych granic przez wiele lat.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia bez winy umyślnej, właściciel gruntu sąsiedniego może żądać przywrócenia stanu poprzedniego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeżeli nie sprzeciwił się przekroczeniu granicy bez nieuzasadnionej zwłoki lub nie grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Wówczas właściciel może żądać stosownego wynagrodzenia lub wykupienia zajętej części gruntu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na treści art. 151 k.c., który stanowi wyjątek od zasady superficies solo cedit. Kluczowe jest ustalenie braku winy umyślnej w przekroczeniu granicy, co w tym przypadku wynikało z faktu, że obie nieruchomości należały do Skarbu Państwa, a granice nie były precyzyjnie ustalone i kwestionowane przez lata.
Czy pozwany T. O. nabył własność części nieruchomości Skarbu Państwa przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ nie upłynął wymagany dwudziestoletni okres posiadania samoistnego, a do czasu posiadania nie można było doliczyć czasu posiadania poprzednika, którym był Skarb Państwa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pozwany wszedł w posiadanie nieruchomości w 2006 roku, co oznacza, że nie upłynął jeszcze 20-letni termin zasiedzenia. Ponadto, poprzednikiem prawnym był Skarb Państwa, który nie mógł być jednocześnie posiadaczem samoistnym i właścicielem.
Czy powodowi przysługuje roszczenie o wydanie nieruchomości na podstawie art. 222 § 1 k.c. w sytuacji, gdy zastosowanie znajduje art. 151 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ żądanie wydania nieruchomości w okolicznościach sprawy stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego, które dopuszczają możliwość oddalenia powództwa windykacyjnego na podstawie art. 5 k.c. w wyjątkowych sytuacjach. W tym przypadku, błąd Skarbu Państwa w ustaleniu granic, brak kwestionowania stanu przez lata oraz dążenie pozwanych do ugody przemawiały za oddaleniem żądania wydania.
Czy powodowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, od chwili, gdy posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał pozwanych za posiadaczy w dobrej wierze do momentu otrzymania wezwania do wydania nieruchomości. Na tej podstawie zasądzono wynagrodzenie za bezumowne korzystanie za okres od daty doręczenia wezwania do dnia wyrokowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo D. w D. | organ_państwowy | powód |
| T. O. | osoba_fizyczna | pozwany |
| R. O. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. O. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Agencja Mienia Wojskowego Oddział (...) w O. | instytucja | interwenient uboczny |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
Zastosowanie przepisu w sytuacji przekroczenia granicy bez winy umyślnej, gdy właściciel gruntu sąsiedniego nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, a może żądać wynagrodzenia lub wykupienia zajętej części gruntu.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Obowiązek zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez posiadacza w dobrej wierze od chwili dowiedzenia się o wytoczeniu powództwa o wydanie.
Pomocnicze
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Warunki nabycia własności przez zasiedzenie (nieprzerwane posiadanie przez 20 lat jako posiadacz samoistny).
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Warunki nabycia własności przez zasiedzenie w złej wierze (nieprzerwane posiadanie przez 30 lat).
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Możliwość doliczenia czasu posiadania poprzednika do czasu posiadania obecnego posiadacza.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili dowiedzenia się o wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada zakazu nadużywania prawa podmiotowego.
Pr. bud. art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego (budynku).
Pr. bud. art. 3 § pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja urządzeń budowlanych.
Dz.U. z 2018r., poz. 300 j.t. art. 80 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot niewykorzystanej zaliczki na poczet kosztów opinii biegłego.
Dz.U. z 2018r., poz. 300 j.t. art. 82 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Pobranie nieuiszczonej opłaty sądowej.
Dz.U. z 2018r., poz. 300 j.t. art. 113 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Pobranie nieuiszczonej opłaty sądowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 151 k.c. z uwagi na brak winy umyślnej w przekroczeniu granicy. • Roszczenie o wydanie nieruchomości jako nadużycie prawa (art. 5 k.c.). • Uznanie pozwanych za posiadaczy w dobrej wierze do momentu otrzymania wezwania do wydania nieruchomości. • Zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie na podstawie opinii biegłego.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o wydanie nieruchomości na podstawie art. 222 § 1 k.c. bez uwzględnienia art. 151 k.c. • Zarzut zasiedzenia przez pozwanego T. O. • Roszczenie o wynagrodzenie za okres od 2006 roku (przed wezwaniem do wydania).
Godne uwagi sformułowania
przekroczył jej granicę z działką nr (...) ze swej winy umyślnej • nie można być jednocześnie właścicielem i posiadaczem samoistnym nieruchomości • w dacie sprzedaży nieruchomości oznaczonej numerem (...) pozwanemu T. O. , nieruchomość ta posiadała już ogrodzenie, które posadowione było na nieruchomości powoda, i zabudowana była spornymi budynkami, które częściowo posadowione były poza jej granicami • przekroczenie granicy sąsiedniego gruntu jest naruszeniem własności innej osoby, z reguły powodującym powstanie roszczenia o przywrócenie stanu poprzedniego • właściciel domagający się wydania przedmiotu swojego prawa, działa w zgodzie z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, czy też jego działanie pozostaje w sprzeczności z tymi normami
Skład orzekający
Magdalena Łukaszewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i zastosowanie art. 151 k.c. w przypadkach przekroczenia granicy nieruchomości, zwłaszcza gdy obie nieruchomości należały do Skarbu Państwa. Uzasadnienie stosowania art. 5 k.c. w sprawach windykacyjnych."
Ograniczenia: Specyficzne okoliczności faktyczne dotyczące wspólnego pochodzenia nieruchomości od Skarbu Państwa i braku jasnych granic przez wiele lat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji, gdzie granice nieruchomości należących do Skarbu Państwa były przez lata niejasne, co doprowadziło do zabudowy na gruncie sąsiednim. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalanie granic i jak prawo cywilne radzi sobie z takimi problemami.
“Skarb Państwa chciał odzyskać ziemię, ale sąd powiedział 'nie' – dlaczego?”
Dane finansowe
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 1115 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 3909 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 2539 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.