I C 449/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B. K. dochodziła od pozwanej A. J. kwoty 26 024 zł tytułem zachowku po zmarłym ojcu, Z. J. Pozwana, która na mocy testamentu była jedyną spadkobierczynią, wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powódkę. Wskazała, że powódka od wielu lat nagannie zachowywała się wobec ojca, nie interesując się nim i nie odwiedzając go, co spowodowało u niego żal i cierpienie. Sąd, po analizie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i listów spadkodawcy, uznał zarzut pozwanej za uzasadniony. Stwierdził, że zachowanie powódki względem ojca było rażąco naganne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co uzasadnia obniżenie należnego jej zachowku. Pierwotnie wyliczony zachowek wynosił 37 258,38 zł. Sąd obniżył go do kwoty 30 000 zł, a uwzględniając już wypłaconą przez pozwaną kwotę 25 001 zł, zasądził od pozwanej na rzecz powódki jedynie 5 000 zł. Pozostała część powództwa została oddalona. Sąd orzekł również o kosztach postępowania, stosunkowo je rozdzielając, oraz o zwrocie nadpłaconych zaliczek na poczet kosztów sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obniżenia zachowku na podstawie art. 5 k.c. z powodu rażąco nagannego zachowania uprawnionego wobec spadkodawcy, nawet w sytuacji braku wydziedziczenia w testamencie. Interpretacja pojęcia 'drobnej darowizny' i jej wpływu na substrat zachowku.
Każda sprawa o zachowek i zastosowanie art. 5 k.c. jest oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych i zasad współżycia społecznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naganne zachowanie powódki wobec spadkodawcy uzasadnia obniżenie należnego jej zachowku na podstawie art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rażąco naganne zachowanie powódki względem ojca, które było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i regułami postępowania w rodzinie, uzasadnia obniżenie należnego jej zachowku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka przez wiele lat zaniedbywała ojca, nie odwiedzała go, nie interesowała się jego losem ani nie zapewniała mu opieki, co spowodowało u niego żal i cierpienie. Brak obecności na pogrzebach najbliższych członków rodziny (matki, brata, ojca) został uznany za rażący przejaw braku szacunku. Wobec tego, sąd obniżył należny powódce zachowek, mimo że spadkodawca nie dokonał wydziedziczenia.
Jaka jest prawidłowa wartość substratu zachowku po zmarłym Z. J.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość substratu zachowku ustalono na podstawie wartości aktywów spadku (lokal mieszkalny, środki pieniężne, telewizor) pomniejszonej o koszty pogrzebu i długi spadkowe.
Uzasadnienie
Sąd ustalił wartość aktywów spadku na 152 194,27 zł, uwzględniając wartość lokalu (132 000 zł), lokaty (10 000 zł) i środków na koncie (9 894,27 zł) oraz telewizora (300 zł). Odjęto koszty pogrzebu (2 500 zł po uwzględnieniu zasiłku) oraz dług telekomunikacyjny (660,75 zł). Darowizny na rzecz pozwanej nie zostały doliczone do substratu zachowku.
Czy darowizna w kwocie 5 000 zł na rzecz wnuczki z okazji ślubu podlega doliczeniu do substratu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, darowizna w kwocie 5 000 zł z okazji ślubu wnuczki została uznana za drobną darowiznę zwyczajowo przyjętą i nie podlega doliczeniu do substratu zachowku.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na art. 994 § 1 k.p.c., uznał, że darowizna 5 000 zł z okazji ślubu wnuczki była drobną darowizną zwyczajowo przyjętą, biorąc pod uwagę sytuację majątkową spadkodawcy i okazję. Nie podlega ona doliczeniu do substratu zachowku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. J. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku należnego zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy.
k.c. art. 991 § § 2
Kodeks cywilny
Określa roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku lub jego uzupełnienia.
Pomocnicze
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Reguluje sposób obliczania zachowku, w tym doliczanie darowizn i zapisów windykacyjnych.
k.c. art. 996
Kodeks cywilny
Określa sposób rozliczania darowizny uczynionej przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Reguluje zasady współżycia społecznego i możliwość odmowy udzielenia ochrony prawnej osobie nadużywającej prawa podmiotowego.
k.c. art. 1008
Kodeks cywilny
Określa przesłanki wydziedziczenia, czyli pozbawienia zstępnych, małżonka i rodziców zachowku.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje ciężar dowodu w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
u.k.s.c. art. 80 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Reguluje zwrot niewykorzystanych zaliczek na poczet kosztów sądowych.
u.k.s.c. art. 84 § ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Reguluje zwrot niewykorzystanych zaliczek na poczet kosztów sądowych.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje zasady naliczania odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Reguluje wymagalność świadczenia, gdy termin jego spełnienia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania.
k.c. art. 994 § § 1
Kodeks cywilny
Określa, jakie darowizny nie podlegają doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naganne zachowanie powódki wobec spadkodawcy, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, uzasadniające obniżenie zachowku na podstawie art. 5 k.c. • Darowizna 5 000 zł z okazji ślubu wnuczki jako drobna darowizna zwyczajowo przyjęta, niepodlegająca doliczeniu do substratu zachowku. • Prawidłowe ustalenie wartości aktywów spadku i pasywów, w tym kosztów pogrzebu i długów spadkowych.
Odrzucone argumenty
Żądanie pełnej kwoty zachowku przez powódkę, bez uwzględnienia jej nagannego zachowania wobec spadkodawcy. • Doliczenie darowizn uczynionych przez spadkodawcę na rzecz pozwanej do substratu zachowku. • Twierdzenia powódki o braku kontaktu z rodzicami i ich odwiedzinach w Niemczech, które nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym.
Godne uwagi sformułowania
zachowanie powódki względem rodziców było na tyle karygodne, iż wystąpienie z wykraczającym poza wypłaconą kwotę 25.001 zł żądaniem dalszego zachowku było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego • zachowanie powódki stanowiło zatem przykład skrajnego braku szacunku okazanego rodzinie • instytucja zachowku jest metodą ustawowego zabezpieczenia interesów osób najbliższych spadkodawcy z uwagi na dopuszczalność ustanowienia przez spadkodawcę spadkobiercą osoby również całkowicie spoza kręgu najbliższych krewnych.
Skład orzekający
Tomasz Kalsztein
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obniżenia zachowku na podstawie art. 5 k.c. z powodu rażąco nagannego zachowania uprawnionego wobec spadkodawcy, nawet w sytuacji braku wydziedziczenia w testamencie. Interpretacja pojęcia 'drobnej darowizny' i jej wpływu na substrat zachowku."
Ograniczenia: Każda sprawa o zachowek i zastosowanie art. 5 k.c. jest oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych i zasad współżycia społecznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak daleko idące mogą być konsekwencje zaniedbywania relacji rodzinnych, nawet w kontekście prawa spadkowego. Pokazuje, że prawo chroni nie tylko interesy majątkowe, ale także pewne normy moralne i społeczne.
“Czy można stracić część spadku przez zaniedbanie rodziny? Sąd obniżył zachowek z powodu nagannego zachowania córki wobec ojca.”
Dane finansowe
WPS: 26 024 PLN
zachowek: 5000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.