I C 304/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., wniosła o zwolnienie od egzekucji administracyjnej szeregu ruchomości, które nabyła od spółki (...) sp. jawna z siedzibą w W. na podstawie umów przewłaszczenia na zabezpieczenie. Powódka twierdziła, że stała się właścicielem tych ruchomości w celu zabezpieczenia wierzytelności przysługującej jej wobec spółki (...) sp. jawna, na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie I Nc 70/15. Ruchomości te zostały zajęte przez Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki (...) sp. jawna. Po odmowie wyłączenia ruchomości przez organy egzekucyjne, powódka wniosła pozew o zwolnienie ich spod egzekucji. Pozwany Skarb Państwa, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną RP, wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut bezskuteczności umów przewłaszczenia na zabezpieczenie w stosunku do niego na podstawie art. 527 kc (skarga pauliańska). Sąd Okręgowy ustalił, że spółka (...) sp. jawna była dłużnikiem Skarbu Państwa z tytułu podatku VAT na kwotę blisko 100 milionów złotych, a postępowanie kontrolne i zabezpieczające było już w toku w momencie zawierania umów przewłaszczenia. Sąd uznał, że spółka (...) sp. jawna działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a umowy przewłaszczenia miały charakter nieodpłatny (lub nie było dowodu na ich odpłatność), co zgodnie z art. 528 kc czyniło je bezskutecznymi wobec wierzyciela (Skarbu Państwa), niezależnie od wiedzy spółki (...) sp. z o.o. o działaniu dłużnika. W konsekwencji, Sąd oddalił powództwo o zwolnienie od egzekucji i zasądził od powódki na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527-528 kc) w kontekście umów przewłaszczenia na zabezpieczenie, zwłaszcza w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych i wyzbywania się majątku przez dłużników.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której umowy przewłaszczenia miały charakter nieodpłatny lub brak było dowodu na ich odpłatność. Kluczowe jest ustalenie świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie ruchomości, zawarta w celu zabezpieczenia wierzytelności, może być uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela na podstawie skargi pauliańskiej (art. 527 kc), jeśli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a umowa miała charakter nieodpłatny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie może być uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela na podstawie skargi pauliańskiej, jeśli spełnione są przesłanki z art. 527 kc i art. 528 kc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka (...) sp. jawna działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, zawierając umowy przewłaszczenia w czasie, gdy toczyło się postępowanie kontrolne i zabezpieczające dotyczące jej zobowiązań podatkowych. Ponieważ umowy te miały charakter nieodpłatny, przesłanka wiedzy osoby trzeciej o działaniu dłużnika nie miała znaczenia prawnego zgodnie z art. 528 kc. W efekcie, umowy te zostały uznane za bezskuteczne wobec Skarbu Państwa.
Czy brak daty pewnej w umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie ruchomości dyskwalifikuje tę umowę i pozwala na uznanie jej za zawartą na potrzeby uniemożliwienia egzekucji?
Odpowiedź sądu
Nie, brak daty pewnej w umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie ruchomości nie dyskwalifikuje tej umowy. Ciężar udowodnienia antydatowania umowy spoczywa na stronie podnoszącej taki zarzut.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że żaden przepis prawa nie nakazuje opatrzenia umowy przewłaszczenia ruchomości na zabezpieczenie datą pewną. Pozwany nie podjął inicjatywy dowodowej w celu udowodnienia ewentualnego antydatowania umów.
Czy brak określenia terminu spłaty zabezpieczonej wierzytelności w umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie czyni tę umowę nieskuteczną?
Odpowiedź sądu
Nie, brak określenia terminu spłaty wierzytelności w umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie nie czyni jej nieskuteczną. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 455 kc.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na zasadę swobody umów (art. 353¹ kc) i stwierdził, że strony mogą swobodnie kształtować umowę. Brak terminu spłaty oznacza, że wierzytelność jest wymagalna w każdym czasie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) sp. z o.o. | spółka | powód |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 842 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Ułatwienia dowodowe w przypadku uzyskania korzyści majątkowej bezpłatnie.
Pomocnicze
k.c. art. 531
Kodeks cywilny
k.c. art. 81
Kodeks cywilny
Dotyczy daty pewnej, która nie jest wymagana dla umów przewłaszczenia na zabezpieczenie ruchomości.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, pozwalająca stronom na swobodne kształtowanie treści umowy przewłaszczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Zastosowanie w przypadku braku terminu spłaty wierzytelności w umowie przewłaszczenia.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie były bezskuteczne wobec Skarbu Państwa na podstawie skargi pauliańskiej (art. 527 kc i 528 kc) z uwagi na działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli i nieodpłatny charakter tych umów. • Spółka (...) sp. jawna stała się niewypłacalna lub niewypłacalna w wyższym stopniu wskutek zawartych umów i innych czynności prawnych, co potwierdzało pokrzywdzenie wierzycieli.
Odrzucone argumenty
Argumenty powódki o nabyciu własności ruchomości na podstawie umów przewłaszczenia na zabezpieczenie. • Argumenty powódki o braku wiedzy lub możliwości dowiedzenia się o świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli (nieistotne w przypadku umów nieodpłatnych).
Godne uwagi sformułowania
umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie chociaż dość powszechnie występuje w obrocie prawnym, ale w dalszym ciągu pozostaje umową, która nie doczekała się regulacji w przepisach kodeksu cywilnego • wskutek zawarcia umów przewłaszczenia na zabezpieczenie, wszystkie objęte tymi umowami ruchomości stały się własnością powodowej spółki • skuteczny okazał się jednak podniesiony przez pozwanego zarzut bezskuteczności umów przenoszących własność ruchomości wobec pozwanego w oparciu o treść art. 527 kc • dłużnik działał z ewidentną świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, w tym Skarbu Państwa • zadłużenie spółki (...) na rzecz Urzędu Skarbowego w W. wynosi przeszło 100 milionów złotych, z czego do tej pory udało się wyegzekwować zaledwie około 6% tej kwoty • umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie ma charakter nieodpłatny
Skład orzekający
Andrzej Kirsch
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527-528 kc) w kontekście umów przewłaszczenia na zabezpieczenie, zwłaszcza w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych i wyzbywania się majątku przez dłużników."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której umowy przewłaszczenia miały charakter nieodpłatny lub brak było dowodu na ich odpłatność. Kluczowe jest ustalenie świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy dużej kwoty długu podatkowego i skomplikowanej strategii wyzbywania się majątku przez dłużnika, co jest interesujące z perspektywy analizy prawnej i praktyki obrotu gospodarczego.
“Jak spółka próbowała uchronić majątek przed urzędem skarbowym? Sąd rozstrzyga o skardze pauliańskiej.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 5400 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 10 800 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 15 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.