I C 1568/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. O. pozwał Skarb Państwa – Starostę (...), Ministra Finansów i Ministra Sprawiedliwości o ustalenie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego, na mocy którego spółka (...) sp. z o.o. została zlikwidowana z mocy prawa z dniem 31 grudnia 2015 r., a jej majątek przejęty przez Skarb Państwa bez odszkodowania. Powód, na mocy umowy cesji z 20 sierpnia 2020 r. zawartej z byłymi wspólnikami, dochodził zapłaty 100 000 zł z odsetkami. Spółka została wykreślona z KRS z powodu niedopełnienia wymogu przerejestrowania, co skutkowało wygaśnięciem praw do udziału w majątku likwidacyjnym. Nieruchomość spółki została nieodpłatnie przejęta przez Skarb Państwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisu powodującego takie skutki. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, kwestionując m.in. legitymację procesową Ministra Sprawiedliwości i Ministra Finansów oraz zarzucając brak tytułu egzekucyjnego i szkody. Sąd Okręgowy w Słupsku, uznając roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie, wydał wyrok wstępny na podstawie art. 318 kpc. Sąd podkreślił oczywistość odpowiedzialności Skarbu Państwa wobec art. 77 ust. 1 Konstytucji, potwierdzoną orzeczeniem TK, i uznał istnienie interesu prawnego powoda w ustaleniu odpowiedzialności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie roszczeń odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa w przypadku szkód wyrządzonych przez akty normatywne uznane za niekonstytucyjne, zwłaszcza w kontekście likwidacji spółek i przejmowania ich majątku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami wprowadzającymi ustawę o KRS i wyrokiem TK z 2019 roku. Konieczność wykazania szkody i związku przyczynowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego, który został uznany za niekonstytucyjny i doprowadził do likwidacji spółki oraz przejęcia jej majątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z wydania aktu normatywnego uznanego za niekonstytucyjny, co potwierdza orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i przepisy dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej.
Uzasadnienie
Sąd uznał odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 417 § 1 i art. 417¹ § 1 Kodeksu cywilnego, wskazując, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność przepisu otworzyło drogę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Czy powód, nabywając wierzytelności od byłych wspólników spółki na mocy umowy cesji, posiada interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód posiada interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności Skarbu Państwa, zwłaszcza w sytuacji skomplikowanego charakteru sporu i potrzeby doprecyzowania statio fisci.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny powoda (art. 189 kpc) jest uzasadniony, ponieważ celem jest uzyskanie rozstrzygnięcia ustalającego odpowiedzialność Skarbu Państwa, co jest kluczowe dla dalszego dochodzenia roszczeń, szczególnie w kontekście debaty nad właściwymi organami Skarbu Państwa (statio fisci).
Czy umowa cesji wierzytelności była ważna i skuteczna, mimo że dotyczyła roszczeń wynikających z likwidacji spółki, która utraciła byt prawny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa cesji była ważna i skuteczna, a sąd uznał ją za wiarygodną.
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę cesji za ważną i skuteczną, stwierdzając, że to właśnie utrata bytu spółki uaktywniła roszczenie objęte cesją. Postępowanie dowodowe potwierdziło wiarygodność dokumentu umowy przelewu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Starosta (...) | organ_państwowy | pozwany |
| Minister Finansów | organ_państwowy | pozwany |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | pozwany |
| R. N. (1) | osoba_fizyczna | były wspólnik (cedent) |
| J. M. (1) | osoba_fizyczna | były wspólnik (cedent) |
Przepisy (11)
Główne
PwKRS art. 9 § ust. 2b zd. trzecie
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym
Przepis ten, uznany za niekonstytucyjny, skutkował wygaśnięciem praw do udziału w majątku likwidacyjnym spółki wykreślonej wskutek nieprzepisania.
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 417¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez wydanie aktu normatywnego, który został uznany za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
k.p.c. art. 318
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia wydanie wyroku wstępnego uwzględniającego powództwo co do zasady.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość dochodzenia ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
Pomocnicze
PwKRS art. 9 § ust. 2 j
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym
Stanowi, że starosta – wykonując zadania z zakresu administracji rządowej - reprezentuje Skarb Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania mieniem przejętym na podstawie art. 9 ust. 2 b PwKRS.
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Określa termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez wydanie aktu normatywnego uznanego za niezgodny z Konstytucją.
k.p.c. art. 67 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy utrzymania w mocy postanowień o wezwaniu dodatkowych uczestników postępowania.
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
Reguluje umowę przelewu wierzytelności.
u.krs art. 25e
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Przewiduje roszczenie kompensacyjne w przypadku przejmowania majątku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niekonstytucyjność przepisu PwKRS art. 9 ust. 2b zd. trzecie uzasadnia roszczenie odszkodowawcze. • Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z wadliwego aktu normatywnego (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, art. 417¹ § 1 k.c.). • Powód posiada interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności Skarbu Państwa (art. 189 kpc). • Umowa cesji wierzytelności jest ważna i skuteczna, a powód nabył uprawnienia do dochodzenia roszczeń. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego otworzył drogę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Odrzucone argumenty
Brak tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce przed jej wykreśleniem. • Brak szkody majątkowej po stronie powoda. • Nie można przypisywać Skarbowi Państwa odpowiedzialności za delikt legislacyjny. • Brak legitymacji Ministra Finansów. • Nieważność umowy cesji, gdyż spółka wówczas nie istniała.
Godne uwagi sformułowania
uznaje roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie • nieprawne pozbawienie praw udziałowych w majątku likwidacyjnym spółki • niekonstytucyjności wskazanego przepisu • odpowiedzialność Skarbu Państwa za wykonywanie władzy publicznej • nie można przypisywać Skarbowi Państwa odpowiedzialność za delikt • interes prawny , podobnie jak w sprawie kredytów frankowych , istnieje w uzyskaniu rozstrzygnięcia ustalającego odpowiedzialność • odpowiedzialność pozwanego wobec art. 77 ust. 1 Konstytucji jest oczywista i potwierdzona w przywoływanym w sprawie orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego • To właśnie bowiem utrata bytu spółki uaktywniała roszczenie objęte cesję.
Skład orzekający
Hanna Kaflak-Januszko
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie roszczeń odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa w przypadku szkód wyrządzonych przez akty normatywne uznane za niekonstytucyjne, zwłaszcza w kontekście likwidacji spółek i przejmowania ich majątku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami wprowadzającymi ustawę o KRS i wyrokiem TK z 2019 roku. Konieczność wykazania szkody i związku przyczynowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności państwa za błędy legislacyjne, które doprowadziły do utraty majątku przez obywateli, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym. Pokazuje, jak orzecznictwo TK może otwierać drogę do dochodzenia roszczeń.
“Państwo zabrało majątek spółki przez wadliwe prawo? Sąd: "Roszczenie jest usprawiedliwione w zasadzie!"”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.