I C 1288/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa, opartego na szkodzie wynikłej z wydania wadliwych decyzji administracyjnych dotyczących nacjonalizacji przedsiębiorstwa młynarskiego. Powódka, jako następca prawny pierwotnego właściciela, domagała się rekompensaty za utratę wartości majątku. Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu poprzedniego wyroku przez Sąd Apelacyjny, oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach Kodeksu cywilnego (art. 417 k.c.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2004 r.), zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego. Sąd ustalił, że źródłem szkody były orzeczenia z 1964 r. i 1996 r. stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa, których nieważność została następnie stwierdzona. Sąd odrzucił argument Skarbu Państwa o posiadaniu w dobrej wierze, wskazując na świadomość bezprawności przejęcia, co potwierdziła decyzja nadzorcza z 2001 r. Ustalono istnienie adekwatnego związku przyczynowego między bezprawnymi działaniami Państwa a szkodą rzeczywistą, obejmującą utratę wartości ruchomości (502 000 zł) i zużycie budynku młyna (125 586 zł). Biorąc pod uwagę udział powódki (1/5), zasądzono kwotę 125 517,20 zł. Koszty postępowania rozdzielono stosunkowo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wadliwymi decyzjami administracyjnymi w kontekście nacjonalizacji i przejmowania przedsiębiorstw, interpretacja pojęcia dobrej wiary posiadacza przez Skarb Państwa, zastosowanie art. 160 k.p.a. do szkód powstałych przed 2004 r.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z nacjonalizacją przedsiębiorstw w okresie PRL i późniejszymi decyzjami administracyjnymi. Interpretacja art. 160 k.p.a. ma zastosowanie do zdarzeń sprzed 2004 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną wydaniem wadliwych decyzji administracyjnych dotyczących nacjonalizacji przedsiębiorstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wadliwe orzeczenia administracyjne dotyczące nacjonalizacji przedsiębiorstwa, których nieważność została stwierdzona, spowodowały szkodę w majątku powódki. Odpowiedzialność Skarbu Państwa wynika z przepisów k.c. i k.p.a., a brak dobrej wiary posiadacza został potwierdzony decyzją nadzorczą.
Czy powódka wykazała istnienie adekwatnego związku przyczynowego między wadliwymi decyzjami administracyjnymi a poniesioną szkodą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powódka wykazała istnienie adekwatnego związku przyczynowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bezprawne orzeczenia administracyjne z 1964 r. i 1996 r. oraz ich skutki doprowadziły do utraty wartości ruchomości i zużycia budynku młyna, co stanowi szkodę rzeczywistą.
Czy Skarb Państwa był posiadaczem przedsiębiorstwa w dobrej wierze, co wyłączałoby jego odpowiedzialność odszkodowawczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Skarb Państwa nie był posiadaczem w dobrej wierze.
Uzasadnienie
Świadomość osób decydujących w imieniu Skarbu Państwa o bezprawności przejęcia oraz późniejsze działania właściciela i jego spadkobierców, a także decyzja nadzorcza stwierdzająca nieważność, potwierdzają brak dobrej wiary.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Rozwoju | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa.
k.p.a. art. 160 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § 2
Kodeks cywilny
Naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji można żądać po stwierdzeniu ich niezgodności z prawem.
k.p.a. art. 160 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego z wyłączeniem art. 418.
k.p.a. art. 160 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a., chyba że winę za powstanie okoliczności ponosi inna strona.
k.p.a. art. 160 § 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach procesu orzeka się według zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Szczegółowe wyliczenie kosztów pozostawia się referendarzowi sądowemu.
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw art. 5
Do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy stosuje się przepisy art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia tej ustawy w życie.
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej art. 3
Podstawa prawna przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie szkody rzeczywistej w postaci utraty wartości ruchomości i zużycia budynku młyna. • Adekwatny związek przyczynowy między bezprawnymi decyzjami administracyjnymi a szkodą. • Brak dobrej wiary Skarbu Państwa jako posiadacza przedsiębiorstwa. • Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. i art. 160 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Brak szkody po stronie powódki. • Brak związku przyczynowego. • Posiadanie przedsiębiorstwa w dobrej wierze przez Skarb Państwa. • Odpowiedzialność Gminy M. W. zamiast Skarbu Państwa. • Przyczynienie się powódki do pogorszenia stanu młyna.
Godne uwagi sformułowania
Skarb Państwa podniósł, że w okresie od 28 lutego 1953 r. do 19 grudnia 2001 r. był posiadaczem w dobrej wierze, w związku z czym nie może ponieść odpowiedzialności odszkodowawczej. • Wartość ruchomości w postaci maszyn, urządzeń i innych przedmiotów (bez budynków), stanowiących wyposażenie czynnego młyna elektrycznego stanowiącego własność W. C. (1) według stanu technicznego i ilościowego na dzień 28 marca 1953 r. a cen aktualnych wynosiła 502 000 zł. Na dzień 19 grudnia 2001 r. wymienione przedmioty nie prezentowały żadnej wartości. • Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. • Zdaniem Sądu nie można uznać, że Skarb Państwa był posiadaczem składników przedsiębiorstwa (...) w dobrej wierze.
Skład orzekający
Marcin Borcuch
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wadliwymi decyzjami administracyjnymi w kontekście nacjonalizacji i przejmowania przedsiębiorstw, interpretacja pojęcia dobrej wiary posiadacza przez Skarb Państwa, zastosowanie art. 160 k.p.a. do szkód powstałych przed 2004 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z nacjonalizacją przedsiębiorstw w okresie PRL i późniejszymi decyzjami administracyjnymi. Interpretacja art. 160 k.p.a. ma zastosowanie do zdarzeń sprzed 2004 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego kontekstu nacjonalizacji i jej długofalowych skutków finansowych dla obywateli, co może być interesujące z perspektywy historyczno-prawnej i społecznej.
“Skarb Państwa zapłaci miliony za błędy PRL-u: jak wadliwe decyzje administracyjne zrujnowały majątek obywatela?”
Dane finansowe
WPS: 1 000 000 PLN
odszkodowanie: 125 517,2 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.