I C 1195/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód K. B. zawarł z pozwanym (...) SA umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym "Przyszłość z Kapitałem" na okres 15 lat, zobowiązując się do opłacania składek w wysokości 2.000 zł miesięcznie. W związku z problemami finansowymi, powód poprosił o zmniejszenie składki, na co pozwany nie przystał. Po rozwiązaniu umowy, mimo że wartość rachunku wynosiła 21.043,57 zł, powód otrzymał zwrot jedynie 420,87 zł, gdyż pozwany potrącił znaczną kwotę tytułem opłaty likwidacyjnej. Powód domagał się zwrotu zatrzymanej kwoty 20.622,70 zł, argumentując, że postanowienia umowy dotyczące opłaty likwidacyjnej są abuzywne. Pozwany twierdził, że są to świadczenia wykupu, a nie opłaty likwidacyjne, i że zostały one jasno określone w umowie. Sąd uznał, że klauzula dotycząca świadczenia wykupu, która w pierwszych latach umowy przewidywała potrącenie 98% zgromadzonych środków, jest niedozwolona. Sąd stwierdził, że postanowienie to nie zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta, ponieważ nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów poniesionych przez ubezpieczyciela, a jedynie stanowi karę za wcześniejsze rozwiązanie umowy. Sąd podkreślił, że pozwany nie wykazał wysokości poniesionych kosztów, a prowizja agenta była skrajnie wygórowana. W związku z uznaniem klauzuli za abuzywną, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 20.622,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi oraz zasądził zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, zwłaszcza gdy nie odzwierciedlają one rzeczywistych kosztów ubezpieczyciela.
Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie postanowienia nie były indywidualnie negocjowane i kształtują prawa i obowiązki w sposób rażąco naruszający interes konsumenta.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym dotyczące świadczenia wykupu, które przewidują znaczące potrącenia w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, stanowią niedozwolone klauzule umowne (klauzule abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią niedozwolone klauzule umowne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula o świadczeniu wykupu, która w pierwszych latach umowy przewidywała potrącenie 98% zgromadzonych środków, jest abuzywna, ponieważ nie została indywidualnie uzgodniona, jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta, nie odzwierciedlając rzeczywistych kosztów ubezpieczyciela.
Czy postanowienia określające główne świadczenia stron mogą być uznane za niedozwolone klauzule umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia określające główne świadczenia stron, jeśli są jednoznaczne, nie mogą być uznane za niedozwolone.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że klauzule dotyczące świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia z funduszem kapitałowym nie określają głównych świadczeń stron, którymi są objęcie ochroną ubezpieczeniową życia i opłacanie składki. Element inwestycyjny i związane z nim potrącenia uznano za świadczenia poboczne.
Czy ubezpieczyciel wykazał wysokość rzeczywistych kosztów poniesionych w związku z zawarciem i obsługą umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczyciel nie wykazał wysokości rzeczywistych kosztów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany nie przedstawił wystarczających dowodów (np. dokumentów księgowych, faktur) na poparcie twierdzeń o wysokości poniesionych kosztów, w tym kosztów prowizji agenta, co uniemożliwiło weryfikację ich zasadności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) SA | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Zakaz stosowania niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w obrocie konsumenckim. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezzasadne wzbogacenie.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonywana według stanu z chwili zawarcia umowy, uwzględniając jej treść, okoliczności zawarcia oraz umowy pozostające w związku z ocenianą umową.
k.c. art. 385¹ § 3
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
u.dz.ubezp. art. 13 § 4 pkt 5
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Wymóg określenia lub zawarcia w umowie zasad ustalania wysokości kosztów oraz wszelkich innych obciążeń potrącanych ze składek ubezpieczeniowych lub z ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego w zakresie ubezpieczeń na życie związanych z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula o opłacie likwidacyjnej jest niedozwolona (abuzywna) ze względu na sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesu konsumenta. • Pozwany nie wykazał rzeczywistych kosztów uzasadniających wysokość potrącenia. • Postanowienia dotyczące świadczenia wykupu nie są głównymi świadczeniami stron umowy.
Odrzucone argumenty
Postanowienia o świadczeniu wykupu są głównymi świadczeniami stron i zostały jasno określone. • Powód miał wiedzę o warunkach umowy i nie skorzystał z prawa do odstąpienia. • Potrącone kwoty stanowią świadczenie wykupu, a nie opłatę likwidacyjną.
Godne uwagi sformułowania
klauzula analogiczna jak w ust. 15 załącznika nr 1 do OWU dotycząca opłaty likwidacyjnej została wpisana do rejestru klauzul abuzywnych pod nr (...) • opłata likwidacyjna w wysokości 98 % wartości zgromadzonych środków jest zbyt wysoka • postanowienia umowy oraz OWU nie były negocjowane przez strony, a dodatkowo są sprzeczne z dobrymi obyczajami i w sposób rażący naruszają interesy powoda • nie jest to opłata likwidacyjna, a świadczenie wykupu • postanowienie o świadczeniu wykupu nie może stanowić postanowienia niedozwolonego z uwagi na fakt, że dotyczy świadczenia głównego i jest sformułowane w sposób jednoznaczny • kwota prowizji, jaką obciążono powoda jest skrajnie wygórowana, gdyż jest niemal równa sumie uiszczonych przez powoda składek ubezpieczeniowych • w przypadku rozwiązania umowy przed upływem piętnastoletniego terminu wysokość kosztów jest zmienna i zależna od wartości rachunku • wzorzec umowny przewidujący, że w razie rozwiązania umowy ubezpieczenia przed terminem na jaki została ona zawarta konsument traci znaczne środki, bezsprzecznie narusza dobre obyczaje, gdyż sankcjonuje przejęcie przez ubezpieczyciela części wykupionych środków w całkowitym oderwaniu od skali poniesionych przez ten podmiot wydatków • wysokość opłaty likwidacyjnej powinna być uzależniona jedynie od kosztów jakie pozwany ponosi w związku z rozwiązaniem umowy • w orzecznictwie Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wielokrotnie uznawano za niedozwolone klauzule…
Skład orzekający
Adrianna Gołuńska-Łupina
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, zwłaszcza gdy nie odzwierciedlają one rzeczywistych kosztów ubezpieczyciela."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie postanowienia nie były indywidualnie negocjowane i kształtują prawa i obowiązki w sposób rażąco naruszający interes konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak konsumenci mogą być chronieni przed nieuczciwymi klauzulami umownymi, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Ubezpieczyciel chciał zatrzymać 98% Twoich oszczędności? Sąd stanął po stronie konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 20 622,7 PLN
zapłata: 20 622,7 PLN
zwrot kosztów procesu: 3449 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.