I ACa 974/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. G. domagał się od pozwanej I. D. zasądzenia kwoty 100 000 zł tytułem uzupełnienia zachowku po swojej matce K. G., która darowała pozwanej lokal mieszkalny. Powód argumentował, że darowizna nie była nieodpłatna z uwagi na ustanowioną służebność osobistą na rzecz darczyńcy, a także że wartość lokalu została zaniżona. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, kwestionując nieodpłatność darowizny i podnosząc zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu bezumownego korzystania z lokalu przez powoda oraz kosztów jego utrzymania. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powoda 14 963 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, a także uwzględnił częściowo zarzut potrącenia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, uznając, że ustalenia faktyczne i ocena prawna sądu pierwszej instancji są prawidłowe. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc przez powoda nie jest uzasadniony, a ustalenia sądu pierwszej instancji dotyczące dobrej wiary powoda i daty opuszczenia lokalu są prawidłowe. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 5 kc) oraz zarzut dotyczący kosztów postępowania (art. 102 kpc).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zachowku, doliczania darowizn obciążonych służebnością do spadku, zarzutu potrącenia oraz oceny dowodów w postępowaniu cywilnym.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów prawa spadkowego i cywilnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa darowizny lokalu mieszkalnego obciążona służebnością osobistą dożywotniego zamieszkiwania na rzecz darczyńcy jest czynnością nieodpłatną podlegającą doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obciążenie darowizny służebnością osobistą nie zmienia jej charakteru jako darowizny, ale wpływa na obliczenie jej wartości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że fakt obciążenia darowanego lokalu prawem dożywocia nie zmienia charakteru umowy jako darowizny, a jedynie wpływa na obliczenie jej wartości.
Czy powód, będący osobą częściowo niezdolną do pracy, ma prawo do zachowku w wysokości 2/3 wartości udziału spadkowego, czy 1/2?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Powód ma prawo do zachowku w wysokości 1/2 wartości udziału spadkowego, gdyż jego niezdolność do pracy jest częściowa, a nie trwała.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że niezdolność powoda do pracy nie miała i nie ma charakteru trwałego, a jest jedynie częściowa, dlatego przysługuje mu połowa, a nie 2/3 wartości udziału spadkowego.
Czy pozwanej przysługuje wierzytelność wzajemna z tytułu bezumownego korzystania z lokalu przez powoda oraz kosztów jego utrzymania, która może zostać potrącona z roszczeniem powoda o zachowek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwanej przysługuje wierzytelność wzajemna z tytułu bezumownego korzystania z lokalu przez powoda od dnia 10 października 2011 r. do 14 sierpnia 2013 r. oraz z tytułu poniesionych kosztów utrzymania lokalu w tym okresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał zarzut potrącenia za częściowo uzasadniony, uwzględniając wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu (27 400 zł) oraz koszty utrzymania mieszkania (7 010 zł) i koszty procesu eksmisyjnego (337 zł).
Czy powód miał tytuł prawny do zajmowania lokalu po śmierci matki i czy jego korzystanie z lokalu było w złej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Powód nie miał tytułu prawnego do lokalu po śmierci matki, a co najmniej od 10 października 2011 r. musiał zdawać sobie sprawę z braku tytułu prawnego do lokalu, co oznaczało korzystanie w złej wierze.
Uzasadnienie
Pozwana obaliła domniemanie dobrej wiary powoda, wykazując, że co najmniej od 10 października 2011 r., po zapoznaniu się z dokumentem wskazującym na właściciela mieszkania i wezwaniem do jego opuszczenia, powód musiał zdawać sobie sprawę z braku tytułu do lokalu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| I. D. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
| A. K. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
k.c. art. 995
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd nie zastosował art. 5 kc do oceny zarzutu potrącenia, uznając argumenty powoda za nieprzekonujące.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie zastosował art. 102 kpc, uznając, że okoliczności sprawy nie uzasadniają odstąpienia od reguły ponoszenia kosztów przez stronę przegrywającą.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji zasad swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 498
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwana skutecznie podniosła zarzut potrącenia części wierzytelności z tytułu bezumownego korzystania z lokalu i kosztów jego utrzymania. • Powód nie wykazał, że jego niezdolność do pracy ma charakter trwały. • Darowizna obciążona służebnością osobistą jest nadal darowizną, ale jej wartość należy odpowiednio obliczyć.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda o uzupełnienie zachowku w całości. • Powód miał prawo do zachowku w wysokości 2/3 udziału spadkowego. • Darowizna z uwagi na służebność nie podlegała doliczeniu do spadku. • Zastosowanie art. 5 kc do oceny zarzutu potrącenia. • Zastosowanie art. 102 kpc do kosztów postępowania apelacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
obciążenie darowanego lokalu prawem dożywocia, nie zmienia charakteru samej umowy jako darowizny • nie można podzielić żadnego z zarzutów na których opiera się konstrukcja apelacji • swobodna ocena dowodów jest jednym z podstawowych elementów składających się na jurysykcyjną kompetencję Sądu
Skład orzekający
Teresa Rak
przewodniczący
Grzegorz Krężołek
sprawozdawca
Sławomir Jamróg
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zachowku, doliczania darowizn obciążonych służebnością do spadku, zarzutu potrącenia oraz oceny dowodów w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów prawa spadkowego i cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kwestii zachowku i darowizny, co jest częstym problemem prawnym. Analiza zarzutu potrącenia i oceny dowodów przez sąd apelacyjny jest wartościowa dla praktyków.
“Darowizna z dożywotnią służebnością – czy to nadal darowizna? Sąd Apelacyjny wyjaśnia w sprawie o zachowek.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
uzupełnienie zachowku: 14 963 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.