Orzeczenie · 2023-09-29

I ACA 966/22

Sąd

Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Miejsce

Gdańsk

Data

2023-09-29

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt hipotecznykredyt frankowyCHFabuzywnośćklauzule niedozwoloneochrona konsumentanieważność umowyzwrot świadczeńryzyko walutowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego denominowanego w CHF, w której powodowie domagali się zwrotu nienależnych świadczeń z uwagi na nieważność umowy spowodowaną klauzulami abuzywnymi. Sąd Okręgowy we Włocławku uznał umowę za nieważną i zasądził od banku na rzecz powodów kwoty w PLN i CHF. Bank zaskarżył ten wyrok, podnosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego, w tym kwestionując ocenę klauzul denominacyjnych jako abuzywnych oraz możliwość dowolnego kształtowania kursów przez bank. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację banku. Sąd odwoławczy uznał, że choć samo zastosowanie denominacji nie powoduje nieważności umowy, to w tym konkretnym przypadku klauzule te były abuzywne, ponieważ nie zapewniały odpowiedniej ochrony konsumenta przed ryzykiem walutowym i rażąco naruszały jego interesy. Sąd podkreślił, że bank, jako profesjonalista, nie dopełnił obowiązku rzetelnego poinformowania powodów o wszystkich konsekwencjach związanych z mechanizmem denominacji. W konsekwencji, po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień, umowa stała się nieważna w całości, co uzasadniało zwrot nienależnie spełnionych świadczeń na rzecz powodów. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku i zasądził od niego zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych i ich konsekwencji w postaci nieważności umowy oraz obowiązku zwrotu świadczeń.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu denominowanego i sposobu ustalania kursów walutowych. Interpretacja może być stosowana do podobnych umów, ale wymaga analizy indywidualnych postanowień.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w CHF, dotyczące przeliczeń kursowych i ryzyka walutowego, mogą być uznane za abuzywne w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te były abuzywne, ponieważ nie zapewniały konsumentowi odpowiedniej ochrony przed ryzykiem walutowym i rażąco naruszały jego interesy, a bank nie dopełnił obowiązku rzetelnego poinformowania o konsekwencjach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mechanizm denominacji w umowie kredytu CHF, w szczególności sposób ustalania kursów i obciążenie konsumenta nieograniczonym ryzykiem walutowym, rażąco naruszał interesy powodów. Brak rzetelnego poinformowania o ryzyku i jego skali przez bank, jako profesjonalistę, stanowił podstawę do uznania klauzul za abuzywne.

Czy abuzywność klauzul denominacyjnych w umowie kredytu hipotecznego prowadzi do nieważności całej umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w tym przypadku abuzywność klauzul denominacyjnych, które określały główne świadczenia stron, doprowadziła do nieważności całej umowy, ponieważ bez tych postanowień umowa nie mogła być wykonana zgodnie z jej istotą.

Uzasadnienie

Po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień dotyczących denominacji, umowa stała się niewykonalna, ponieważ nie można było ustalić wartości świadczeń stron. Nieważność umowy miała charakter następczy w stosunku do stwierdzenia abuzywności, wynikając z niemożności jej wykonania.

Czy umowa kredytu denominowanego w CHF jest umową walutową?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa kredytu denominowanego w CHF nie jest umową walutową sensu stricto, lecz umową złotową, w której wartość świadczeń jest uzależniona od kursu waluty obcej (CHF) jako miernika waloryzacji.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił kredyt walutowy od kredytu denominowanego, wskazując, że w tym drugim przypadku CHF jest jedynie miernikiem wartości, a świadczenia są wyrażone i spełniane w PLN. Brak faktycznego obrotu walutami i wypłata kredytu w PLN potwierdzają tę interpretację.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
S. S.	osoba_fizyczna	powód
T. S.	osoba_fizyczna	powód
Bank (...) Spółka Akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Niedozwolone postanowienia umowne nie wiążą konsumenta.

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się do zwrotu świadczeń.

pr. bank. art. 69 § ust. 1

Ustawa Prawo bankowe

Definicja umowy kredytu.

Pomocnicze

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Umowa obowiązuje w pozostałym zakresie, chyba że jej nieważność wynika z innych przepisów.

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Granice swobody umów.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 350 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Sprostowanie oczywistych niedokładności lub błędów w orzeczeniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule denominacyjne w umowie kredytu CHF są abuzywne, ponieważ rażąco naruszają interesy konsumenta i nie zapewniają mu odpowiedniej ochrony przed ryzykiem walutowym. • Bank nie dopełnił obowiązku rzetelnego poinformowania konsumenta o ryzyku związanym z mechanizmem denominacji. • Abuzywność klauzul denominacyjnych, które określają główne świadczenia stron, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu. • Umowa kredytu denominowanego w CHF nie jest umową walutową, lecz złotową z mechanizmem waloryzacji.

Odrzucone argumenty

Umowa kredytu denominowanego w CHF jest ważna i nie zawiera klauzul abuzywnych. • Bank nie miał możliwości dowolnego kształtowania kursów CHF. • Ryzyko walutowe obciążało obie strony umowy w sposób zrównoważony. • Kredyt denominowany w CHF jest kredytem walutowym, a jego wartość nie zmienia się wraz ze zmianami kursu CHF. • Niewłaściwa ocena dowodów przez Sąd Okręgowy.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że stosownie do art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c. może zaakceptować i przyjąć za własne zarówno ustalenia faktyczne, jak i wnioski prawne Sądu pierwszej instancji. • W związku z tym regulacje te mają charakter przepisów szczególnych w stosunku do przepisów takich jak art. 58 k.c. lub art. 353 1 k.c. • W konstrukcji umowy kredytu nie mieści się natomiast taka interpretacja, na którą często powołują się banki, zgodnie z którą denominacja (a także indeksacja) ma całkowicie odrębny i specyficzny charakter, którego nie można mylić lub utożsamiać z waloryzacją umowną, przewidzianą w art. 358 1 § 2 k.c. • W tym kontekście bardzo istotne stają się dwie kwestie, które jednocześnie wpływają na ocenę abuzywności przyjętych w przedmiotowej umowie postanowień o denominacji. • Obiektywnie rzecz ujmując, postanowienia umowne, regulujące denominację, zostały zatem tak skonstruowane przez pozwanego jako autora tekstu umowy, że nie prowadziły jedynie do zachowania realnej wartości świadczenia zwracanego mu przez powodów w całym okresie kredytowania (...), lecz wykraczały poza granice, jakie wynikały z denominacji jako odmiany waloryzacji.

Skład orzekający

Marek Machnij

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Zwierzyńska

sędzia

Karolina Sarzyńska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych i ich konsekwencji w postaci nieważności umowy oraz obowiązku zwrotu świadczeń."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu denominowanego i sposobu ustalania kursów walutowych. Interpretacja może być stosowana do podobnych umów, ale wymaga analizy indywidualnych postanowień.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy powszechnie znanego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co budzi duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.

“Kredyty frankowe: Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy i chroni konsumentów przed abuzywnymi klauzulami!”

Dane finansowe

WPS: 35 988,39 PLN

zwrot nienależnych świadczeń: 35 988,39 PLN

zwrot nienależnych świadczeń: 16 225,36 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 4050 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników