I ACa 788/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia regresowego ubezpieczycieli przewoźnika kolejowego (powodów) przeciwko właścicielowi wagonu (pozwanemu) o zapłatę odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku wykolejenia się wagonu pozwanego, który był włączony do taboru przewoźnika na podstawie umowy włączeniowej. Przyczyną wypadku było zmęczeniowe pęknięcie czopa osi wagonu pozwanego. Sąd Okręgowy zasądził część dochodzonej kwoty, uznając odpowiedzialność pozwanego na zasadzie ryzyka wynikającą z art. 435 KC oraz odpowiedzialność kontraktową wynikającą z umowy włączeniowej. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje obu stron. Potwierdził, że odpowiedzialność pozwanego opiera się na zasadzie ryzyka (art. 435 KC), a umowa w zakresie ograniczającym tę odpowiedzialność jest nieważna (art. 437 KC). Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia sądu pierwszej instancji co do przyczyn wypadku, wykluczając przyczynienie się przewoźnika lub zarządcy infrastruktury, a także stan torów. Oddalił również zarzuty dotyczące przedawnienia roszczenia i ważności polisy ubezpieczeniowej. Sąd Apelacyjny prostował oczywistą omyłkę w oznaczeniu firmy pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w transporcie kolejowym, nieważność klauzul ograniczających odpowiedzialność, ustalanie wysokości szkody z uwzględnieniem zużycia technicznego.
Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia prywatnych wagonów do taboru przewoźnika i odpowiedzialności właściciela za wady techniczne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy właściciel wagonu kolejowego, który został włączony do taboru przewoźnika na podstawie umowy włączeniowej, ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkodę powstałą w wyniku wykolejenia się tego wagonu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka wynikającą z art. 435 KC.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność za ruch przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody (art. 435 KC) jest odpowiedzialnością typu obiektywnego, która powstaje bez względu na winę. Właściciel wagonu, który był włączony do taboru przewoźnika i którego ruch (w tym przypadku wada techniczna wagonu) doprowadził do szkody, ponosi odpowiedzialność, chyba że wykaże jedną z przesłanek egzoneracyjnych (siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej).
Czy postanowienia umowy włączeniowej, które ograniczają lub wyłączają odpowiedzialność właściciela wagonu za szkody wyrządzone przez włączony wagon, są ważne w świetle art. 437 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia umowy ograniczające lub wyłączające odpowiedzialność na zasadzie ryzyka wynikającą z art. 435 KC są nieważne z mocy art. 437 KC.
Uzasadnienie
Art. 437 KC stanowi, że nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w art. 435 KC. Umowa w tym zakresie jest sprzeczna z ustawą i nieważna.
Czy ubezpieczyciel przewoźnika kolejowego, który wypłacił odszkodowanie poszkodowanemu, może dochodzić zwrotu tej kwoty od właściciela wadliwego wagonu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel nabywa roszczenie poszkodowanego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę do wysokości wypłaconego odszkodowania (art. 828 § 1 KC).
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 828 § 1 KC, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela, roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. Ubezpieczyciel musi jednak udowodnić wysokość szkody.
Jaka jest wysokość szkody kolejowej, uwzględniając stopień zużycia materiałów użytych do naprawy toru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd ustalił wysokość szkody uwzględniając stopień zużycia technicznego toru (65,83%) oraz koszty zakupu materiałów.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłej, która uwzględniła średnioważony stopień zużycia toru (65,83%) ustalony w raporcie sporządzonym niedługo po wypadku. Koszty naprawy zostały skorygowane o ten stopień zużycia, a także uwzględniono koszty zakupu materiałów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Towarzystwo (...) S.A. w W. | spółka | powód |
| (...) w L. | spółka | powód |
| (...) (...) Zakłady (...) S.A. w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność prowadzącego przedsiębiorstwo wprawione w ruch za pomocą sił przyrody za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 828 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania.
Pomocnicze
k.c. art. 437
Kodeks cywilny
Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w art. 435.
k.c. art. 363 § § 1
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności nieważność czynności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność pozwanego na zasadzie ryzyka (art. 435 KC). • Nieważność postanowień umowy ograniczających odpowiedzialność pozwanego. • Wykazanie wysokości szkody przez powodów, uwzględniając stopień zużycia materiałów.
Odrzucone argumenty
Zarzut braku legitymacji czynnej po stronie jednego z powodów. • Zarzut przedawnienia roszczenia. • Zarzut, że polisa ubezpieczeniowa została wystawiona po powstaniu szkody. • Zarzut, że odpowiedzialność pozwanego opiera się na zasadzie winy, a nie ryzyka. • Zarzut, że umowa włączeniowa ogranicza odpowiedzialność pozwanego. • Zarzut o wadliwej ocenie dowodów przez Sąd Okręgowy. • Zarzut o niewłaściwym ustaleniu wysokości szkody przez Sąd Okręgowy (nieuwzględnienie zużycia technicznego, nieuwzględnienie kosztów zakupu materiałów).
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka wynikającą z art. 435 Kc. • Umowa w omawianym zakresie jest nieważna z mocy art. 58 Kc jako sprzeczna z ustawą i nie może decydować ani o podstawie ani o zakresie odpowiedzialności strony pozwanej. • Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w art. 435 Kc.
Skład orzekający
Anna Kowacz-Braun
przewodniczący
Regina Kurek
sędzia
Robert Jurga
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w transporcie kolejowym, nieważność klauzul ograniczających odpowiedzialność, ustalanie wysokości szkody z uwzględnieniem zużycia technicznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia prywatnych wagonów do taboru przewoźnika i odpowiedzialności właściciela za wady techniczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności za wypadek kolejowy spowodowany wadą techniczną wagonu, co jest interesujące ze względu na złożoność techniczną i prawną oceny przyczyn i skutków.
“Wypadek kolejowy: Kto odpowiada za wadliwy wagon? Sąd Apelacyjny rozstrzyga o zasadzie ryzyka.”
Dane finansowe
WPS: 2 607 299,49 PLN
odszkodowanie: 1 163 358,4 PLN
odszkodowanie: 775 572,27 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.