I ACa 74/25Uchylenie decyzji VAT sankcje 62
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia odszkodowawczego spółki (...) przeciwko Skarbowi Państwa i Gminie Miasto B. Powódka nabyła prawo użytkowania wieczystego działek z zamiarem budowy centrum handlowego. Okazało się jednak, że działki te stanowiły część cmentarza żydowskiego i zostały objęte ochroną konserwatorską, co uniemożliwiło realizację inwestycji. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że działania pozwanych były zgodne z prawem, a roszczenia przedawnione. Sąd Apelacyjny częściowo uwzględnił apelację powódki. Zmienił wyrok Sądu Okręgowego, umarzając postępowanie w części kwoty ponad 266 tys. zł i zasądzając tę kwotę od Skarbu Państwa na rzecz powódki. Uzasadnieniem była odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. za szkodę wynikłą z bezprawnego zaniechania ochrony zabytku (cmentarza żydowskiego) w terminie określonym przepisami, co doprowadziło do nabycia przez powódkę nieprzydatnych działek. Sąd Apelacyjny uznał, że zarzut przedawnienia podniesiony przez Skarb Państwa był niezasadny, a szkoda powódki obejmowała poniesione koszty (podatek od nieruchomości, opłaty za użytkowanie wieczyste, koszty prawne i archeologiczne). Powództwo wobec Gminy Miasto B. zostało oddalone, gdyż jej działania były jedynie wykonaniem obowiązku wynikającego z wpisu zabytku do ewidencji wojewódzkiej. Sąd Apelacyjny nie obciążył powódki kosztami postępowania, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i bezprawne zaniechanie Skarbu Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOdpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wynikłe z naruszenia przepisów o ochronie zabytków, zasady biegu terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu wiedzy organów i powódki w określonych momentach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zaniechanie Skarbu Państwa w zakresie ochrony zabytku (cmentarza żydowskiego) w terminie określonym przepisami stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bezprawne zaniechanie Skarbu Państwa w zakresie ochrony zabytku stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z opóźnionego wpisu cmentarza żydowskiego do ewidencji zabytków, co naruszyło przepisy ustawy o ochronie zabytków i zasadę zaufania obywateli do państwa.
Czy roszczenie o naprawienie szkody wynikłej z bezprawnego zaniechania Skarbu Państwa jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie jest przedawnione, gdyż bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od momentu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii wpisu zabytku do ewidencji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że powódka dowiedziała się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z 8 czerwca 2019 r.), co oznacza, że pozew złożony w 2020 r. był wniesiony w terminie.
Czy działania Gminy Miasto B. polegające na wpisie zabytku do gminnej ewidencji zabytków były bezprawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działania Gminy Miasto B. były zgodne z prawem, gdyż stanowiły wykonanie obowiązku wynikającego z wpisu zabytku do ewidencji wojewódzkiej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że organ gminy nie ma kompetencji do weryfikowania zasadności wpisu zabytku do ewidencji wojewódzkiej i jest zobowiązany do ujęcia go w ewidencji gminnej.
Czy szkoda powódki w postaci utraconych korzyści z planowanej inwestycji jest adekwatnym następstwem zaniechania Skarbu Państwa?
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest adekwatnego związku przyczynowego między zaniechaniem Skarbu Państwa a utraconymi korzyściami z inwestycji, gdyż w przypadku prawidłowego działania Skarbu Państwa powódka w ogóle nie nabyłaby działek.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że gdyby Skarb Państwa działał prawidłowo, powódka nie nabyłaby prawa użytkowania wieczystego działek stanowiących zabytek, co wykluczałoby możliwość realizacji inwestycji i tym samym utratę korzyści z niej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powódka |
| (...) | inne | pozwany |
| Gminy Miasto B. | instytucja | pozwana |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej ograniczony do normalnych następstw działania lub zaniechania.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
Pomocnicze
u.o.z.o.z. art. 7
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek wojewódzkiego konserwatora zabytków do przekazania wykazu zabytków gminom.
u.o.z.o.z. art. 22 § ust. 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Prowadzenie wojewódzkiej ewidencji zabytków.
u.o.z.o.z. art. 22 § ust. 4 i 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek gminy do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków obiektów z ewidencji wojewódzkiej.
k.p.c. art. 156 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek uprzedzenia stron o możliwości rozstrzygnięcia na innej podstawie prawnej.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada niedopuszczalności czynienia ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z bezprawnego zaniechania ochrony zabytku w terminie. • Roszczenie powódki nie jest przedawnione. • Koszty poniesione przez powódkę (podatek, opłaty, usługi prawne, badania archeologiczne) stanowią szkodę podlegającą naprawieniu.
Odrzucone argumenty
Brak bezprawności działań pozwanych. • Przedawnienie roszczeń. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między zaniechaniem Skarbu Państwa a utraconymi korzyściami z inwestycji. • Szkoda powódki ma charakter hipotetyczny i ewentualny.
Godne uwagi sformułowania
bezprawne zaniechanie Skarbu Państwa • naruszenie zasady zaufania obywateli do Państwa • brak adekwatnego związku przyczynowego • szkoda w postaci utraconych korzyści ma charakter hipotetyczny • zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa
Skład orzekający
Mariusz Tchórzewski
przewodniczący
Jolanta Terlecka
sędzia
Ewa Mierzejewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wynikłe z naruszenia przepisów o ochronie zabytków, zasady biegu terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu wiedzy organów i powódki w określonych momentach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak zaniechania organów państwowych w zakresie ochrony dziedzictwa mogą prowadzić do znaczących szkód finansowych dla obywateli i przedsiębiorców, a także jak sądy interpretują zasady odpowiedzialności i przedawnienia w takich sytuacjach.
“Państwo zapłaci za błędy w ochronie zabytków: ponad 260 tys. zł dla firmy, która straciła miliony przez cmentarz.”
Dane finansowe
WPS: 13 003 062,8 PLN
zasądzone odszkodowanie: 266 671,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.