I ACA 512/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa D. K. przeciwko A. P. i (...) Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkaniowego denominowanego w CHF oraz o uznanie niektórych postanowień umowy za niedozwolone klauzule umowne. Powód argumentował, że umowa jest nieważna, ponieważ nie określono w niej kwoty kredytu w PLN, a bank jednostronnie ustalał kursy walut i oprocentowanie, co naruszało jego interesy. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa nie jest nieważna, ale uznał za niedozwolone postanowienia dotyczące stosowania kursu kupna i sprzedaży waluty obcej z tabel bankowych do przeliczeń kredytu i rat. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację banku, podzielił stanowisko o abuzywności tych klauzul, wskazując na ich nietransparentność i rażące naruszenie interesów konsumenta. Podkreślono, że bank jednostronnie ustalał kursy walut, co dawało mu nieograniczoną swobodę w kształtowaniu zobowiązania kredytobiorcy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku, ale zaznaczył, że niedozwolonych postanowień nie można zastępować innymi mechanizmami, a umowa pozostaje wiążąca w pozostałym zakresie, bez możliwości zastąpienia luki w umowie np. kursem średnim NBP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów denominowanych w walutach obcych, brak możliwości zastępowania abuzywnych klauzul przez sąd innymi mechanizmami.
Dotyczy umów zawartych na podstawie wzorca, gdzie bank jednostronnie ustalał kursy walut. Nie dotyczy umów negocjowanych indywidualnie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, które przyznają bankowi prawo do jednostronnego ustalania kursu waluty na podstawie własnych tabel kursowych, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy kredytu dotyczące przeliczania kwoty kredytu i rat według kursu kupna i sprzedaży waluty obcej z tabel bankowych, bez powiązania z obiektywnymi wskaźnikami rynkowymi, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że bank jednostronnie ustalał kursy walut, co naruszało interes konsumenta i dobre obyczaje, ponieważ brak było przejrzystych kryteriów ustalania kursu, a różnica między kursem kupna a sprzedaży (spread) stanowiła ukrytą prowizję. Postanowienia te były nietransparentne i godziły w równowagę kontraktową.
Jaka jest dopuszczalna metoda rozliczenia kredytu denominowanego w walucie obcej po wyeliminowaniu z umowy niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po wyeliminowaniu niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych, umowa nadal wiąże strony w pozostałym zakresie, ale nie można zastępować wyeliminowanych postanowień innymi mechanizmami (np. kursem średnim NBP). Sposób rozliczenia należy poszukiwać w samej umowie, np. poprzez zastosowanie stawki LIBOR.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że niedopuszczalna jest modyfikacja lub zastępowanie abuzywnych postanowień umownych przez sąd. W przypadku braku jasnych klauzul waloryzacyjnych, należy szukać rozwiązania w pozostałej treści umowy, a nie wprowadzać nowe zasady rozliczeń.
Czy powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia istnienia niedozwolonych postanowień umownych na podstawie art. 189 k.p.c. w sytuacji, gdy spłaca kredyt i nie chce zaprzestawać spłaty, aby uniknąć pozwu ze strony banku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia istnienia niedozwolonych postanowień umownych na podstawie art. 189 k.p.c., ponieważ pozwala to na definitywne rozstrzygnięcie sporu i uniknięcie konieczności zaprzestania spłaty kredytu w celu zgłoszenia zarzutów w ewentualnym procesie wytoczonym przez bank.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny szeroko zinterpretował pojęcie interesu prawnego, wskazując, że powództwo o ustalenie pozwala na usunięcie niejasności i wątpliwości co do stosunku prawnego, a także zapobiega sporom. W tej konkretnej sytuacji, powód chciał uniknąć konieczności zaprzestania spłaty kredytu, aby móc podnieść zarzuty abuzywności, co uzasadniało skorzystanie z art. 189 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawierające uprawnienie banku do jednostronnego ustalania kursu waluty na podstawie własnych tabel kursowych, bez powiązania z obiektywnymi wskaźnikami rynkowymi, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy uznane za niedozwolone nie wiążą konsumenta, strony zaś są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
W umowach należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej wcale kosztami.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd dokonuje oceny dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę może żądać od strony przeciwnej zwrotu kosztów procesu.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1 i 2
Ustawa - Prawo bankowe
Określa essentialia negotii umowy kredytu.
Dz.U. z 2011 r., N4 165 poz. 984
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
Przyznaje konsumentom uprawnienie do spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia umowy kredytu dotyczące przeliczania kursów walut według tabel bankowych są niedozwolone (abuzywne) ze względu na nietransparentność i rażące naruszenie interesów konsumenta. • Bank jednostronnie ustalał kursy walut, co dawało mu nieograniczoną swobodę w kształtowaniu zobowiązania kredytobiorcy. • Powód miał interes prawny w ustaleniu istnienia niedozwolonych postanowień umownych na podstawie art. 189 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu denominowanego w CHF nie jest nieważna. • Zastosowanie różnych kursów walut (kupna i sprzedaży) w umowie nie stanowi rażącego naruszenia interesu konsumenta. • Powód nie wykazał interesu prawnego w żądaniu ustalenia niedozwolonych postanowień umownych.
Godne uwagi sformułowania
Bank jednostronnie ustalał kursy walut, co dawało mu nieograniczoną swobodę w kształtowaniu zobowiązania powoda. • Postanowienia te są nietransparentne, nieprzejrzyste i trudne do zrozumienia, a poprzez możliwość dowolnego kształtowania przez Bank kursu wymiany walut skutkują rażącą dysproporcją uprawnień kontraktowych na niekorzyść kredytobiorcy i w sposób oczywisty godzą w dobre obyczaje. • Niedopuszczalna jest modyfikacja przez sąd treści umowy w taki sposób, aby wyeliminować abuzywność kontrolowanego postanowienia.
Skład orzekający
Krzysztof Chojnowski
przewodniczący-sprawozdawca
Jarosław Marek Kamiński
sędzia
Bogusław Suter
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów denominowanych w walutach obcych, brak możliwości zastępowania abuzywnych klauzul przez sąd innymi mechanizmami."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych na podstawie wzorca, gdzie bank jednostronnie ustalał kursy walut. Nie dotyczy umów negocjowanych indywidualnie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, a orzeczenie Sądu Apelacyjnego podkreśla brak możliwości modyfikacji umów przez sądy, co jest istotne dla konsumentów i banków.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny potwierdził abuzywność klauzul, ale z ważnym zastrzeżeniem dla konsumentów!”
Dane finansowe
zwrot kosztów instancji odwoławczej: 1350 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.