I ACA 235/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Lublinie rozpoznał sprawę z powództwa Skarbu Państwa przeciwko W. T. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. uznał za bezskuteczną umowę darowizny udziałów w dwóch lokalach mieszkalnych, zawartą między G. T. (1) a jego żoną W. T. w dniu 6 marca 2009 r. Celem tej czynności było pokrzywdzenie wierzycieli Skarbu Państwa z tytułu zaległości podatkowych (VAT, dochodowy) oraz należności celnych, których łączna kwota przekraczała miliony złotych. Pozwana W. T. wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów, art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. poprzez uznanie, że wierzytelność została udowodniona, oraz naruszenie art. 527 § 1 k.c. w związku z art. 531 § 1 k.c. poprzez błędne zastosowanie skargi pauliańskiej do należności publicznoprawnych, które nie zostały definitywnie ustalone. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy w pełni aprobowal ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Podkreślono, że w przypadku darowizn na rzecz małżonka, sąd był związany przepisem art. 528 k.c., co czyniło wiedzę pozwanej o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli nieistotną dla rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny wskazał, że G. T. (1) prowadził działalność gospodarczą, w ramach której rażąco zaniżał podstawę opodatkowania, co skutkowało zaległościami podatkowymi i celnymi, a także prawomocnym skazaniem karnym. W krótkim czasie po wszczęciu postępowań administracyjnych i karnych, dokonał szeregu rozporządzeń majątkowych, w tym zaskarżonych darowizn, w wyniku których stał się niewypłacalny. Sąd odrzucił zarzut dotyczący braku udowodnienia wierzytelności, wskazując, że wykonalność decyzji administracyjnej, a nie jej prawomocność, jest atrybutem uprawniającym do egzekucji. Sąd odniósł się również do kwestii obciążenia nieruchomości hipotekami, stwierdzając, że wartość tych hipotek nie wykluczała całkowicie możliwości zaspokojenia wierzyciela Skarbu Państwa. W konsekwencji, apelacja została oddalona, a pozwana obciążona kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie skargi pauliańskiej do należności publicznoprawnych, ustalanie niewypłacalności dłużnika, domniemanie pokrzywdzenia wierzyciela przy darowiznach na rzecz małżonka, wykonalność decyzji administracyjnych jako podstawa egzekucji.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika z wielomilionowymi zaległościami podatkowymi i celnymi oraz darowizn na rzecz małżonka. Interpretacja przepisów dotyczących pokrzywdzenia wierzyciela i wartości nieruchomości może wymagać analizy kontekstu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa darowizny udziałów w nieruchomościach może zostać uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzycieli Skarbu Państwa z tytułu należności publicznoprawnych, które nie zostały definitywnie ustalone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny może zostać uznana za bezskuteczną, nawet jeśli należności publicznoprawne są przedmiotem postępowania administracyjnego lub sądowo-administracyjnego, pod warunkiem, że decyzje organów podatkowych są wykonalne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że wykonalność decyzji administracyjnej, a nie jej prawomocność, jest kluczowa dla możliwości prowadzenia egzekucji i stosowania skargi pauliańskiej. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania decyzji, chyba że zostanie wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania.
Czy darowizna udziałów w nieruchomościach przez dłużnika na rzecz małżonka, dokonana po wszczęciu postępowania kontrolnego i karnego skarbowego, świadczy o działaniu z pokrzywdzeniem wierzycieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka darowizna, dokonana w krótkim czasie po wszczęciu postępowań i w sytuacji, gdy dłużnik staje się niewypłacalny, świadczy o działaniu z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dłużnik, prowadząc nierzetelną działalność gospodarczą i zaniżając zobowiązania podatkowe, miał świadomość konsekwencji swoich działań. Dokonanie darowizn po wszczęciu postępowań kontrolnych i karnych, prowadzące do niewypłacalności, potwierdza zamiar pokrzywdzenia wierzycieli. W przypadku darowizn na rzecz małżonka, zastosowanie znajduje domniemanie z art. 527 § 3 k.c.
Czy wartość obciążających nieruchomość hipotek może wykluczać pokrzywdzenie wierzyciela w rozumieniu skargi pauliańskiej, jeśli wartość nieruchomości jest wyższa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo istnienie hipotek nie wyklucza pokrzywdzenia wierzyciela, jeśli wartość nieruchomości przewyższa wartość zadłużenia zabezpieczonego hipotecznie, pozostawiając możliwość zaspokojenia innych wierzycieli.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wartość hipotek zabezpieczających kredyty na zakup nieruchomości była niższa niż wartość samych nieruchomości. Nawet uwzględniając przywilej zaspokojenia banku, istniała możliwość zaspokojenia wierzyciela Skarbu Państwa z pozostałej części wartości nieruchomości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - (...) w G. | organ_państwowy | powód |
| Dyrektor (...) w B. | organ_państwowy | powód |
| W. T. | osoba_fizyczna | pozwana |
| G. T. (1) | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec wierzycieli (skarga pauliańska).
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Definiuje pokrzywdzenie wierzyciela jako stan, w którym dłużnik stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w wyższym stopniu wskutek czynności prawnej.
k.c. art. 527 § § 3
Kodeks cywilny
Stanowi domniemanie świadomości dłużnika o pokrzywdzeniu wierzycieli, gdy czynność nastąpiła na rzecz osoby bliskiej.
Pomocnicze
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy czynność prawna dłużnika była nieodpłatna lub gdy osoba trzecia wiedziała o świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje ocenę dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Określa związanie sądu cywilnego ustaleniami faktycznymi w prawomocnym orzeczeniu karnym.
P.p.s.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Dz.U. z 2010r., Nr 90 poz. 594 ze zm. art. 113 § 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa obciążenia Skarbu Państwa nieuiszczoną opłatą od apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
Ustawa z dnia 8 lipca 2005r. o (...) (Dz.U. Nr 169, poz. 1417 z późn. zm.) art. 11 § 3
Dotyczy kosztów zastępstwa procesowego.
Dz. U. z 2013 r., poz. 461 art. 13 § 1 pkt 2 w związku z § 6 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Dotyczy stawek opłat za czynności adwokackie.
k.k.s. art. 56 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 87 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 37 § § 1 pkt 1,2,5
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy rozkładu ciężaru dowodu.
u.k.w.h. art. 65 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
k.p.c. art. 1025 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kolejności zaspokojenia wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewypłacalność dłużnika G. T. (1) potwierdzona bezskutecznością egzekucji i zaniżaniem zobowiązań podatkowych. • Darowizna dokonana przez dłużnika na rzecz małżonka po wszczęciu postępowań kontrolnych i karnych, prowadząca do pokrzywdzenia wierzycieli. • Wykonalność decyzji administracyjnych jako podstawa do stosowania skargi pauliańskiej. • Wartość nieruchomości przewyższająca wartość obciążających je hipotek, co umożliwia zaspokojenie wierzyciela Skarbu Państwa.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów. • Naruszenie art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. poprzez uznanie, że wierzytelność została udowodniona. • Błędne zastosowanie skargi pauliańskiej do należności publicznoprawnych, które nie zostały definitywnie ustalone. • Argumentacja pozwanej o braku pokrzywdzenia wierzyciela z uwagi na wartość hipotek obciążających nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
wskutek czynności prawnej dłużnika stał się on niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. • o niewypłacalności dłużnika, w rozumieniu tego przepisu art. 527 § 2 k., świadczy między innymi bezskuteczność przeprowadzonej przeciwko niemu egzekucji • jeżeli zatem komornicza egzekucja świadczenia pieniężnego przeprowadzona z jednej choćby części składowej tego majątku okaże się nieskuteczna, jest to wystarczające do przyjęcia, że wykazana została w ten sposób niewypłacalność dłużnika zalegającego z zapłatą. • wobec G. T. (1) zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Naczelnik (...) w G. skierował zawiadomienia o zajęciu do banków, domów maklerskich lecz egzekucja okazała się bezskuteczna. • wartość przedmiotu darowizny została ustalona w aktach notarialnych na łączną kwotę 535.000 zł • w wypadku darowizn uczynionych na rzecz pozwanej Sąd był związany przepisem art. 528 k.c., a zatem nie była istotna dla rozstrzygnięcia jej wiedza o krzywdzącym powoda działaniu jej męża • na okoliczność, iżby dłużnik uzyskał wstrzymanie którejkolwiek z decyzji jaką zaskarżył, apelacja się nie powołuje. • wartość zobowiązań G. T. (1) wynikająca z przedłożonych tytułów wykonawczych wielokrotnie przewyższa wartość lokali będących przedmiotem darowizny.
Skład orzekający
Jerzy Nawrocki
przewodniczący
Alicja Surdy
sędzia
Jolanta Terlecka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie skargi pauliańskiej do należności publicznoprawnych, ustalanie niewypłacalności dłużnika, domniemanie pokrzywdzenia wierzyciela przy darowiznach na rzecz małżonka, wykonalność decyzji administracyjnych jako podstawa egzekucji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika z wielomilionowymi zaległościami podatkowymi i celnymi oraz darowizn na rzecz małżonka. Interpretacja przepisów dotyczących pokrzywdzenia wierzyciela i wartości nieruchomości może wymagać analizy kontekstu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak Skarb Państwa może odzyskać należności podatkowe i celne, nawet jeśli dłużnik próbował ukryć majątek poprzez darowizny na rzecz małżonka. Jest to przykład skutecznego wykorzystania skargi pauliańskiej w ochronie interesów publicznych.
“Jak Skarb Państwa odzyskał miliony od dłużnika, który podarował majątek żonie?”
Dane finansowe
WPS: 535 000 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 5400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.