I ACa 1328/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał apelację pozwanego ubezpieczyciela od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, który zasądził na rzecz powodów K. K. i M. K. wysokie kwoty zadośćuczynienia, odszkodowania i renty po wypadku komunikacyjnym z 23 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny sprostował oczywistą niedokładność w sentencji wyroku, stanowiąc, że wyrok wobec jednego z pozwanych miał charakter zaoczny. Następnie, częściowo uwzględniając apelację, Sąd Apelacyjny obniżył wskazaną w wyroku I instancji sumę gwarancyjną z 5.000.000 EUR do 4.000.000 EUR, uzasadniając to potrzebą rozłożenia ryzyka zmiany stosunków między stronami. Zmieniono również daty początkowe świadczenia odsetkowego i renty, oddalając powództwo w części dotyczącej okresu przedawnienia. Sąd Apelacyjny uznał, że mimo wyczerpania sumy gwarancyjnej przed zgłoszeniem roszczenia o ukształtowanie stosunku prawnego, nie doszło do wygaśnięcia zobowiązania, odwołując się do zasad współżycia społecznego i lojalności ubezpieczyciela. Jednocześnie, uwzględniono zarzut przedawnienia części świadczeń okresowych, co skutkowało obniżeniem zasądzonej kwoty skapitalizowanej renty. W pozostałej części apelację oddalono. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 357(1) k.c. w kontekście wyczerpania sumy gwarancyjnej w ubezpieczeniach OC, zasady współżycia społecznego w stosunkach zobowiązaniowych, przedawnienie świadczeń okresowych.
Specyfika stanu faktycznego dotyczącego wypadku komunikacyjnego i jego skutków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyczerpanie sumy gwarancyjnej przed zgłoszeniem roszczenia o ukształtowanie stosunku prawnego na podstawie art. 357(1) k.c. prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania ubezpieczyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyczerpanie sumy gwarancyjnej nie zawsze prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania, zwłaszcza gdy ubezpieczyciel nie zachował się lojalnie wobec poszkodowanego i nie poinformował go o ryzyku wyczerpania sumy we właściwym czasie, a poszkodowany niezwłocznie zgłosił swoje roszczenie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że stosunek prawny nie wygasł, odwołując się do zasad współżycia społecznego i lojalności ubezpieczyciela. Podkreślono, że wyczerpanie sumy gwarancyjnej nie może prowadzić do rażącego naruszenia interesu wierzyciela, zwłaszcza gdy poszkodowany nie został odpowiednio poinformowany i zgłosił roszczenie niezwłocznie. Zastosowano art. 357(1) k.c. z uwzględnieniem kryteriów pomocniczych z art. 354 § 1 k.c.
Czy świadczenia rentowe i odsetki zasądzone w wyroku I instancji nie uległy przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Częściowo tak. Świadczenia okresowe (renty i odsetki) powstałe wcześniej niż 3 lata przed datą wniesienia pozwu uległy przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zawezwanie do próby ugodowej z 2006 r. przerwało bieg przedawnienia, które rozpoczęło bieg na nowo po zakończeniu postępowania pojednawczego w 2007 r. Pozew wniesiono w 2014 r. Z uwagi na 3-letni okres przedawnienia świadczeń okresowych, przedawniły się roszczenia powstałe przed 21 maja 2011 r. (trzy lata przed wniesieniem pozwu).
Czy dopuszczalne jest obniżenie sumy gwarancyjnej ustalonej w wyroku I instancji na podstawie art. 357(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obniżenie sumy gwarancyjnej z 5.000.000 EUR do 4.000.000 EUR było uzasadnione w celu rozłożenia ryzyka zmiany stosunków między stronami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zastosowanie art. 357(1) k.c. nie powinno prowadzić do pełnej rekompensaty skutków nadzwyczajnej zmiany stosunków dla jednej ze stron. Ryzyko kontraktowe w większym stopniu obciąża ubezpieczyciela, ale interes powoda w zapewnieniu zaspokojenia potrzeb życiowych również musi być uwzględniony. Stąd obniżenie sumy gwarancyjnej w relacji 20% do 80%.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
| G. F. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 357 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania lub wysokość świadczenia, jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.c. art. 444
Kodeks cywilny
Zasądzenie odszkodowania za poniesione koszty leczenia i rehabilitacji oraz renty.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.c. art. 117 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia.
k.c. art. 354 § § 1
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego jako kryterium oceny wykonania zobowiązania.
u.o.u.f.g.p.b.u.k. art. 36 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Suma gwarancyjna w ubezpieczeniu OC.
k.c. art. 822 § § 1 i 4
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia OC.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu terminu przedawnienia.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Legitymacja procesowa i interes prawny w ustaleniu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne.
k.p.c. art. 367 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skład sądu w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 139
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczenia zastępcze.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie części świadczeń okresowych (rent i odsetek). • Konieczność obniżenia sumy gwarancyjnej w celu rozłożenia ryzyka zmiany stosunków.
Odrzucone argumenty
Dalsza odpowiedzialność ubezpieczyciela po wyczerpaniu sumy gwarancyjnej jest niedopuszczalna. • Zgłoszenie roszczenia o ukształtowanie prawa nastąpiło po wyczerpaniu sumy gwarancyjnej, co oznacza wygaśnięcie stosunku prawnego. • Sąd I instancji nie wziął pod uwagę pism informujących o wyczerpaniu sumy gwarancyjnej. • Zastosowanie art. 357(1) k.c. było niezasadne, gdyż nie doszło do nadzwyczajnej zmiany stosunków, a podniesienie sumy gwarancyjnej nie było konieczne dla uniknięcia rażącej straty. • Zasądzenie przedawnionych świadczeń okresowych.
Godne uwagi sformułowania
wyrok w stosunku do pozwanego G. F. ma charakter zaoczny • wyczerpanie sumy gwarancyjnej może prowadzić do wykonania zobowiązania, wykluczając w konsekwencji dopuszczalność sądowej modyfikacji stosunku zobowiązaniowego, który wygasł, to jednak kwestia ta musi być oceniona z uwzględnieniem kryteriów pomocniczych z art. 354 § 1 k.c. • zasady współżycia społecznego stoją na przeszkodzie uwzględnieniu zarzutów podnoszonych przez stronę pozwaną • nie ma znaczenia w sprawie, że także w grudniu 2017 r. pozwany miał informować powoda pismem pozaprocesowym o wyczerpaniu sumy ubezpieczenia, skoro pismo to złożone było w dacie zbliżonej do w/w pisma procesowego. • niezwłocznie po doręczeniu tego pisma pełnomocnikowi powodów, w odpowiedzi, w dniu 20 lutego 2018 r. K. K. zgłosił roszczenie o uksztaltowanie prawa na podstawie art. 357 1 k.c. • nie było zatem zasadne ustalenie sumy gwarancyjnej na poziomie odpowiadającym górnej jej ustawowej granicy. Z natury rzeczy jednak ryzyko kontraktowe w wyższym stopniu obciążą ubezpieczyciela, jako specjalistę w dziedzinie ubezpieczeń.
Skład orzekający
Paweł Rygiel
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Krężołek
sędzia
Beata Kurdziel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 357(1) k.c. w kontekście wyczerpania sumy gwarancyjnej w ubezpieczeniach OC, zasady współżycia społecznego w stosunkach zobowiązaniowych, przedawnienie świadczeń okresowych."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego dotyczącego wypadku komunikacyjnego i jego skutków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności ubezpieczyciela po wyczerpaniu sumy gwarancyjnej oraz interpretacji kluczowych przepisów Kodeksu cywilnego, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeniowego i cywilnego.
“Ubezpieczyciel zapłacił więcej niż gwarantowała polisa? Sąd Apelacyjny wyjaśnia granice odpowiedzialności i przedawnienia.”
Dane finansowe
WPS: 5 000 000 EUR
suma_gwarancyjna: 4 000 000 PLN
zadośćuczynienie: 300 000 PLN
skapitalizowana_renta: 371 909,34 PLN
zadośćuczynienie: 205 000 PLN
renta: 4724,82 PLN
renta: 420 PLN
renta: 462 PLN
renta: 486 PLN
renta: 510 PLN
renta: 544,8 PLN
renta: 672,6 PLN
renta: 687 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.